کله چې د پاکستان حکومت د دیر او باجوړ نوابي ختمې کړې، د داود خان صدارت و.
په کال ۱۹۶۰ز کې داود خان د سفرې امر وکړ چې ولس د باجوړ په جګړه کې برخه واخلي. هغه وخت غلام فاروق خان د مشرقي رئیس تنظیمه و. د کونړ ولایت په مرکز چغه سرای (اسعداباد) کې لویه غونډه جوړه کړې وه. غلام فاروق خان د غونډې ګډونوالو ته وویل چې د تاسې نه د صحابو کرامو غوندې غزا غواړم.
میرزا غفار ساپی ورجګ شوی و او ورته ویلې و چې د صحابو په وخت کې پیغمبر مخکې او صحابه ورپسې و او په غزاګانو کې برخه اخستله. ته ناست په جلالاباد کې یې او د مونږ نه د صحابو کرامو غزا غواړې. ته مخکې شه او مونږ به درپسې یو. وروسته میرزا غفار د بلخ ولسوالۍ ته فرار، یعنې تبعید، شو. زه په شپږم صنف کې به وم چې دا قصه مې د هغه نه پخپله اورېدلې وه چې زما پلار ته یې کوله.
هماغه و چې ولس په تش لاس حرکت وکړ او د مشرقي ډېر زیات مهم مشران د باجوړ په جګړه کې ووژل شول. د خاص کونړ یو شمېر سپینږیري هم په وژل شوو کسانو کې و.
اوس هم ځینې په دوشنبه، لندن، پاریس، کندهار، کابل او نورو پایختونو کې ناست دي او د خلکو بچي په جنګونو کې وژني. کله چې مونږ وایو چې د جنګ خلاف یو، هغه په دې معنی نه ده چې یوازې د طالبانو په ضد د جنګ خلاف یو، بلکې د طالبانو لخوا چې جنګ ته لمن وهي، ظلم کوي او پخوا یې هم بېګناه افغانان وژل، انتحار او انفجار به کاوه، خلاف یو.
په دې کې هېڅ شک نشته چې د طالبانو یکهتازي او ظلم جنګونو ته زمینه مساعدوي.
خو بې له مشروع او قانونمند نظام نه چې هر څوک، که طالبان دي او یا د طالبانو مخالفین چې د خلکو بچې جنګونو ته سوق او تشویقوي، غیرمسوولانه عمل او د غندلو دی.
لکه په جمهوریت کې چې د دوهسرې حکومت خبره کېدله، همداسې دوهسري پایختونه په کابل او کندهار کې او ورسره دوهسرې او درېسرې جبهې نشي کولې چې افغانستان د موجوده بحران او انزوا حالت نه وکاږي.
د بحران د وتلو لپاره یوازینۍ لار جنګونه نه، بلکې د یو قانونمند، مشروع او ولسواکه نظام جوړېدو ته زمینه مساعدول اړین دي.
مخکې له دې چې افغانستان بیا د نیابتي جنګونو میدان شي، د یوې واقعي لویې جرګې دایرېدل مهم دي چې ولس استازولي وکړای شي او د افغانستان د راتلونکي مشروع، قانونمند او ولسواکه نظام د جوړېدو لپاره زمینه مساعده شي، تر څو افغانستان حکومت ولسي او نړیوال مشروعیت ترلاسه او د انزوا حالت نه ووځي.
بله هره لار د جنګ او یا د طالبانو موجوده تګلاره او ولس نفې کول، د افغانستان د بربادۍ او د ولس د تباهۍ لار ده.
شاه محمود میاخیل
د افغانستان د سولې او ولسواکۍ د ملي نهضت دوراني مشر او د جمهوري غوښتونکو خوځښت د سیاسي چارو مسوول