خبریال: داوود جبارخېل (شنبه، د لړم/ عقرب ۲ مه) په خیبر پښتونخوا کې د بېړني حالت او د والي د واکمنۍ له پلي کېدو وروسته، یو شمېر افغان کډوال وايي چې د دوی ستونزې زیاتې شوي او د نیول کېدو او افغانستان ته د ستنول کېدو وېره ورسره ډېره شوې ده.
د راپورونو له مخې، یو شمېر افغان کډوال د قانوني اسنادو د نشتوالي یا د استوګنې د وضعیت له امله نیول کېږي او وروسته افغانستان ته ستنول کېږي. د کډوالو د وضعیت په اړه اندېښمن کسان ادعا کوي چې په ځینو مواردو کې د اسنادو او وضعیت له بشپړې ارزونې پرته هم کډوال نیول کېږي.
هغه افغان کډوال چې د پاکستان له نورو صوبو څخه ایستل شوي، یوه برخه یې تر دې وروسته خیبر پښتونخوا ته تللې او د خپلو خپلوانو په مرسته یې په بېلابېلو ښاري او کلیوالي سیمو کې په کرايي کورونو کې استوګنه غوره کړې ده.
د کډوالو د چارو یو شمېر شنونکي وايي، د پاکستان تحریک انصاف د تېر ایالتي حکومت پر مهال د افغان کډوالو په اړه نسبتاً نرمه تګلاره موجوده وه. د دوی په وینا، په ځانګړي ډول د افغان کډوالو د کاروبارونو په برخه کې د ځینو محدودیتونو د عملي کېدو کچه کمه وه.
خو شنونکي وايي، په سیمه کې د امنیتي پېښو له زیاتېدو او د خیبر پښتونخوا د والي د واکمنۍ له پلي کېدو وروسته، د فدرالي حکومت هغه تګلارې چې د بېاسناده بهرنیو وګړو د ستنولو لپاره طرحه شوې دي، په دغه ایالت کې هم په چټکۍ پلي کېږي.
یو شمېر افغان کډوال وايي، د نیول کېدو له وېرې یې ورځني فعالیتونه محدود کړي او ځینې کورنۍ هڅه کوي له هغو سیمو څخه ځانونه لرې وساتي چې د پولیسو د عملیاتو احتمال پکې شته. دوی وايي، د کار نشتوالی، د کورونو کرایه او د اسنادو ستونزې د دوی اقتصادي او رواني فشارونه لا زیات کړي دي.
د کډوالو د حقونو ملاتړي بیا ټینګار کوي چې د هر ډول نیولو او ستنولو بهیر باید د پاکستان د قوانینو او بشري حقونو له معیارونو سره سم ترسره شي. د دوی په باور، د هرې کورنۍ وضعیت باید جلا وارزول شي، په ځانګړي ډول د هغو کسانو چې افغانستان ته د ستنېدو په صورت کې له امنیتي یا بشري ستونزو سره مخ کېدای شي.
پاکستاني چارواکو په عمومي ډول ویلي چې حکومت د بېاسناده بهرنیو وګړو د ستنولو په برخه کې خپل قانوني سیاست عملي کوي. په ورته وخت کې، افغان کډوال وايي چې د دوی د اوږدې مودې استوګنې، کورنیو اړیکو، کاروبارونو او اقتصادي وضعیت ته هم باید پام وشي.
د کډوالو د چارو شنونکي وايي، د ستنولو د بهیر دوام کولی شي د خیبر پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د مېشتو افغان کورنیو پر ژوند، کاروبار او ټولنیزو اړیکو اغېز وکړي.
د افغان کډوالو د نیولو او ستنولو بهیر په اړه د پاکستان حکومت او د کډوالو د حقونو د بنسټونو دریځونه یو له بل سره توپیر لري؛ له همدې امله د هرې ادعا د کرهوالي لپاره د رسمي شمېرو او خپلواکو سرچینو ارزونه مهمه ده.