لیمفوما یوه داسې ناروغي ده چې د بدن د لمفاوي سیستم (Lymphatic system) سرطان بلل کېږي. دا هغه سیستم دی چې د بدن د دفاعي ځواک لپاره کار کوي او په کې لمفاوي غدې، توری (طحال)، هډوکي مغز او نورې برخې شاملې دي.
لیمفوما څه ډول رامنځته کېږي؟
په دې ناروغۍ کې د وینې یو ډول سپین حجرې چې لیمفوسایتونه (Lymphocytes) بلل کېږي، بېنظمه او زیات وده کوي، او د بدن عادي توازن ګډوډوي.
د لیمفوما ډولونه:
لیمفوما دوه مهم ډولونه لري:
- هوډکین لیمفوما (Hodgkin Lymphoma)
- نون هوډکین لیمفوما (Non-Hodgkin Lymphoma)
نښې (علایم)
- د غاړې، تخرګ او ورن په شاوخوا کې د لمفاوي غدو پړسوب (بېدرده)
- دوامداره تبه
- د شپې زیاتې خولې (خوله کېدل)
- ناڅاپي وزن کمېدل
- ستړیا او کمزوري
- د بدن خارښت
ایا درملنه لري؟
هو، لیمفوما ډېری وخت د درملنې وړ ناروغي ده، په ځانګړي ډول که ژر تشخیص شي.
د درملنې لارې:
- کیموتراپي (Chemotherapy) – د سرطان ضد درمل
- شعاعي درملنه (Radiotherapy)
- هدفمند درملنه (Targeted therapy)
- معافیتي درملنه (Immunotherapy)
- کله کله د هډوکي مغز انتقال (Bone marrow transplant)
د ښه کېدو چانس :
- په هوډکین لیمفوما کې د ښه کېدو چانس ډېر لوړ دی (حتی تر ۸۰–۹۰٪ پورې)
- په نون هوډکین لیمفوما کې چانس د ډول او مرحلې پورې تړلی وي .
مهمه خبره :
که څوک پورته نښې ولري، باید ژر تر ژره د داخلې ناروغیو متخصص ته مراجعه وکړي، ځکه وختي تشخیص د درملنې بریا ډېروي .
که د لیمفوما شک موجود وي، نو دا ازموینې ترسره کېږي:
1. د لمفاوي غدې نمونه (Biopsy) :
تر ټولو مهمه ازموینه ده. ډاکټر د پړسوب شوې غدې یوه کوچنۍ ټوټه اخلي او لابراتوار ته یې لېږي.
2. د وینې ازموینې
- د وینې عمومي معاینه (CBC)
- د ځیګر او پښتورګو د کار ازموینه
3. انځوریزې ازموینې (Imaging)
- CT Scan
- PET Scan
- MRI
4. د هډوکي مغز ازموینه (Bone marrow test)
تر دې معلومه شي چې ناروغي خپره شوې که نه.
د لیمفوما مرحلې (Stages)
لیمفوما عموماً په څلورو پړاو وېشل کېږي:
لمړی پړاو :
ناروغي یوازې په یوه برخه یا یوه غده کې وي
دویم پړاو :
ناروغي په څو نږدې غدو کې وي (په یوه اړخ کې).
دریم پړاو :
ناروغي د بدن دواړو اړخونو ته خپره شوې وي .
څلورم پړاو :
ناروغي نورو غړو ته هم تللې وي (لکه ځیګر، سږې، هډوکي مغز) .
د درملنې تفصیلي لارې :
درملنه د ناروغ د حالت، عمر او مرحلې پورې اړه لري:
1. کیموتراپي (Chemotherapy) :
تر ټولو عامه لاره ده، چې د سرطان حجرې له منځه وړي .
2. شعاعي درملنه (Radiotherapy) :
په ځانګړي ځای کې د وړانګو په وسیله درملنه .
3. د معافیتي درملنه (Immunotherapy)
د بدن دفاعي ځواک پیاوړی کوي چې سرطان له منځه یوسي .
4. هدفمند درملنه (Targeted therapy) :
په ځانګړو سرطان حجرو اغېز کوي .
5. د هډوکي مغز انتقال :
په سختو حالتونو کې کارول کېږي .
د ژوند تمه (Prognosis) :
- که ناروغي وختي تشخیص شي د ښه کېدو چانس ډېر لوړ دی
- که ناوخته تشخیص شي نو درملنه یې سخته کېږي، خو بیا هم ممکنه ده .
مهمې سپارښتنې :
- هر ډول بېدرده پړسوب جدي وګڼئ .
- که تبه، وزن کمېدل او ستړیا دوام وکړي، ډاکټر ته لاړ شئ .
- له ځاندرملنې ډډه وکړئ