تاند (دوشنبه، د وږي/ سنبلې ۱۶ مه) یو شمېر افغان لیکوالو او فرهنګي شخصیتونو د افغانستان د ژبو، لهجو او ملي مسایلو په اړه د وروستیو بحثونو په غبرګون کې له افغانانو غوښتي چې له «پاروونکو، ناعلمي او د ملي یووالي خلاف» څرګندونو ډډه وکړي.
دغو فرهنګي شخصیتونو د یکشنبې په ورځ په یوه ګډ بیان کې ویلي چې د افغانستان ټولې ژبې د هېواد د ملي فرهنګ ارزښتمنې برخې دي او د ژبني، ادبي او فرهنګي تنوع ساتنه باید د بېلتون او تقابل پر ځای د ملي یووالي او پیوستون لپاره د ګډ محور په توګه وکارول شي.
په بیان کې ویل شوي چې افغانستان له ګڼو ستونزو او بحرانونو سره مخ دی او په اوسنیو شرایطو کې باید د بېمعنا او ناعلمي شخړو پر ځای د ګډ فرهنګ او تاریخي حافظې له لارې د ستونزو د حل پر علمي او منطقي لارو تمرکز وشي.
لاسلیک کوونکو له لیکوالو، فرهنګي شخصیتونو، ځوانانو، رسنیو او په ټولنیزو رسنیو کې له فعالو افغانانو غوښتي چې د ژبو او نورو ملي موضوعاتو په اړه له «خوابدوونکو او ناعلمي شخړو» لاس واخلي او د هېواد ملي یووالي ته نور زیان ونه رسوي.
دوی ویلي، له خپلې مورنۍ ژبې سره ریښتینې مینه باید د علمي او فرهنګي هڅو له لارې د هغې په پیاوړتیا کې څرګنده شي، نه دا چې د نورو ژبو او فرهنګونو پر وړاندې د مقابلې په وسیله بدله شي. د بیان له مخې، ژبې د علمي څېړنو، لیکنو، ژباړو او د نویو اثارو د رامنځته کولو له لارې بډایه کېږي.
د دوی د بیان په یوه بله برخه کې د ګړدودونو، سیمهییزو لهجو، معیاري ژبې او واحد لیکدود په اړه وروستیو بحثونو ته هم اشاره شوې ده. لاسلیک کوونکي وايي، لهجوي تنوع د یوې ژبې د بډاینې نښه ده او د ژبې د معیاري کولو او علمي کولو په اړه پرېکړې باید د علمي او اکاډمیکو بنسټونو له لارې وشي، نه د اشخاصو د شخصي دریځونو پر بنسټ.
دوی ټینګار کړی چې د ژبو په اړه علمي اجماع او د یوه معیاري نظام جوړول ملي ثبات او مناسب چاپېریال ته اړتیا لري او اوسنی وضعیت د بېځایه شخړو لپاره مناسب وخت نه دی.
په بیان کې ویل شوي چې افغانستان اوس تر هر څه وړاندې د خلکو د ژوند د شرایطو ښه کېدو ته اړتیا لري او ټول افغانان باید د یوه ملت په توګه د هغو ستونزو د حل لپاره هڅه وکړي چې ګډ ملي ژوند ګواښي.
دا ګډه اعلامیه استاد حبیبالله رفیع، سرمحقق زلمي هېوادمل، عبدالباري جهاني، استاد محمدآصف صمیم، ډاکتر زرین انځور، پوهاند محمدبشیر دودیال، پوهاند بریالی باجوړي، پیرمحمد کاروان، ډاکتر عبدالغفور لېوال او پوهاند لعلپاچا ازمون لاسلیک کړې ده.