انجنیر زلمی نصرت
دنمارک
ټول پوهیږم او د درک وړ دی، کومه جگړه چې نن یې نړۍ په خپلو لمبو کې راگیره کړې، یوازې د پوځونو ترمنځ پوځي نښته نه ده؛ بلکې دا د تېلو، انرژۍ طبیعي شتمنیو او د نړۍ د ستراتیژیکو ترانزیټي لارو د کنټرول جگړه ده، چې د هرې مرمۍ هر توغندي او هرې چاودنې تر شا د واک، نفوذ او اقتصادي گټو سیالي پرته ده.
بر سیره پر دې، د نن جگړه یوازې د انسانانو ژوند نه اخلي او ښارونه په کنډوالو نه بدلوي، بلکې کورنۍ په ویر او ماتم کېنوي، د ملتونو راتلونکی له ناڅرگندتیا او تیارو سره مخامخ کوي، او د بشریت د تاریخ، فرهنگ او تمدني لاسته راوړنو یوه مهمه برخه له منځه وړي.
دا جگړه انسان د تمدن له لوړو څوکو څخه د بربریت تر ژورو کندو راکوزوي.
د نننۍ نړۍ تر ټولو دردناکه تراژیدي دا ده چې موږ په داسې زمانه کې ژوند کوو چې مصنوعي ځیرکتیا، پرمختللې ټکنالوژي، د بشر حقونه او ډیموکراسي د پرمختگ نښې گڼل کېږي؛ خو همدا متمدن انسان د همدې پرمختللو وسایلو په مټ تر ټولو خونړۍ او ویجاړوونکې جگړې هم رامنځته کوي. دا یو ستر اخلاقي تناقض دی چې د سولې، عدالت او تمدن شعارونه د جگړې له اور سره یوځای بدرگه کېږي.
تر هغه چې د نړیوالو اړیکو بنسټ پر زور، سلطې، د سرچینو پر لوټ او اقتصادي سیالۍ ولاړ وي، هغه تمدن چې بشر یې د زرگونو کلونو په زحمت او قربانیو جوړه کړې، د ړنگیدو له جدي گواښ سره به مخ وي. تمدن یوازې په دنگو ودانیو، پرمختللې ټکنالوژۍ او زړه راښکونکو شعارونو نه پېژندل کېږي؛ تمدن هغه وخت ژوندی وي چې د انسان کرامت، عدالت، ازادي او سوله خوندي وي.
له همدې امله، د نن جگړه یوازې «د تېلو جگړه» نه ده؛ بلکې دا «د تمدن د ماتم کیسه»، او ښایي «د تمدن د پای پیل» هم وي. ځکه هره جگړه چې د شتمنۍ ، واکمنۍ او سلطې لپاره پیل شي، په پای کې انسانیت، اخلاق او د تمدن ارزښتونه قرباني کوي.
که د نړۍ لوی قدرتونه له دې خونړي منطق څخه لاس وانخلي، د بشریت راتلونکی به د سولې، همغږۍ او پرمختگ پر ځای د جگړو ، وېش او ورانۍ په تیارو کې ورک شي.
نصرت صاحب په ښکلی انداز د خپل ځان او نورو انسان دوستانو د خواږه خښم چیغه د قلم له څوکی را ایستلی ده.
خبره خو دا ده چی زما مسکین غوندی کس ذهنیت ځینی یا اکثره وخت د انسان د تکنولوژیک پرمختګ د کیفیت په وړاندی د شک او حتی انکار د څپو سره مخامخ شی.
همیشه می ویلی دی چی لکه څنګه چی آس او خر سلګونه او زرګونه کلونه مخکی یو وحشی حیوان ۇ او وروسته د انسان د هنر او هڅو په نتیجه کی په اهلی حیوان بدل شو لکه څنګه چی” اهلیت ” د آس او خره حیوانیت ته بدلون نه دی ورکړی بلکه همهغه مخکنی آس او خر ګڼل کیږی نو همداسی ” انسان ” هم فقط د تمدن او تکنولوژیک پرمختګ له وجی د ” انسانیت ” لوړه مرتبه نه شی تر لاسه کولای څو د تمدن تر څنګ په ځان کی ” متعالی ” خصائص و نه روزی کنې یوازی تمدن او غوړ غوړ ادبیات د رښتینی انسانیت ښکارندوی نه وی.
بله دا چی یو وخت می په یوټیوب کی یوه علمی توضیح او تشریح تر سترګو شوه، تشریح کوونکی شخص په ډاګه وویل چی کلونه کلونه مخکی ” نیکولای تِسلا ” د ډیرو سترو سترو علمی پروژو د پلی کولو اِراده درلوده او تر ډیره هم بریالی ښکاریده ( یوه علمی پروژه ئی دا وه چی د لمر د وړانګو په ذریعه ټولو انسانانو ته په ډیر لږ لګښت او ساده افزارو د مُفت او همیشنی او پاک برق د تولید زمینه مساعده کړی) خو امریکائی حریصو او امپریالیسټی ډالر پرستانو د تِسلا پروژی نه یوازی خنډ کړی بلکه هغه ئی هم په مرموزه توګه وواژه.
په هره توګه، دا څنګه تکنولوژیک پرمختګ دی چی مثلاً یو څوک د موټر د تولید توان لری خو د سون مواد ئی له نورو کلو او سیمو څخه غلا کوی؟ آیا دا یو ښکاره ظلم نه ګڼل کیږی؟
قدرمن غلام حضرت صیب، د مننې سره، سل په سلو کې در سره همغږي لرم. بې تاسو دې نه شو.