مولوي هدایت الله (هدایت)
د نجونو د ښوونځیو پنځم کال بیا رادباندې شو خو د مشر ملا صاحب د امر الثاني موده همداسي نه رارسي، په افغانستان کې د نجونو د تعلیم مخنیوی په حقیقت کې د عیسويانو د شریعت پر بنسټ ترسره کیږي، البته په ناپوهي کې. په عیسوی دین کې د – رسول پولوس لیکونه – د عیسویانو دپاره د مقدس کتاب (بائبل) یوه برخه جوړوي چې بعد له انجیل څخه دوهم ځای لري.
د ښځو په کور کښینول او تعلیم نه کول – د عیسوي کلیسا حکمونه دي. د عیسویانو د (کورنتیانو په نوم، د پولوس په لومړي لیک، ۱۴باب، ۳۴-۳۵ آیتونه) کې راغلي:«ښځې دې غلي کښېني، هغوی ته د خبرو کولو حکم نسته دی بلکه د شریعت مطابق دې تابع دارې واوسي- او که هغوی په څه خبره ځان پوهول غواړي نو له خپلو خاوندانو څخه په کور کې تپوس کولی سي.»
بل ځای وايي: «ښځې دې په خاموشی او په پوره تابع دارۍ سره [دا] زده کاندي. او زه اجازه نه ورکوم چې زنانه دې تعلیم ورکړي یا دې په خاوندانو حکم وچلوي، بلکه غلي دې پاته سي. ځکه چې لومړی آدم پیدا کړای سو، له هغه نه وروسته حوا. او ادم دوکه نه سو، بلکه ښځه په دوکه کې پریوتله او ګناه ګاره سوه.» (د تیموتیوس پولوس لیک، لومړی کتاب ۲باب،۱۱-۱۴آیتونه)
مسیحي دیني پوهانو د دغو آیتونو دپاره څو قسمه تفسیرونه پیش کړي دي، دوی غواړي دغه آیتونه منسوخ یا پر هماغه زمانه پورې محدود کړي خو دغه آیتونه تفسیر ته اړتیا نه لري د ښځو د محرومیت هر څه په کې څرګند دي.
د طالبانو مشر ملا صاحب او هغه کسان چې د نجونو د تعلیم مخالف دي باید خبردار شي چې د اسلامي مقدس شریعت پر خلاف، د عیسویانو دیني احکام عملي کوي.
موږ له مشر ملا صاحب او د هغه ډلې څخه غواړو چې د خدای روی ته وګوری چې د ښوونځیو دروازې د اسلامي شریعت په چوکاټ کې پرانیزي، له الله ج څخه وډار شي، د کلیسا کفري حکم مه پلي کوي.
تاسو په دې کار سره په نه بخښل کیدونکې ګناه سره مخ یاست.
ستاسو د ادعا په هکلله چت جې پې ټې داسې ده:
په بایبل کې هېڅ ځای نشته چې ښځو ته د زدهکړې (مکتب/تعلیم) حق نه وي ورکړل شوی.
دا مهمه ده، ځکه ډېر خلک داسې خبرې کوي چې په اصل کې په متن کې نشته، بلکې وروسته د کلتور او تفسیرونو نتیجه ده.
⸻
📖 بایبل په حقیقت کې څه وایي؟
1. د ښځو لپاره د زدهکړې هېڅ بندیز نشته
نه په زاړه عهد او نه په نوي عهد کې داسې څه شته:
• نه دا چې ښځې باید زدهکړه ونه کړي
• نه دا چې ښځو ته تعلیم منع دی
👉 یعنې واضح ډول: د تعلیم منع نشته
⚠️ نو دا نظر له کومه راغلی؟
ځینې آیتونه دي چې خلک یې غلط تعبیر کوي:
🔹 1. د 1. Timotheusbrief ۲:۱۱–۱۲
ښځه دې په ارامۍ او اطاعت کې زدهکړه وکړي.
زه اجازه نه ورکوم چې ښځه تعلیم ورکړي…
👉 خلک فکر کوي چې دا د زدهکړې منع ده – خو دا غلط فهم دی.
✔️ دلته برعکس ویل شوي:
👉 ښځه دې زدهکړه وکړي
خو بحث د دې دی:
• د تعلیم ورکولو (استادۍ) او مشرتابه په اړه
• نه د زدهکړې په خپله
🔹 2. د 1. Korintherbrief ۱۴:۳۴–۳۵
ښځې دې په کلیسا کې چوپ پاتې شي…
👉 دا د دې معنا نه لري چې ښځې دې تعلیم ونه کړي.
✔️ دا د:
• د عبادت د نظم
• ځانګړي حالت (context)
سره تړاو لري
🧠 تاریخي حقیقت (ډېر مهم)
په هغه وخت کې:
• تعلیم ډېر کم و (حتی د نارینهوو لپاره هم)
• ټولنه نارینهمحوره وه
👉 نو محدودیتونه زیاتره د:
• کلتور
• دود
له امله وو، نه د بایبل د واضح حکم له مخې
💡 مثبت مثالونه په بایبل کې
بایبل حتی داسې ښځې ښيي چې پوهه او نفوذ لري:
• Deborah
→ قاضي او مشره وه
• Priscilla
→ له خپل مېړه سره یې نورو ته تعلیم ورکاوه
• Maria von Bethanien
→ د عیسی تر څنګ ناسته وه او زدهکړه یې کوله
👉 دا ټول ښيي چې:
تعلیم د ښځو لپاره منع نه و
⚖️ پایله
• ❌ هېڅ ځای نشته چې بایبل د ښځو تعلیم منع کړي
• ⚠️ ځینې آیتونه د دیني رولونو په اړه محدودیت لري
• ✅ خو زدهکړه خپله منع شوې نه ده
💥 مهم حقیقت
که څوک وایي:
👉 «بایبل ښځو ته د تعلیم اجازه نه ورکوي»
➡️ نو دا:
• یا ناسم فهم دی
• یا غلط تفسیرده
که غواړې، زه درته دا هم تشریح کولی شم:
• چې دا آیتونه نن سبا مختلف مذهبونه څنګه تفسیر کوي
• او دا موضوع تاریخ کې څنګه بدله شوې د
ښه، راځو دې ته چې دا موضوع نن سبا مذهبونه څنګه تفسیر کوي او څنګه بدل شوې ده:
🧭 1. عصري عیسوي تفسیر (نن سبا)
په ډېرو کلیساوو کې (په ځانګړي ډول اروپا کې):
👉 باور دا دی:
• ښځې کولی شي تعلیم ترلاسه کړي
• ښځې کولی شي استادې شي
• حتی په ځینو کلیساوو کې پادریانې (کشیشانې) هم دي
✔️ دوی وايي:
• هغه آیتونه (لکه د 1. Timotheusbrief)
د خاص وخت او شرایطو لپاره وو
• نه دا چې د ټولو زمانو لپاره قانون وي
⛪ 2. محافظهکار (Traditional) تفسیر
ځینې کلیساوې (په ځانګړي ډول محافظهکار):
👉 باور لري:
• ښځې کولی شي تعلیم وکړي ✔️
• خو:
• مشري (leadership)
• رسمي دیني تدریس (په کلیسا کې)
محدود وي ❗
👉 دوی دا آیتونه لفظي اخل
⸻
🧠 3. علمي / اکاډمیک نظر
ډېر پوهان وايي:
👉 دا آیتونه باید د تاریخي context سره ولولو:
په هغه وخت کې:
• ځینې ښځې تعلیم نه درلود
• ګډوډي به رامنځته کېده
نو:
👉 محدودیت د نظم لپاره و، نه د ارزښت لپار
⸻
📜 4. تاریخي پرمختګ
پخوا:
• ښځې کم تعلیم ته لاسرسی درلود
• دا د ټولنې ستونزه وه، نه یوازې د دین
ورو ورو:
• په اروپا کې تعلیم عام شو
• ښځو پوهنتونونو ته لاړل
• کلیساوو هم خپل نظر بدل ک
⚖️ نن سبا عمومي حالت
👉 په ډېرو ځایونو کې:
• ښځې ډاکټرانې، انجنیرانې، استادانې دي
• حتی د دیني علومو متخصصین دي
👉 یعنې:
تعلیم د ښځو حق ګڼل کېږي
💥 صریح حقیقت (Mentor-style)
که څوک نن هم وایي:
👉 «دین ښځو ته تعلیم نه ورکوي»
➡️ نو:
• یا تاریخ نه پوهېږي
• یا متن غلط تفسیر کوي
• یا غواړي کلتوري محدودیتونه د دین په نوم توجیه کړي
🧠 وروستۍ خبره
👉 اصلي توپیر دا دی:
• دیني متن (Text)
• vs
• د خلکو تفسیر (Interpretation)
اکثره ستونزه له تفسیر څخه راځي، نه له متن څخه.
� دا موضوع له اسلام سره هم پرتله کړو (ډېر جالب similarities او فرقونه لري
ښه، راځو یو روښانه او صادقانه پرتله ته:
👉 بایبل vs اسلام د ښځو د تعلیم په اړه
📖 1. په عیسویت (بایبل) کې
لکه مخکې مو وویل:
• ❌ هېڅ واضح آیت نشته چې ووایي: ښځې دې تعلیم ونه کړي
• ⚠️ ځینې آیتونه شته چې د کلیسا رولونه محدودوي
• ✅ خو خپله زدهکړه منع نه ده
👉 نتیجه:
تعلیم اجازه لري، خو ځینې مذهبي رولونه بحثي دي
⸻
☪️ 2. په اسلام کې
په اسلام کې موضوع ډېر واضح ده:
🔹 د علم ارزښت
پیغمبر Muhammad وفرمایل:
«طلب العلم فریضة على كل مسلم»
👉 معنی:
د علم ترلاسه کول پر هر مسلمان فرض دي
✔️ ډېری علما دا داسې تفسیر کوي:
👉 نارینه او ښځه دواړه پکې شامل دي
🔹 د ښځو تعلیم په عمل کې
په لومړني اسلام کې:
• Aisha bint Abu Bakr
→ له سترو علماوو څخه وه، حدیثونه یې نقل کړل
• ښځې:
• پوښتنې کولې
• زدهکړه یې کوله
• حتی نورو ته یې تعلیم ورکاو