قدرمنو افغانانو،
د بیبیسی سره د بینن سیوان د وروستۍ مرکې(د ۲۰۲۶ میلادي کال د سپټامبر ۲۷مه نېټه)او په هغه کې د سلیمان لایق په باب د غلطې نیوکې او اتهام په اړه ما ته ډېر شخصي پیغامونه راغلي چې د دې مسألې په تړاو خپل نظر څرگند کړم. دا یوه تأریخي مسأله ده چې زما په کتاب «پندنامهی فروپاشی» چې په خپل وخت او زمان به خپور شي تر ژورې څېړنې لاندې نیول شوې ده. په نوموړي کتاب کې هیڅ شی او هیڅ شخصیت د سالم نقد له داېرې څخه گوښی پاتې شوی نه دی.
بینن سیوان دغه اتهام لا د ۲۰۲۱ میلادي کال د می د میاشتې په ۲۵مه نېټه یعنې لس میاشتې د سلیمان لایق د مړینې نه وروسته د آلمان د «دویچهوېلې» د راډیو څخه، پخپله مرکه کې یاد کړی و او ما هغه وخت لازم غبرگون وښود. زما له خوا بینن سیوان ته ځواب به د ډېرو خلکو گټلي اعتبار او حیثیت ته تاوان ورسوي او تر ډېره بریده به هغه کړۍ خوشحاله کړي چې په دوامداره توگه غواړي د ډاکټر نجیبالله او سلیمان لایق تر مینځ سره کرښه وباسي او د سقوط د اصلي لاملونو نه د خلکو او تاریخ پام منحرف کړي. بینن سیوان د وطن گوند د اجرائیه هیأت د یادېشوي غونډه یوازنی شاهد نه و، بلکې هلته د هغه گوند کم تر کمه ۱۲ تنه د اجرايیه هیأت غړي او د سیوان معاون فلیپ کاروین هم ناست و. د هغه شاهدانو له جملې څخه ښاغلي عبدالوکیل، رازمحمد پکتین او عبدالقدوس غوربندي او فلیپ کاروین کتابونه لیکلي دي چې د بینن سیوان دغه اتهام نه تاییدوي. څو تنه د هغو شاهدانو له جملې څخه اوس هم لا ژوندي دي او کولای شي چې د سیوان د درواغو او رښتیا سپیناوی وکړي.
د مثال په توگه، ښاغلی عبدالوکیل پخپل کتاب کې لیکي: «هیأت اجرائیه به اتفاق آرأ سلیمان لایق را بنا بر سابقهی طولانیش در رهبری حزبی برگزید تا با بینن سیوان وارد مذاکره شود. قبل از آغاز جلسه، یادداشت تحریری از جانب هیأت اجرائیه آماده شده بود تا با درنظرداشت آن با بینن سیوان صحبت و گفتوگو صورت گیرد…» د دې خبرې معنی دا ده چې سلیمان لایق ته د بینن سیوان سره په خبرو کې د اجرائیه هیأت له خوا چوکاټ لا مخ کې مشخص شوی و.
سره له دې چې زه د خپل پلار د دفاع وکیل نه یم او هغه پخپل ۱۶۰۰۰ پاڼېزو خصوصي یادښتونو کې د حوادثو مفصل انځور تاریخ ته په میراث پرېایښی دی، خو په دې ناروا او د زیان څخه ډکه مقابله کې زه یوازې د سلیمان لایق پر هغه لیک استناد کوم چې د ۱۹۹۹ میلادي کال د جولای په میاشت کې بینن سیوان ته استول شوی و. دا د هیچچا په گټه نه ده چې دغه فیسبوکي شخړه دوام پیدا کړي. زما په کتاب کې به د دغې غوټې د خلاصېدو انځور او د بینن سیوان ناروا او افغاندښمنه نقش په واضح او مشرح توگه ولولئ.
په درناوی او مننه
کابل/ د ۲۰۲۶ میلادي کال د سپټمبر ۳۰مه نېټه
[][][][][]
سلیمان لایق
لاندینی لیک د ملگرو ملتونو د سرمنشي مرستیال بینن سیوان ته د نیویارک په آدرس استول شوی دی. هغه زموږ د جمهوري نظام په دریو وروستیو کلونو کې، په افغانستان کې د ملگرو ملتونو د سولې د پروگرام د تطبیقولو مامور ؤ.
کله چې په افغانستان کې د هغه ماموریت ناکام شو د وطن گوند ځینې عالیرتبه مشرانو لکه عبدالوکیل د باندنیو چارو وزیر او ببرک کارمل د افغانستان د انقلابي شوری پخوانی مشر دی تورن کړ چې له اروښاد ډاکتر صاحب نجیبالله څخه یې بډی اخیستی دی او له دې سره یې هغه د ملگرو ملتونو په عمارت کې د مرگ لپاره یرغمل کړ او وطن گوند، جمهوري دولت او د ملگرو ملتونو پروگرام یې برباد کړل.
سیوان د خپلې دفاع او تبرئې لپاره بیا نور څه وایي. زه شخصاً تر اوسه نه پوهېږم چې حقیقت څه دی. سیوان په افغانستان کې د انتقالي حکومت د تشکیل لپاره خپلې خبرې یواځې او دوه په دوه له ډاکتر صاحب نجیبالله سره کولې او اروښاد ډاکتر صاحب له بینن سیوان سره د خبرو نتایج د گوند د مرکزي شورا له اجرائیه هیأت سره څیړل او همدلته به د خبرو د نور دوام او پرمختگ لپاره د گوند او دولت له لوری توافقات او پیشنهادونه ټاکل کېدل او د ډاکتر صاحب نجیبالله له لوری به د ملگرو ملتونو له نماینده سره تر بحث او څېړنې لاندې راتلل او په دې توگه به له ملگرو سره د یوې فیصلې په لور پر مخ تلو. زه باور نلرم چې ډاکتر نجیبالله بینن سیوان ته بډی ورکړی وي. د دې لپاره دوه ډېر قوي دلیلونه موجود دي. یو دا چې ډاکتر نجیبالله د خپل کرکتر په لحاظ پیاوړی سړی ؤ او د بډو اخیستلو او ورکولو هیڅ راز سوابق نلري او هغو کسانو څخه پرته چې د ده پر ضد یې د شمال اتحاد راپاڅاوه بل څوک دا تورونه نه تاییدوي. دوهم دلیل دا دی چې ډاکتر نجیبالله له ملگرو ملتونو سره په توافق کې خپل عمده امتیازات لکه د جمهوري ریاست مقام، د وسله والو قوتونو اعلی سرقومانداني او د وطن گوند ریاست له لاسه ورکول او له وطن څخه یوه پردي ملک ته مهاجر کیده، نو د کوم امتیاز او منفعت د لاسته راوستلو لپاره به یې بینن سیوان یا کوم بل شخصیت ته بډې ورکولې؟
دا او داسې نور دلایل د کارمل او دشمال د ائتلاف د نورو پلویانو تورونه نه تاییدوي.
بینن سیوان ملگرو ملتونو ته پخپل وروستی راپور کې لیکلی وو چې ما له افغانستان څخه د نجیبالله د رایستلو لپاره ډېر کوشش وکړ خو د گوند او دولت مشرانو حتی سلیمان لایق چې له نجیبالله سره یې د پلاروالی او زویوالی غوندې رابطه لرله د هغه له باندې ایستلو سره مخالفت وکړه.
سیوان په دې خبره کې رښتیندوی دی. ما په لومړۍ ورځ چې نجیبالله مرحوم د ملگرو ملتونو له دفتر څخه له گوندي او دولتي مقامونو څخه د همدې بینن سیوان په لاس د باندنیو چارو په وزارت کې خپله استعفی راواستوله، د اجرائیه هیأت سره یو ځای له افغانستان څخه د هغه د وتلو پر ضد لاس پورته کړ. بیا کله چې پېښو منفي انکشاف وکړ او زه هم بالاجبار قبایلو او وروسته اشنغر ته ووتم، څو واره مې د افغانستان په باره کې په تیره د گوندي او دولتي شخصیتونو د امنیت او سرنوشت په باره کې او د ټولو په سر کې د ډاکتر صاحب نجیبالله د ستونځمنې لانجې په باره کې له بینن سیوان سره په اسلام آباد کې وکتل. هغه هلته هیڅکله دا خبره له ما سره ونه څیړله چې تا په څه دلیل د ارواښاد ډاکتر صاحب نجیبالله له وتلو سره موافقه ونکړ. خو دوه کاله وړاندې سرور یورش زموږ د گوند یو پخواني گوندي مشر له نیویارک څخه ما ته ولیکل چې بینن سیوان گیله کوي وایي لایق هم د نجیبالله په ایستلو کې له ما سره مرسته ونکړه. که څه هم تاریخ ته د یادداشتونو د پرېښوو په لحاظ ما د تېرو کلونو په خاطراتو کې ډېر څه لیکلي دي خو سیوان او په ملگرو ملتونو کې د ده ملگري دغو یادداشتونو ته مراجعه نشي کولای، نو لازمه وبلله چې سیوان ته پخپل یوه لیک کې معلومات ورکړم او دی له خطا ذهن څخه وباسم:
بینن سیوان ته د نیویارک په پته زما له لوری یو لیک
جولای ۱۹۹۹
Wülfrath/Germany
جناب عالی بینن سیوان!
آرزوهای صمیمانهی خود را برای صحت و بهروزی شما ابراز میکنم. شرایط مهاجرت، دستنارسی و پرابلمهاییکه مرا احاطه کرد، روابط افهام و تفهیم میان ما را در بارهی افغانستان که هر دوی ما به دلایل خاص با آن علاقهمندیم، به تأخیر انداخت.
میخواستم در مواردی توضیحاتی به شما بدهم. اگر چه اثربخشی سیاسی ناشی ازین توضیحات منتفی شده است ولی از لحاظ اخلاقی و اصول جوانمردی هنوز ضرورت توضیح آن به شخص شما به اعتبار خود باقیست.
آقای سرور یورش نوشته بودند که جناب عالی بینن سیوان از پافشاری شما در مخالفت با انتقال دکتور نجیبالله از کابل به کدام کشور خارجی متعجب شده بودند. میخواهم در این مورد توضیح کنم: اگر آن روز که شادروان دکتور نجیبالله نخستین روز پناهندهگی خود را در مقر ملل متحد سپری میکرد و شما در همان روز با استعفینامههای نامبرده در وزارت خارجه به جلسهی هیأت اجرائیهی شورای مرکزی حزب روآورده بودید و درخواست انتقال دکتور نجیبالله را به هندوستان کردید، اگر من علیالرغم مخالفت تمام اعضای هیأت اجرائیه با درخواست شما موافقت میکردم، نه تنها مأمول انتقال او به خارج از کشور برآورده نهمیشد، بلکه جان من هم به خطر میافتاد. در لحظهییکه هیچگونه کنترول امنیتی وجود نهداشت و رییس جمهور سابق از ریاست جمهوری، رهبری تمام مقامات حزبی و سرقوماندانی اعلی قوای مسلح افغانستان استعفی داده بود و هیچ فرد و یا افراد دگری به جای او منصوب نهشده بودند و ملیشههای دوستم و چریکهای احمدشاه مسعود در زدوبند با خائنین درون حزب و دولت همدست به غارتگری و ترور رجال دولتی میپرداختند و وزیر امنیت و قوماندان لوای گارد امنیتی میدان را در قرارگاه شان کشته بودند، اگر در آن اوضاع به انتقال دکتور نجیبالله موافقت هم صورت میگرفت او به صورت حتم در فاصله میان مقر ملل متحد و میدان هوایی کابل کشته میشد و قتل او به این و آن گروه حتی به شما نسبت داده میشد. این به مراتب از آن سرنوشتی بدتر میبود که در پردهی ابهام باقی بماند و مرتکبین آن ناشناخته باقی بمانند.
داکتر باید زنده میماند و من شخصاً تمام تدابیر را برای حفظ و نجات جان او به کار بردهام. اصرار من در مورد جلوگیری از انتقال او در روز اول تحصن روی همین پیشبینی بوده است و شما هنوز به صورت حتم به خاطر دارید که روز چهارم تحصن او من به شما اطلاع دادم که مخالفان وی در هیأت اجرائیهی شورای مرکزی حزب وطن از جوش و خروش انتقامجویانه در مورد نجیبالله بازمانده و شما میتوانید مسالهی انتقال او را از افغانستان مطرح کنید. شما در همان روز بالموجه در جلسهی هیأت اجرائیه حضور یافتید و بعد از اینکه پیام شورای جهادی تنظیمها در مورد … انصراف از پروگرام ملل متحد در بارهی جاگزینشدن حکومت مؤقتی در افغانستان را به هیأت اجرائیه ابلاغ کردید، موضوع داکتر نجیبالله را برای انتقال او به دهلی پیش کشیدید و هیأت اجرائیه تحت ریاست من رسماً با آن موافقت کرد. لیکن شما در عمل امکان انتقال او را پیدا نهکردید و گروه کارمل که زمام تمام نیروهای فعال جمهوری افغانستان را به دست داشت در بدل کشیدن نجیبالله از افغانستان، از ملل متحد طالب امتیازات شد. هنوز که هنوز است من به جزئیات مذاکرات جداگانه میان شما و محمود بریالی در این مورد وارد نیستم و نهمیدانم جانب آنان از ملل متحد چه انتظاراتی را مطرح کردند که شما در تأمین آن ناتوان شدید و نجیبالله را تا روز شکنجه و ترور وحشتناک او به دست گماشتهگان پاکستان در آن بیغولهی وحشت تنها و بیدفاع گذاشتید.
در هیأت اجرائیهی شورای مرکزی حزب وطن که به دو دستهی طرفداران احمدشاه مسعود(جمعیت برهانالدین ربانی) و حزب اسلامی گلبدین حکمتیار جدا شده بودند، من یگانهای بودم و استم که به هیچ یکی از آنان نهپیوستم. این چرا؟ به دو دلیل:
۱-به خاطر صداقت در برابر آرمان مصالحهی ملی که با تطبیق پروگرام ملل متحد پیشبینی شده بود.
۲-من سهیمشدن در قدرت دولت اسلامی تنظیمی را دور از مصلحت کشور و خیانت به وطن تلقی میکردم.
بنا بر چنان موقف و سوابق طولانی و وطنپرستانه به هیچصورتی با دکتور نجیبالله به دشمنی برخاسته نهمیتوانستم. انتباه شما در مورد مخالفت من با دکتور نجیبالله که از جلسهی هیأت اجرائیه در وزارت خارجه جمهوری افغانستان به شما دست داده است، درست نیست و ناشی از فقدان اطلاعات شما در روابط میان رهبران حزب وطن میباشد.
وظیفهی که من در آن لحظات حساس و غافلگیر حوداث در برابر خود قرار دادم این بود که مطابق به حکم اوضاع، دکتور نحیبالله و خود را از تهلکهی مرگ و نابودی فزیکی نجات میدادم. لیکن دکتور فقید وقت و طریقهی برونشدن از افغانستان را از همهگان، حتی از من مخفی نگهداشته و مرا در مقابله با پیشآمدهای غیرمنتظره ناتوان و خلع سلاح کرده بود. من در اثر اصابت یک چانس استثنایی زنده ماندم.
از شما خواهش میکنم تا یک کاپی از گزارش خود را که در مورد عقیمماندن پلان ملل متحد در تشکیل حکومت انتقالی افغانستان که به سرمنشی ملل متحد گزارش شده است از طریق جناب سرور یورش و یا مستقیماً با امضا خود به آدرس من بفرستید.
اتهاماتیکه در بارهی رشوهستانی شما از دکتور نجیبالله عنوان شده پرداختهی عبدالوکیل وزیر خارجه آن وقت میباشد که در مجالس و محافل خصوصی آن زمان عنوان کرده بود و هرگز به صورت رسمی درج اسناد دولتی نهشده و کسی بران گواهی نهمیدهد. نجیبالله شخصی نهبود که برای رسیدن به مقصدی از چنین طریقههای پست و ناجایز استفاده کند. از این رو این یک حرف باورکردنی برای هیچ کس نیست.
با تجدید مراتب تعظیم
سلیمان لایق