«شنبه» څه معنا لري او له کومه راغلې ده؟

تاند – د اوونۍ د ورځو په نومونو کې د «شنبه» وروستاړی څه معنا لري او دا کلمه له کومه راغلې ده چې ورڅخه «یک‌شنبه»، «دوشنبه» او نورې ورځې جوړې او دود شوې دي؟

د «شنبه» کلمه د عبري ژبې له Shabbath څخه اخیستل شوې، چې له Shabath (د استراحت یا آرام معنا) څخه مشتقه ده.

دا کلمه د «استراحت ورځ» او «د اوونۍ لومړۍ ورځ» معنا لري، لکه څنګه چې اوس هم د یهودانو لپاره همداسې ده.

دغه لغت انګلیسي ژبې ته د Sabbath په بڼه داخل شوی، چې د شنبې او د اوونۍ اوومې ورځې (که اوونۍ له یکشنبې پیل شي) په معنا کارول کېږي، او د استراحت ورځ ګڼل کېږي.

په فرانسوي کې د شنبې کلمه Samedi هم له همدې ریښې څخه ده.

دغه لغت په یوناني کې د Sabbatan او Sabbato، په لاتین کې د Sabbata او Sabbatum، په روسي کې د Subbota، په عربي کې د سَبت، او په ترکي او فارسي کې د شنبه (چې پخوا یې تلفظ «شمبه» هم و) په بڼه داخل شوی دی.

په ټولو دغو ژبو کې دا کلمه عموماً د استراحت ورځې او د اوونۍ د لومړۍ ورځې معنا لري، او په ځینو دودونو کې، که اوونۍ له یکشنبې پیل شي، نو د اوونۍ وروستۍ ورځ ګڼل کېږي.

په دغو ټولو ژبو کې د دې کلمې معنا د استراحت ورځ ده، او په ډېری دودونو کې د اوونۍ لومړۍ ورځ ګڼل کېږي، که څه هم په ځینو نظامونو کې چې اوونۍ له یکشنبې پیلېږي، شنبه وروستۍ ورځ حسابېږي.

له همدې «شنبه» څخه وروسته د اوونۍ نور نومونه جوړ شوي دي:

• یکشنبه = یوه شنبه (له شنبې وروسته لومړۍ ورځ)

• دوشنبه = دویمه شنبه

• سې شنبه = درېیمه شنبه

• چهارشنبه = څلورمه شنبه

• پنجشنبه = پنځمه شنبه

یعنې دا نومونه په اصل کې د «شنبه» له کلمې سره د عددونو د یوځای کېدو پایله ده. په فارسي او ځینو نورو سیمه‌ییزو ژبو کې دا نومونه دود شوي او له هغه ځایه پښتو ته هم راغلي دي، که څه هم په پښتو کې د اوونۍ دودیز نومونه لکه خالي، اتوار، ګل، نهې، شورو، زیارت، او جمعه هم کارېږي.