زینب ترهکې
سریزه:
د فیمینیزم مفکوره د معاصرې نړۍ له مهمو ټولنیزو، فکري او سیاسي جریانونو څخه ده.
چې د میرمنو د حقونو، انساني کرامت، جنسیتي عدالت او د میرمنو د ټولنیز او سیاسي مشارکت لپاره رامنځته شوی ده.
دغه مفکوره په خپل تاریخي بهیر کې له بېلابېلو پړاوونو څخه تېره شوې او د (لیبرال، سوسیالیستي، رادیکال، پساستعماري او اسلامي فیمینیزم) په څېر بېلابېل فکري مکتبونه یې رامنځته کړي دي.
خو فیمینیزم یوازې یوه واحده او له هرې ټولنې سره یو شان د تطبیق وړ نظریه نه ده.
د میرمنو د حقونو مسئله د هر هېواد له تاریخي، حقوقي، سیاسي، اقتصادي، فرهنګي او مذهبي شرایطو سره ځانګړې اړیکه لري.
له همدې امله، د افغانستان په اړه اساسي پوښتنه دا ده چې د میرمنو د حقونو د تأمین لپاره کومه فکري او سیاسي تګلاره کولی شي له یوې خوا د میرمنو اساسي حقوق تضمین کړي او له بلې خوا د افغانستان له ټولنیزو او فرهنګي واقعیتونو سره تعامل وکړي؟
دا مقاله د فیمینیزم د تاریخي تحول، مهمو فکري مکتبونو، په افغانستان کې د ښځو د حقونو تاریخي وضعیت او د معاصرې ښځینه مبارزې پر فرصتونو او ننګونو تمرکز کوي. همدارنګه هڅه شوي چې د میرمنو د حقونو د مشروع مبارزې او د هغو افراطي یا تحمیلي برداشتونو ترمنځ توپیر روښانه کړي چې د ټولنیز مقاومت او سیاسي قطببندۍ سبب کېدای شي.
لومړی: د فیمینیزم تاریخي تحول:
فیمینیزم د منظم ټولنیز او سیاسي خوځښت په توګه په اتلسمه او نولسمه پېړۍ کې په لویدیځ کې پراختیا وموندله.
خو د میرمنو د عدالت، تعلیم او انساني کرامت غوښتنې تر دې وړاندې هم په بېلابېلو ټولنو کې موجودې وې.
لومړۍ څپه (۱۸۴۸-۱۹۲۰):
د فیمینیزم لومړۍ څپه تر ډېره د میرمنو پر قانوني او سیاسي حقونو متمرکزه وه په ځانګړې توګه د رایې ورکولو، تعلیم، ملکیت او حقوقي هویت پر مسئلو (مریم وولسټونکرافټ) په ۱۷۹۲ کال کې د ښځو د حقوقو په اړه خپل مشهور اثر خپور کړ چې د میرمنو د عقلاني وړتیا او تعلیم پر اهمیت یې ټینګار کاوه.
وروسته د ښځو د رایې ورکولو خوځښت په اروپا او متحده ایالاتو کې پراخ شو او په شلمه پېړۍ کې میرمنو په ګڼو هېوادونو کې د رایې ورکولو حق ترلاسه کړ.
دویمه څپه (۱۹۶۰-۱۹۸۰):
د ۱۹۶۰مې او ۱۹۷۰مې لسیزې فیمینیزم له سیاسي حقونو څخه هاخوا ټولنیز، اقتصادي او کورني مسایل مطرح کړل. په کار،بازار کې تبعیض، کورنی تاوتریخوالی، د ښځو اقتصادي استقلالیت او په ټولنیز ژوند کې د میرمنو ونډه د دې پړاو مهم بحثونه وو.
درېیمه څپه (۱۹۹۰-۲۰۱۰):
درېیمه څپه په ۱۹۹۰مو کلونو کې د پخوانیو فیمینیسټي خوځښتونو پر محدودیتونو د نیوکې په توګه راڅرګنده شوه.
په دې پړاو کې د میرمنو ترمنځ د توکم، طبقې، کلتور، جغرافیې او ټولنیز توپیرونو ته زیات پام وشو.
څلورمه څپه (۲۰۱۰-تر اوسه):
معاصر فیمینیزم د انټرنېټ او ټولنیزو رسنیو له پراختیا سره نوی شکل غوره کړ.
د #MeToo په څېر خوځښتونو د میرمنو پر وړاندې د جنسي ځورونې او تاوتریخوالي مسئلې نړیوالې سیاسي او ټولنیزې اجنډا ته راوړلې.
له دې امله فیمینیزم باید د یوې ثابتې او واحدې نظریې پر ځای د وخت، ټولنې او تاریخي شرایطو له مخې د بدلېدونکي فکري جریان په توګه مطالعه شي.
دویم: د فیمینیزم مهم فکري مکتبونه:
فیمینیزم یو واحد فکري مکتب نه دی بلکې بېلابېل لیدلوري او نظریاتي جریانونه پکې شامل دي.
۱. لیبرال فیمینیزم:
لیبرال فیمینیزم پر قانوني مساوات د تعلیم او کار پر برابر فرصت سیاسي مشارکت او د میرمنو د حقوقي خوندیتوب ټینګار کوي.
د دې لیدلوري له مخې، د میرمنو د محرومیت یوه مهمه برخه د حقوقي او بنسټیزو خنډونو پایله ده.
۲. مارکسیستي او سوسیالیستي فیمینیزم:
دا لیدلوري جنسیتي نابرابري له اقتصادي او طبقاتي جوړښتونو سره تړي او استدلال کوي چې اقتصادي وابستګي د میرمنو د محرومیت له مهمو عواملو څخه ده.
۳. رادیکال فیمینیزم:
رادیکال فیمینیزم د پدرسالارۍ یا نارینهمحور ټولنیز جوړښت پر مسئله تمرکز کوي او جنسیتي نابرابري د ټولنیزو قدرتي اړیکو له ژورو جوړښتونو سره تړي.
البته د دې مکتب ځینې برداشتونه د کورنۍ، جنسیتي رولونو او ټولنیزو ارزښتونو په اړه له نورو فیمینیسټي جریانونو سره جدي اختلاف لري.
۴. پساستعماري فیمینیزم:
پساستعماري فیمینیزم د استعمار، امپریالیزم او جنسیتي سیاست ترمنځ اړیکې څېړي.
دا لیدلوری ټینګار کوي چې د میرمنو د ستونزو تحلیل باید د هرې ټولنې له تاریخي او فرهنګي شرایطو پرته په ساده ډول د لویدیځو معیارونو له مخې ونه شي.
۵. اسلامي فیمینیزم:
اسلامي فیمینیزم هڅه کوي چې د میرمنو د حقونو او عدالت مسئله د اسلامي متونونو او اسلامي فکري میراث له بطن څخه تحلیل کړي.
د دې لیدلوري پلویان استدلال کوي چې د میرمنو د کرامت، تعلیم، ملکیت، میراث او اقتصادي حقوقو لپاره د اسلام په لومړنیو منابعو کې مهم بنسټونه موجود دي.
او د میرمنو پر وړاندې ګڼ تبعیضي دودونه باید له دیني اصولو سره یو شان ونه ګڼل شي.
درېیم: په افغانستان کې د میرمنو د حقوقو تاریخي بهیر:
د افغانستان د میرمنو د حقونو تاریخ له دولتجوړونې، مدرنیزاسیون، سیاسي بدلونونو او ټولنیزو جوړښتونو سره نږدې تړاو لري.
په شلمه پېړۍ کې په ځانګړې توګه د ښارونو په کچه، د افغان میرمنو د تعلیم او کار لپاره تدریجي فرصتونه رامنځته شول.
د ۱۹۶۴ کال اساسي قانون افغان میرمنو ته د رایې ورکولو او سیاسي مشارکت رسمي حق ورکړ او د میرمنو په تدریجي ډول د زدهکړې، دولتي ادارو او سیاسي ژوند برخه وګرځېدې.
خو د جګړو، سیاسي بېثباتۍ او ټولنیزو شخړو دوام د افغان میرمنو د حقوقو د پرمختګ بهیر له جدي خنډونو سره مخ کړ.
څلورم: د ۲۰۰۱–۲۰۲۱ تجربې:
له ۲۰۰۱ کال وروسته د نوي سیاسي نظام په رامنځته کېدو سره د افغان میرمنو د حقونو په برخه کې د پام وړ قانوني او ټولنیز پرمختګونه وشول.
افغان میرمنو د پارلمان، حکومت، مدني ټولنې، رسنیو، پوهنتونونو او خصوصي سکتور په برخو کې پراخ حضور پیدا کړ.
په همدې دوره کې د نجونو د زدهکړو او د ښځو د کار فرصتونه هم پراخ شول. خو دغه پرمختګونه له امنیتي ستونزو، کمزورې ادارې، اقتصادي فقر، محلي محافظهکارۍ او د سیاسي نظام له داخلي ستونزو سره هم مخ وو.
له بلې خوا، د افغان میرمنو د حقوقو په نوم د ځینو نړیوالو پروګرامونو د تطبیق په برخه کې د محلي شرایطو د کافي درک نشتوالی هم د بحث وړ موضوع وه.
د افغان میرمنو د حقوقو نړیوال معیارونه هغه وخت ډېر اغېزمن کېدای شي چې د ټولنې له محلي جوړښتونو سره د تعامل وړ سیاسي او ټولنیزې لارې ولري.
پنځم: له ۲۰۲۱ کال وروسته د افغان میرمنو وضعیت:
له ۲۰۲۱ کال وروسته په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر تعلیم، کار، سیاسي مشارکت، ټولنیز حضور او ازاد تګ راتګ پراخ محدودیتونه ولګېدل.
د نجونو د ثانوي او لوړو زدهکړو محدودېدل، د افغان میرمنو د کاری فرصتونو کمېدل او له عامه ژوند څخه د میرمنو د حضور محدودول نه یوازې د افغان میرمنو پر حقوقو اغېز کوي بلکې د هېواد پر اقتصادي، علمي او ټولنیز پرمختګ هم مستقیم منفي اغېز لري.
له همدې امله، د افغان میرمنو د تعلیم او کار مسئله باید یوازې د ښځینهوو د یوې ځانګړې ډلې غوښتنه ونه ګڼل شي بلکې دا د افغانستان د بشري پانګې، اقتصادي پرمختګ او راتلونکي ثبات له اساسي مسئلو څخه ده.
شپږم: د افغانستان لپاره د فیمینیزم د تطبیق مسئله:
د افغانستان لپاره د میرمنو د حقوقو هره تګلاره باید د هېواد له واقعي ټولنیزو جوړښتونو سره تعامل ولري.
د افغان میرمنو حقوق باید نه د بهرني سیاسي فشار په وسیله تحمیل شي او نه د فرهنګي حساسیتونو په نوم په بشپړه توګه رد شي.
اغېزمنه تګلاره کولی شي پر څو اساسي محورونو ولاړه وي:
لومړی:
تعلیم او تحصیل:
د افغان نجونو د تعلیم او تحصیل حق باید د ټولنې د پرمختګ اساسي اړتیا وبلل شي.
دویم:
اقتصادي پیاوړتیا:
افغان میرمنو ته د کار، کسب، سوداګرۍ او مسلکي زدهکړو فرصتونه باید پراخ شي.
درېیم:
حقوقي خوندیتوب:
د افغان میرمنو پر وړاندې د تاوتریخوالي او تبعیض د مخنیوي لپاره باید قانوني او ټولنیز میکانیزمونه پیاوړي شي.
څلورم:
سیاسي مشارکت:
افغان میرمني باید د هېواد په سیاسي چارو او تصمیمنیولو بهیر کې مشروع حضور ولري.
پنځم:
ټولنیز تعامل:
د افغان میرمنو د حقوقو د ملاتړ لپاره باید له دیني عالمانو، قومي مشرانو، مدني ټولنې، ځوانانو او ښځینه فعالانو سره ګډ کار وشي.
اووم:
د فیمینیزم د افراطي برداشتونو انتقادي ارزونه:
د میرمنو د حقونو مشروع مبارزه باید له هر هغه افراطي برداشت څخه جلا وڅېړل شي چې د ټولنې د قطبي کېدو سبب کېږي.
خو له علمي پلوه باید د «افراطي فیمینیزم» اصطلاح هم په احتیاط وکارول شي ځکه فیمینیزم یو واحد جریان نه دی او ټول فیمینیسټي جریانونه د کورنۍ، دین یا ټولنیزو ارزښتونو د ردولو غوښتنه نه کوي.
اصلي نقد باید د مشخصو افراطي نظریاتو او کړنو پر وړاندې وي نه د میرمنو د حقونو د ټولې مفکورې پر وړاندې.
که د میرمنو د حقوقو مبارزه د ټولنې د اکثریت فرهنګي واقعیتونه په بشپړه توګه نادیده ونیسي.
امکان لري چې ټولنیز مقاومت زیات شي.
همدارنګه که د میرمنو د حقونو مسئله یوازې د نړیوالو سیاسي قدرتونو د سیالۍ وسیله وګرځي د افغان میرمنو اصلي اړتیاوې به د سیاسي شعارونو تر سیوري لاندې پاتې شي.
له بلې خوا د کلتوري حساسیت په نوم د ښځو د تعلیم، کار او اساسي حقونو محدودول هم د منلو وړ نه ده بلکي لوي جنایت ده.
د افغانستان د راتلونکي لپاره اړتیا دا ده چې د میرمنو د حقونو او ټولنیزو ارزښتونو ترمنځ د عادلانه او عقلاني تعامل زمینه رامنځته شي.
پایله:
فیمینیزم د میرمنو د حقونو،انساني کرامت او جنسیتي عدالت په اړه یو پراخ او متنوع فکري جریان دی چې له اتلسمې پېړۍ څخه تر نن پورې یې ګڼ تاریخي پړاوونه او نظریاتي بدلونونه تجربه کړي دي.
په افغانستان کې د فیمینیزم مسئله باید د لویدیځ او ختیځ تر ساده تقابل هاخوا وڅېړل شي.
افغان میرمني د تعلیم، کار، اقتصادي استقلالیت، سیاسي مشارکت، قانوني خوندیتوب او انساني کرامت په برخه کې مشروع حقونه او اړتیاوې لري.
د دغو حقونو دفاع باید د افغانستان له تاریخي، ټولنیزو، فرهنګي او دیني واقعیتونو ته په کتو سره ترسره شي.
په عین حال کې د فرهنګ او دین نوم باید د افغان میرمنو د اساسي حقونو د سلبولو لپاره وسیله ونه ګرځي او د افغان میرمنو د حقونو نړیوال مفاهیم باید د ټولنې د تحقیر یا د بهرنیو سیاسي اجنډاوو د تحمیل وسیله هم ونه ګرځي.
د افغانستان لپاره اغېزمنه لاره نه مطلق تقلید دی او نه مطلق رد ده.
بلکې حقوقي عدالت، تعلیم، اقتصادي پیاوړتیا، سیاسي مشارکت، ټولنیز تفاهم او د میرمنو انساني کرامت ته درناوی هغه بنسټونه دي چې کولی شي د افغان میرمنو د دوامداره پرمختګ لپاره زمینه برابره کړي.
په پای کې:
د میرمنو د حقونو مسئله یوازې د میرمنو مسئله نه ده.
دا د دولت، ټولنې، کورنۍ، دیني او علمي بنسټونو او نارینهوو ګډ مسؤلیت دی.
د افغانستان راتلونکی ثبات او پرمختګ هغه وخت امکان لري چې د ټولنې هېڅ برخه باید د پرمختګ له بهیر څخه په دوامداره توګه محرومه نه شي.
آغلې زینب تره کې ته سلام او په درنښت!
افغانستان یو وروسته پاتې مملکت دی او په ډېرو برخو کې ګاټه ستونزې لري، که دا نظامي برخه وي او که ملکي یا ټولنیزه برخه وي. د شپیتمو کلونو د دیموکراسي بهیر د اعلیحضرت ظاهر شاه په موده کې ګڼشمېر ګوندونه رامنځ ته شول، چې پایله یې د مرحوم داود خان او بیا د کمونیستانو کودتا او د مجاهدینو غوبل او د امریکایانو یرغل شو.
په تورات او انجیل کې راغلي، چې له بی بی هوا مخکې د حضرت آدم (ع) یوه بله مېرمن وه، چې (لیلیت) نومېده، ډېره سرکشه، سر زوره شیشکه او روې وه، چې آدم (ع) ډېر ترې آزرده او په عذاب وو، نو پاک الله ورته بی بی هوا د آدم (ع) له پوښتۍ خلق کړه، چې ډېره حلیمه، آرامه او هوښیاره وه، ځکه یې نوم هم هوا کېښودل شو، چې له عبراني یې معنی سا ایستل او ژوند دی. که بی بی هوا نه وی، نو د بشر نسل به هم نه وې، ځکه لیلیت تنها چړچې غوښنې!
افغان ښځه او د نړۍ د نوروو سیمو ښځې د ټولنیز ژوند اړوند توپیر لري. په هندوانو کې نجلۍ هلک ته رویباري ورځي، جیز هلک ته وروړي او د واده مصارف هم هلک ته کوي. په تیبیت او چین کې بیا داسې کلي شته، چې یوه ښځه ټول کلي ته ودېږي او د نرانو د سړولو لپاره له سهاري تر ماسخوتنه کور په کور ګرځي، چې خپه وظیفه تر سره کړي.
په شوروي اتحاد کې هلکانو یعنې د سازمان او یا د ګوند غړیو ته د دوی د حزبي فعالیت اړوند جنسي کوپونه له ۱ تر ۵ کوپونه ورکول کېدل، چې د ۵ کوپونونو ژڼي کولی شوی له پنځو نلغه نجونو سره معاشرت وکړي او هغه نجلۍ ښه کمسمولکه یا کمونیسته یادې ده، چې د غوښتنې په ترڅ کې نه ونه وايي. په دې اړه په یوتیوب کې یو څېړنیز راپور هم خپور شوی دی، چې کولی شی و یې ګوری.
په لوېدیز کې هم د تعطیل په ترڅ کې پېغلې او نلغه نجونه د فوجي ټاپوګانو یا د موناکو د میلیونرانو ساحلونو ته ځې، چې ګوندې قسمت ورسره یاري وکړي. ښایسته نجونه نه دا چې د ایپشتین په ټاپو کې …. کېدې، همدا ډول د مودوفیشن او یا د ښایستوو په نندارو کې هم په ګوته کېږي، چې ښه بېلګه یې میلاني ټرامپ هغه کلیواله خورواتۍ ده، چې ایپشتین په خپل ټاپو کې له ټرامپ سره لاس په لاس کړې وه.
په ګڼشمیر ادیانو کې پولیګامي شته، چې یو نر ډېرې ښځې خپل حریم کې ساتي، نو فیمینیزم صرف یوه وړه پدیده ده، چې یو شمېر ښځې له دولتونو سوبسیدي واخلي، ځانونو ته معاشونه وټاکي، یعنې د نورو ښځو پر اوږو خپل پېټی بار کړي.
په افغانستان کې له ۱۳۶۱ کال د کانکور امتحان د نرانو لپاره له منځه ولاړ او ټول تنکي ځوانان یا وتښول یا مجاهد شول او یا عسکر شول، چې اکثریت یې مړه شول، خو هغه مهال د کابل پوهنتون د فیشنتون نوم وګاټه! په میلادي شپېتمو کلونو کې په ټوله اروپا او لوېدیز کې د سکسوا رېولوشن، بیټلز او نورې پدېدې رامنځ ته شوې، چې پایله یز ړېر روموني ول او للوني د ګوتو په شمار!
الله پاک ویلي، چې موږ ښځې خلق کړې، چې ځمکه تمبع شي او ژوند پرې خپور شي او نفوس زیات شي او د علم جوګه شي، یعنی تعلیم او علم په نرینه او ښځینه فرض دي، خو د ښځې مسؤلیت لږ څه دروند دی، ځکه هم خور، هم مور او هم مېرمن ده: ښځه په یو لاس ماشوم زنګوي او په بل لاس نړۍ زنګوي! هر ښه سړی د یوې مور زوی، د یوې نجلۍ ورور او یا کورودان دی، چې اه کورودانې سره د نسل تضمین کوي.
د افغان ټولنې ستونزه د تعلیم او تحصیل تر څنګ د وګړو د عمومي پوهې ټیټوالی او فکري مطلقیت یا ابسلوتیزم دی، د ودونو له ګزافو مصارفو ځان ساتل او په دې برخه کې پراخه مبارزه د نجونو لخوا اړینه ده! ما واده ډېر وروسته وکړ، ځکه لومړی مې باید د ژوند د مصارفو امکانات جوړ کړي وی! ځکه د ځوانونو د زړه تڼاکې را ته معلومې دي. نن سبا د تنویر په نامه یوه فلمي ډله په هالند کې پیدا شوې، چې هم خلک منحرفوي او هم فکرونه مغشوشوي. په یوه فلم کې وایي، چې: مصارف شیرینی خوری ما اضافتر از یک لکو ده هزار (۱۱۰۰۰۰) ایرو شد! نو په داسې حالت کې ځوانان څه وکړي؟ او بیا دا د فیمینیزم ډنډوره! د کارمل په اړه ویل کېږي، چې راتبزاد سره یې نامشروع اړیکې درلودلې (د صبور الله سیاسنګ مرکه له ځیارمل سره) او د نور احمد نور او د بارق خان د لور کیسه یا د رنجبر د خانه امن ډنډوره! ژوند د تیوري تورې کرښې نه دي، مګر تحصیل، مسلک او مسؤلیت دی! ستاسو د بري په تمه! وسلام
سلام
قدرمن داکتر لمر یوشمیر مهمو ټکو ته اشاره کړې ده
عزتمنې تره کې خورې زه به هم یوڅه دې برخه کې رڼا واچوم ، سمه ده یو غورځنګ دی خو دا غورځنګ نورې کږې وږې لری ځکه علمی اوعملی برخه یې کمزورې ده . جینیتیکی برخه یې لږ اوږد بحث دی خو زه به په لنډه توګه لاندې معلومات شریک کړم.
««موږ غواړو چې نه ظالم اوسو او نه مظلوم»»
«خود فمینیستهای رادیکال موج سوم هم دقیقاً نمیدانند از جان خودشان چه میخواهند؟»
دیان پاسنو په دې هکله داسې وایی:
فمینیستها و همکارانشان با استفاده از روانشناسی و آموزش، یک نسل کامل را با این طرز تفکر که اساساً دو جنس هیچ تفاوتی با هم ندارند و فرهنگ نیازمند تغییر در روش نگرش به مسئلۀ «مذکر و مؤنث» است، شستوشوی مغزی دادند.»
51 درصد دختران با بازیهای رایانهای و تصاویر ویدئویی سروکار دارند، به وبسایتهای مختلف و یا اتاقهای چت میروند و در آن محیطها در حال تعامل هستند
۸۷فیصد بالیوود وهالیوود بنام صنعت هنر درګیر فساد اخلاقی اند
علاوهبر اینترنت و سینما، حجم زیادی از فرهنگ فمینیستی توسط ادبیات (داستان واشعار)، بازیهای کامپیوتری، تبلیغات، کارتونها و انیمیشن، مجلات و روزنامهها، محصولات زنانه مانند عروسکهای دخترانه، لباسهای زنانه و یا لوازمآرایشی تولید میشود که مدام در حال برجسته کردن تفاوتهای ظاهری زنان و تشویق آنان به گرایشهای مصرفی زیبایی ظاهری هستند. قرار گرفتن دختران در چنین محیطی، ممکن است توجه آنان به قیمت و ارزش خود به روشی غیر از روش جنسی را دشوارتر سازد.
بي بي حوا (ع): په دیني او تاریخي باورونو کې د بشریت لومړنۍ مور او د حضرت آدم (ع) مېرمن ده. حوا د سامری اوعبری ژبې ریښه لری چې دژوند یاژوند محوره چآپېریال ښیی.
هوذ (هوا او هوس): په مانیز (معنوي) او اخلاقي بحثونو کې د انسان نفساني غوښتنو، شهوت، مادي لېوالتیاوو، اتموسفیر او نفس اماره ته ویل کیږی
یو حقیقي او مقدسه تاریخي څېره ده.
د انسان د نسل د بقا او پاکۍ وسیله
فیمینیزم
انسان دننۍ غوښتنې او مادي تمایلونه
ډېری وخت د انسان د ګمراهۍ او غفلت لامل
نفسانی غوښتنه ده!
انسان باید د بي بي حوا د اولاد په توګه خپله پاکي او انساني کرامت وساتي او د خپل نفس (هوذ/هوس) مغلوب او غلام نه شي.
فیمینیزم فرانسوی ریښه لری او دغه مارکسستی ډوله کلیمه له فرانسې پیل شوه
دلته په افغانستان کې د سیما سمر غوبل ، هلې اوځلې جاسوسې تر تور لښکر لاندې چې ظاهرا دښځو دحقوقو تر نوم لاندې وې خو ترشا پټې معاملې دارګ له نامشروعو روایاتو راڅرګندې شوی زه فکر نه کوم چې دا یوه نیوکه او علمی فکر وی دا دیوه آفت او فتنې مفهوم لری لاړ شی دقرآن کریم په مختلفو سورتونو او آیو کې د آدم او حوا تاریخی دینی ماهیت ،عظمت، او کرامت وڅېړۍ
افغانستان د Feminism له مرحلې ډیر شاته پاتې دی هلته تر اوسه د نارینه وو لپار ه رونیز او پوهنیز ې ستونزې سمې نه دی نو Feminism هم دکمونیزم په بڼه کې هیڅ مفهوم نه لری .
کور ودان
د محترمی میرمن تره کی په پورته لیکنه کی ډیر علمی- عینی – واقعی -ارمانی – انتباهی – علاجی او…… ټکی تر سترګو کیږی.
زموږ غوندی بیسواده ټولنه د یو جهانی فکری مکتب د ماهیت څخه ناخبره ده او یو ” نوم ” ئی تر سترګو بد ایسی بیله دی چی د هغه په هکله آزاده مطالعه وکړی.
د ژبی په ګرامر کی فیمینیزم او ماسکولیزم د سمو جملو په تفهیم او پوهیدو کی اساسی رول لری او هیڅوک ئی پخپله خوښه د بدلون او انحراف توان او صلاحیت نلری خو د اجتماعی اړیکو په لمنه کی لومړنی فیمینیسټی فکری او عملی مکتب د ټولنی د اکثریت وګړو او حتی دولتونو پاملرنه ځانته ور واړوله او د ښځو د اساسی حقوقو د احقاق پروسی ته تسلیم شوه البته د څو لسیزو په اوږدو کی د فیمینسټی افکارو په مکتبونو کی ځینی واړه او لوی انحرافات هم را منځته شوه چی د بشری ټولنی د اکثریت وګړو د ملاتړ څخه برخمن نه دی البته د ماسکولیزم ( افراطی نریزم یا نرسالاری) قطب هم د فمینیزم د ځینو انحرافاتو په تشکیل کی د پام وړ برخه درلوه، له بلی خوا یوه بله جالبه منظره هم د ماشینیزم او مصرفیزم له برکته! تر سترګو کیږی هغه دا چی هم د فیمینسټی معتدلو افکارو په مبارزاتی ډګر کی ” نر ” حضور لری او هم د “نر ” د ماسکولیسټی معتدلو افکارو په مبارزاتی ډګر کی کی ” ښځه ” حضور لری.
په هره توګه، ډیری شریفی شریفی ښځی شته دی کوم چی سلګونه کلونه مخکی ئی د ښځی ” انسان توب ” غندلی دی او غندی او هم د نن ورځی په شوربازار کی د ښځی د ” ښځیتوب ” ماهیت غندی همدارنګه ډیر شریف شریف نران شتون لری کوم چی د ښځو د عادلانه او معقولو او حقه حقوقو د رعایت او تأمین په لیاره کی مبارزه کوی.
په افغانستان کی نه هیڅ نر او نه هیڅ ښځه د انحرافی او افراطی فیمینیزم د اِعمال غوښتونکی نه دی خو هیڅ هغه څوک چی د سالمی ښځی سالمی شیدې ئی رودولی وی د ” ملا دین مامد ” د ماسکولیسټی افراطی او دین او انسانیت ضد افکارو طرفدار او غوښتونکی هم نه دی.
د محترمی تره کی د ښکلی لیکنی د زیار ګالنی څخه ډیره ډیره مننه.
ښاغلي انجینیر صاحب غلام حضرت ته سلام!
د ژوند بهیر په تخنیکي ودې، د ژوند صنعتي کېدل، برېښنایي اوښتون، د اګروکلچر په ودې پورې اړه لري. په دې کې شک نشته چې مېرمنې لکه نرینه استعداد لري، خو ځینې داسې ټکي هم شته، چې د دواړو جنسونو توپیر هم په ګوتو کوي، لکه نر ماشوم نه شي زېږولی، خو یو شمېر جنسي اړیکې له حیواناتو سره هم نیسي، چې هند کې حتی له حیواناتو سره واده هم کوي، د روسیې د لویې کترینا په اړه ویل کېږي، چې: … دیده بود کدو را نه! کله چې کترینا د آس تر خرمړي لاندې وچاودېده! یعنې انحراف هر چېرې دی.
د افغانانو ستونزه دا ده، چې هر څه په مسوات کې لټوي، ښه ویل شوي، چې زور ته پوله نشته، بیا نور وایي زور قالب ندارد! ستاسو نظر ډېر د ایډالیزم اړخ لري. ټولنه له تضادونو، ښکېلونو او نورو ستونزو ډکه ده، مګر د پوهو خلکو وظیفه د سمې ادارې، امنیت، د تولیداتو تضمین … نور دي.
د امریکایي اشغال په موده کې ټولو همدا چیغې وهلې، چې په وزیرانو، پارلمان …. ټولو کې باید د ښځو برخه ۵۰ سلنه وي. د امن په نامه مرده ګاو خانې جوړې شوې. د خلکو ښځې له کورونو وتښولې! امریکایانو ته یې ښځې وروستلې. د شمال کومندانانو ته ښځې او هلکان وروستل کېدلې او د شب نیشینیو لپاره …. کېدل.
ما له کاناډا نیولې تر جرمني، هالند، انګلیس او روسیې پورې هم ژوند کړی او هم رسمي کار، ځکه دغه ټولنې له منځه پېژنم. شکر دی لږ سواد د بېلابېلو ژبو هم لرم. په دغو ټولنو کې د مارچ اتمه، د ولانتاین ورځ او د فیمینیزم بهېر ډېر ضعیف دی، حتی دغه ټولې ټولنې ورسره حساسیت لري.
صرف په روسیه، اوکراین، بېلاروس او یو شمېر نورو پوستسویت سیمو کې ۸ د مارچ لمانځل کېږي، ځکه لومړۍ او دویمې نړیوالې جګړې دغه سیمې د نفوس اړوند سختې وځپلې، چې د نفوس دیموګرافي یې داسې کړه، چې په ځینو سیمو کې پر یو نر تر ۴ ښځې هم رسېږي، نو ټولنیز ژوند یې بل ډول دی. په دغو سیمو کې د فیمینیزم څرک هم نه لیدل کېږي، ځکه اکثریت د ټولنې ښځې دي.
انګلیس د دیموکراسي او مسوات ناندره اچولې، مګر رزیل ترین مملکت دی، ځکه پطلون له کونې سره جنګوي. ۷۰۰ کلن د دیموکراسي خبرې کوي، مګر په پارلمان کې یې له ۷ سلنه لږ ښځې دي، مګر په افغانستان او افغانستان ته ورته ملکونو کې د ۵۰ سلنې د ښځو ونډه غواړي.
د ټولنیز ژوند او یو مملکت دیموګرافي ډېره اړینه ده، شرقي او غربي اروپا ورځ تر بلې زړېږي او د مهاجرینو سیاست یې دا دی، چې ځوانه د کار قوه ورته راماته شي، ځکه د دیموګرافي له بحران سره په ورستیو ۵۰ کلونو کې مخامخ شوې.
افغانستان لکه عراق، سوریا، لیبیا او لسهاوو نورو ملکونو یو وروسته پاتې مملکت دی، نو دغه وارداتي تیوریګانې یې ټولنه ورتباه کوي. نن سبا لویدیز عالمان وایي، چې په ټولو ملکونو کې چې امریکا غوبل جوړ کړ، د زړې دیکتاتوري یا سوټه کراسي په پرتله یې امنیت، اقتصاد… له منځه تللي. افغانستان کې وروسته له سرې، شنې او تکنوکراتي غمېزې څه رامنځ ته شول او څه پېښ شول، چې دا ټول د وارداتي تیوریو نتیجه وه.
د آغلې زینب تره کې لیکنه کې صرف څو تاریخي پېښې له انترنیته راښکته شوي او د زاړه فکر په پوړني کې یې رانغښتې دي، چې د افغان ولس لپاره یې تر ګټې زیان زیات دی او دغه کله ګنګس ملت نور هم په خیالونو او خوبون کې ډوبوي! هر څوک چې د ښځې د حقوقو مساوات غواړي، لومړی دې خپله مور، خور، مېرمن، خپلوانه د ټولنیز بهیر وارداتي تیوري ته ورټېل وهي، نه چې خپلې په ۷ پوړنیو او د ۷ دروازو او دیوالونو شاته پټې کړې او نورو ته نصیحت او سپارښت وکړي! ستاسو د بري په تمه! وسلام
سلام
مبادی بحث ما عبارت است از :
از نظر ژنیتیک، ساینس ومنطق الګوریتیم ها میګذریم که بحث طولانی وپیچیده است.
ما فیمینیزم را درقالب سیاسی ، اجتماعی واقتصادی حلاجی می کنم
سیمون دوبووار، فیلسوف، فمینیستً اینګونه ابراز میکند :
«برای مبارزات فمینیستی، ابتدا باید فهمید که فمینیسم یعنی چه؟»
دوبووار زن برابری خواه بود که با افکارش جامعه مردسالار و سنتی غرب را در سال ۱۹۴۹ و در سالهای بعد از آن به شدت تکان داد. در موجهای اول، دوم و سوم فمینیسم، کتاب «جنس دوم» سیمون دوبووار نقشی اساسی و مهمی بازی میکند. اندیشههای فمینیستی لیبرال، رادیکال، مارکسیستی، روانکاوانه و سوسیالیستی همواره به طرزهای مختلف از تئوری و نظریههای دوبووار قرض میگیرند. لذا وقتی دوبووار میگوید که «یک انسان «زن» زاده نمیشود بلکه «تبدیل» به یک زن میشود» را باید جدی گرفت و به طرز زندگی خود و اطرافیانمان با دقت بیشتری بایستی بنگریم و دنبال این جمله دوبووار در روزمرگیهایمان بگردیم و راه حلی برای آن بیابیم تا باشد که یک «انسان» را با باورهای نادرست مان به یک «موجود دست دوم» تبدیل نکنیم
سر انجام اینکه، فمینیستها باور بر این دارند که مرد انسان «برتر» نیست بلکه انسانی است برابر با زن. در جامعه کنونی اینکه زن «جنس دوم» و «انسانی فرومایهتر» از یک مرد است بهطور هولناکی نهادینه و پذیرفته شده است و تنها راه بیرون رفت از آن این است که زنان و مردان دانا، دوشا دوش هم برای از بین بردن سنتها و رفتارهای ناشایست و دست و پاگیر جامعه کار کنند تا این مبارزات به آزادی و برابری واقعی ختم شود. بهتر این خواهد بود که این تلاشها را هر کدام از خانههای مان آغاز کنیم تا هر کدام ما فارغ از جنسیت، فمینیست مبارزتر و انسانی بهتر از دیروز باشیم. در کنار هم با هم بگوییم:
همتم بدرقه راه کن ای طایر قدس
که دراز است ره مقصود و من نو سفرم
فیمېنیزم یک جنبش مدرن غرب است ولی
حقوق وبرابری:
خلقت از منشأ واحد: قرآن تأکید میکند که زن و مرد هر دو از یک «نفس واحد» (گوهر یگانه) آفریده شدهاند (سوره نساء، آیه ۱
معیار تقوا:
جنسیت ملاک برتری نیست، بلکه ملاک تقواست (سوره حجرات، آیه ۱۳).
پاداش یکسان اعمال:
در پیشگاه خدا، عمل هیچ عملکنندهای، چه زن و چه مرد، ضایع نمیشود
(سوره آلعمران، آیه ۱۹۵؛ سوره احزاب، آیه ۳۵).