تاند – د انډیپینډنټ ورځپاڼې د راپور له مخې، یوې نوې څېړنې د دې پخوانۍ نظریې په اړه پوښتنې راپورته کړې دي چې انسانان څنګه لومړی ځل د امریکا لویې وچې ته رسېدلي دي.
له څو لسیزو راهیسې، په چیلي کې د Monte Verde په نوم لرغونی ځای د دې تر ټولو قوي ثبوت ګڼل کېده چې انسانان شاوخوا ۱۴،۵۰۰ کاله وړاندې امریکا ته رسېدلي وو. په دغه ځای کې د انسانانو د حضور نښې لکه د پښو نښې، لرګين وسایل، د استوګنې نښې او د اور پاتې شوني موندل شوي وو، چې ټولو همدې مودې ته اشاره کوله.
خو نوې څېړنه وايي چې ښايي دا ځای دومره زوړ نه وي. ساینسپوهانو د سیمې د خاورو او رسوباتو څېړنه وکړه، په ځانګړي ډول د Chinchihuapi Creek په اوږدو کې، او وموندله چې هلته د اورغورځېدنې (اتشفشاني) ایرو یوه طبقه شته چې شاوخوا ۱۱،۰۰۰ کاله مخکې رامنځته شوې ده. د دوی په اند، هغه شیان چې د دې ایرو له طبقې پورته دي—لکه د مونته وردې لرګي او نور اثار—باید تر دې هم نوي وي.
د څېړنې یوه ګډونوال ساینسپوه ویلي چې د ځای جیولوجي بیا تفسیر شوې او پایله دا ده چې دا ځای ښايي تر ۸،۲۰۰ کلونو ډېر زوړ نه وي.
خو ټول ساینسپوهان له دې پایلې سره موافق نه دي. ځینې متخصصان وایي چې دا یوازې یوه فرضیه ده او کافي شواهد نه لري. د دوی په وینا، نوې څېړنه د اصلي ځای پر ځای د شاوخوا سیمو نمونې کارولي، او دا هم روښانه نه ده چې هغه د ایرو طبقه واقعاً پر ټولې سیمې خپره شوې وه که نه.
منتقدان همداراز وایي چې دا څېړنه هغه پخواني شواهد نه شي ردولای چې نېغ په نېغه ۱۴،۵۰۰ کاله تاریخ لري، لکه د حیوان هډوکي چې په وسایلو بدل شوي، لرګينې نیزې او نور وسایل.
دا ځای د دې لپاره ډېر مهم دی چې ساینسپوهان پرې پوه شي انسانان څنګه امریکا ته ورسېدل. پخوا داسې باور و چې لومړني خلک شاوخوا ۱۳،۰۰۰ کاله مخکې راغلي وو (د کلووېس کلتور)، د مونته وردې کشف دا نظریه بدله کړه.
اوس هم دا پوښتنه پاتې ده چې انسانان له اسیا څخه امریکا ته څنګه ورسېدل—ایا د یخونو ترمنځ د وچې لارې له لارې، که د سمندر له لارې د کښتیو په وسیله، او که د دواړو ګډه لاره کارول شوې وه.
په ټوله کې، دا نوې څېړنه د پخوانیو نظریو پر وړاندې شکونه پیدا کوي، خو لا هم وروستۍ پرېکړه نه ده شوې او بحث روان دی.