یادداشت

من هفته ګذشته از خانم شهلا ځلاند که بدون تردید یک هنرمند محبوب وطن ما ودختر نازنین وبا استعداد استا د فقید، جلیل احمد ځلاند، یکی ازبنیاد ګزاران برجستهُ موسیقی مدرن افغانستان است خواهش دوستانه نمودم که لطفاُ نام خانواده خود را «زلاند یا زولاند» ننویسند زیرا این شیوهُ نوشتار از نګاه اصول زبانشناسی وسبک نوشتاری کاملاً غلط میباشد۰ همچنان اضافه نمودم که با نوشتن «زلاند» بجای ځلاند شما روح مرحوم ځلاند را در قبر تعذیب می نمایید۰ فکر میکنم این تذکر مرا خانم ځلاند به هیچ ګرفتند۰

برای توضیح تخصصی این موضوع طور مختص تذکرات ذیل را مهم می دانم۰

املا وانشای واژه ها،نمادها ومفاهیمکه از زبان غیر در زبان اصل نګاشته میشود مطابق  اصول املایی زبان اصلی آن  نظر ګرفته میشود۰این روش زبانشناسی یک اصل ابتدایی قابل رعایت درتمام زبانهایی اروپایی مانند انګلیسې، فرانسوی،آلمانی، ایتالوی، دنمارکی،نارویژی و امثالهم می باشد. بطور مثال در زبان انګلیسی هزاران واژه و مفاهیم از زبانهای دیګر ارو پایی هر روز به عاریت ګرفته میشود که در املا وانشای آنها اکیداً اصول بومی همان زبا ن در نظر ګرفته میشود۰ درینجا چند نمونه را در زبان انګلیسی ذکر میکنم.

کلمات وارده از زبان فرانسوی

Maître d’hôtel, bon marché, Bois-Brûlés, Vis-à-vis, Enchantée, Cliché 

از زبان آلمانی

Götterdämmerung, Zeitgeist, kaputt, die Nudel

از زبان دنمارکی

Søren Kierkegaard, Skål,  Søndag, værelse

دیده میشود که بر خی از حروف این واژه ها درزبان انګلیسی وجود ندارد. اما بر اساس رعایت اصول زبانشناسی و سبکی این ګونه روش رعایت می شود. در تمام رسانه های کتبی ونوشتن کتب وترجمه ها این شیوهُ املا و انشا یک مسُله عام وقبول شده می باشد.

بری حفظ بومیت ونګاهداری اصالت واژه های رعایتی سه دلیل اساسی وجود دارد۰-

برای نګاهداشت تلفظ اصلی، حفظ اصالت وپاسداری از سایر زبانها–

حکم ایتمولوژی یا دانش ریشه شناسی ویا علم باستانی اشتقاق زبانی. حفظ املای اصلی واژه ها ،نماد ها ومفاهیم زبان رعایتی برای ما کومک می کند تا ریشه،اصل،وجهه تسمیه، معنای مختلف در ادوار مختلف، ومسیر تاریخی وچګونګی ارتباط لهجه و از همه مهمتر استعمال آنها را دریابیم۰

با نګاهداشت بومیت املای واژه ها به ګونهُ مستقیم وام ګرفتن واژه های متذکره را به خواننده نشان می دهیم. همچنان این واقعیت را نیز بر ملا می کنیم که حروف زبانی که بدان می نویسیم توانایی انعکاس هر صدا را ندارد.

چنین غلط نویسی تنها در مورد واژهُ ځلاند، ځاځی مربوط نیست که درحدود دو دهه اخیر در وطن ما به اجبار رواج وتعمیم یافته است. ازهنګام حکومت شاه شجاعی حامد کرزې در کشور ما سلسله خیانت ملی و فا جعهُ فرهنګی متعمداً آغازشد که تا کنون ادامه دارد. و در میان همه تلویزون ظلمت بنام طلوع وتلویزیون نامنهاد افغانستان انترنشنل و خاین ملی معلوم الحال، سید مخدوم رهین این پروژهُ رژیم آخندک های ایران را در زیر سایهُ اشغال آمریکاییها  در کشور عزیزما وارد عمل ساختند. نویسنده و مورخ فرهیخته معاصر، دکتور تنویر با جسارت کامل افشا نمود که در دوران استبدادی کرزی و شرکا ازطرف رژیم ایران یک طوماری که ۱۷ هزار واژه های ایرانی را در بر داشت به دولت افغانستان سپرده شد تا آنها را وارد زبان ګفتاری و نوشتاری زبان فارسې و پشتو در افغانستان نمایند. اکنون واژه های چالش،پرونده، شهروند، استان،ارتش، اېست، ستاد کل، دادستانی، ویزا و پیزا (مغلوط) و هزاران کلمه ایرانی و ترکیبات دیګردر وطن ما طوطی وارتکرارمی شود. برخی ها هنوز هم استعمال این وژه های  یاجوج و ما جوج را یک عمل مشروع وبایسته می دانند. آنها مدعی اند چون هردو فارسی افغانستان وایران یک زبان اند بناً تفاوتهای لهجوی و شیوه املا و انشای آنها باید یکسان شود.

من از این تروریزم فرهنګی به موسسه جهانی یونسکو عارض شدم تا ازین تاراج باید جلوګیری شود. موسسه یونسکو در پاسخ به من نوشت که  در جهان آنهااولین بار چنین شکایت بدست می آورند وهیچ دفتری برای حل چنین وضع راندارند. نمونه چنین تاراج در هیچ کشور جهان وجود ندارد چون بشر تا کنون اینقدر ذلیل نشده است تا زبان و فرهنګ خویش را اینقدرذلیل و تحقیر نماید. در جهان ۲۵ کشور به زبان فرانسوی،۱۵ کشور به زبان اسپا نیایی و تعداد زیاد دیګر به زبان انګلیسی صحبت می نمایند اما هر ګز نګذاشته اند تا تمامیت فرهنګ ملی و اجتماعی آنها مسخ ونا بود شود.

متعصبین و فاشیستهای ایرانی وعده بیوطن کشور خودما دست بدست همدیګر دادند تا فرهنګ ملی وزبان پر افتخار فارسی دری ما فاسد وعاری از هویت افغانی شود.

مانند فاشیستهای آلمانی ،ایرانیها به زبان فارسی نګاه تعبدی دارند مثلاً هتلر می ګفت که جرمن ها یک خدا دارند و آن زبان جرمنی است و به خدای ثانی نیازی نمیبینند. تاریخ بطلان این عقیدهُ رادیکال را به اثبات رسانید. امروز جرمنها تمام واژه ها وترکیباتی را که نا زیها باالاجبار وارد زبان آلمانی نموده بودند مانند ویروس ها از زبان خود بیرون میکنند. هر جرمن به این کلمات نا مشروع احساس شرم وخجالت می کشد.

فاشیستهای پارسی و برده ګان ایران زده ما یک مفهوم پوشالی دیګری را نیز با افتخار نشخوار می کنند و به رخ ما می کشد وآن مفهوم پوچ وجعلی «حوزه تمدنی فارسی» است. اعوذ باالله، ازین جهالت مرکب. در کدام فرهنګ و آیین شنیده ایم که زبان علت تمدن شده باشد. چنانچه ما بګوییم که «حوزه تمدنی زبان یونانی،فرانسوی، انګلیسی» هم اهل یونان وهم اهل فرانسه و انګلیس می خندند و حالت تهوع برایشان دست می دهد. زبا ن خود جزء تمدن است نه تمام تمدن۰ بقول یک متفکر فرانسوی ژاک لاکان تخم زبان در بازاربوجود می آید و تمدن در شهرها.

ګذافه های ایرانی وبردګان بیننګ وطنی ما در باب تمدن بزرګ ایرانی حتی دادن درجهُ«خدایی» ساسانیها، ایرانشهری، پارسو پولیس و امثالهم یک دروغ و خنده آور بیش نیست. برای درک این ادعا لطفاً نمایشنا مهُ «پارسیان» نوشته آشیل را بخوا نید بدانید که امپرا طوری بربر های پارس در برابر مدنیت یونان به زانو نشست. برای ما ګفته اند که اولین اعلامیه حقوق بشر را شاه ساسانیان سیروس یا کوروش نوشته بود. فواد عجمی می نویسد که اعلامیهُ حقوق بشررا ایرانیها از تمدن بابل دزدیده اند. برای ما ګفته اند که واژهُ فردوس از زبان فارسی وارد قرآن مجید شه است. باز هم دروغ شا خدار، کلمهُ فردوس از زبان سانسکریت ګرفته شده است.

هیچ زبان از زبان دیګر برتریندارد. زبان غنی،زبان تکامل یافته واقعیت دارد اما زبان عالی و برتریک ادعای فاشیستی و نژاد ګرایا نه است. زبان انګلیسی اضافه از یک ملیون واژه فعال و کاربرد روزانه دارد از زبان سیک در نیپال که  امروز در جهان ۷۰۰ تن ګوینده دارد که ۵۰ تن آن به قول روزنامه نیویارک تایمز(۷ جنوری ۲۰۲۰) در یک عمارت رهایشی در شهر نیویارک زندګی میکند بهتر یا عالیتر نمی باشد.

تا که جامعه روشنفکری ما بقول مرحوم استاد واصف باختری جزیرنشین باشد واز جزایر خود بیرون نشود چنین پشتون بازی و تا جک بازی ما را تا ابد در مجمع الجزایر جهل مرکب زندانی خواهد ساخت

بندهُ ضعیف بحیث یک شاګرد زبان وادبیات بخود حق میدهم تا چنین غلطیها را با دلایل به هموطنان ګوشزد نمایم. ګذشته ازآن بنده در ۱۷ سال اخیردرکنار مضامین دیګر،مانند زبان وادبیات انګلیسی،تیوری نوین ادبی، نوشتن اکادمیک و تخلیقی وغیره را درپوهنتون های مختلف آسترالیا یی تدریس می کنم.