تاند (دوشنبه، د چنګاښ/ سرطان ۲۹ مه) واشنګټن پوسټ ورځپاڼې د دوشنبې په ورځ په یوه راپور کې لیکلي چې متحدایالتونه او ایران د یوې پراخې پوځي جګړې په درشل کې دي.
دا راپورونه په داسې حال کې خپرېږي چې د امریکا او ایران ترمنځ بریدونه لا هم روان دي، په شخړو کې د وژل شویو امریکايي سرتېرو شمېر زیات شوی او د جګړې د لا پراخېدو په اړه اندېښنې هم ډېرې شوې دي.
«د پراخې جګړې لپاره چمتووالی نیسو»
ورځپاڼې د یوه امریکايي چارواکي له قوله، چې نوم یې نه دی څرګند شوی، لیکلي چې واشنګټن «د یوې پراخې جګړې لپاره چمتووالی نیسي.»
د هغه په وینا، د امریکا دفاع وزارت (پنټاګون) په سیمه کې د خپلو پوځي الوتکو حضور پیاوړی کوي، څو د تاوتریخوالي د لا زیاتېدو احتمال ته چمتو وي.
خو دغه چارواکي خبرداری ورکړی چې د امریکا د لرې واټن ویشتونکو مهماتو او هوايي دفاعي سیستمونو زېرمې مخ په کمېدو دي. هغه زیاته کړې چې د ځینو پوځي تجهیزاتو د زیانمنېدو له امله د نورو ځواکونو او الوتکو د استولو وړتیا هم محدوده شوې ده.
هغه ویلي: «موږ د عملیاتو د خوندي دوام لپاره کافي امکانات نه لرو، او زه فکر نه کوم چې سپینه ماڼۍ د دې ستونزې له اصلي ابعادو بشپړه خبره وي.»
د ځمکنۍ مداخلې په اړه خبرداری
واشنګټن پوسټ د مایکل آیزنشتات، چې په واشنګټن کې د نژدې ختیځ د پالیسۍ په انستیتیوت کې د پوځي او امنیتي مطالعاتو مشر دی، له قوله لیکلي چې که امریکايي ځواکونه د ایران خاورې ته داخل شي، نو د ایران د توغندو او بېپیلوټه الوتکو د بریدونو له جدي ګواښ سره به مخامخ شي.
هغه خبرداری ورکړی چې په ثابتو پوځي اډو کې د ځواکونو ځای پر ځای کول به هغوی په اسانه هدفونو بدل کړي.
بل لور ته، داني سیترینوویچ، چې د اسرائیل د ملي امنیت د مطالعاتو په انستیتیوت کې د ایران د چارو کارپوه دی، ویلي هر ډول ځمکنۍ مداخله ښايي جګړه نوره هم پراخه کړي او ایران او د هغه متحدې ډلې دې ته وهڅوي چې د توغندیو او ډرونونو بریدونه زیات کړي، د هرمز تنګي کې ماینونه کېږدي او په سیمه کې امریکايي اډې په نښه کړي.
د امریکا د بریدونو پراخېدل
متحدوایالتونو د دوشنبې په ورځ خپل بریدونه د ایران نورو سیمو ته هم وغځول او د هېواد په بېلابېلو ولایتونو یې بریدونه وکړل. په دغو بریدونو کې بوشهر هم شامل و، چې د ایران اتومي بټۍ پکې موقعیت لري.
په مقابل کې، تهران د خلیج د ځینو عربي هېوادونو او اردن پر ضد بریدونو ته دوام ورکړ او د هرمز تنګي په سیمه کې یې پر دوو تېل وړونکو بېړیو د برید مسوولیت هم پر غاړه واخیست.
د امریکا مرکزي قوماندانۍ (سنتکام) په ایکسپاڼه کې ویلي چې په دغو بریدونو کې یې د ایران د پوځي قوماندې مرکزونه، د هوايي دفاع پوستې، د ساحلي څارنې سیستمونه، سمندري پوځي وړتیاوې، د توغندیو او ډرونونو د توغولو مرکزونه او مخابراتي شبکې په نښه کړې دي.
سنتکام ویلي، د دغو بریدونو هدف دا دی چې د هرمز تنګي له لارې پر سوداګریزو بېړیو او په دې اوبلاره کې د ملکي تګ راتګ د ایران د بریدونو وړتیا نوره هم کمزورې شي.
دا بریدونه وروسته له هغې کېږي چې هغه موقتي اوربند، چې یوه میاشت وړاندې لاسلیک شوی و، مات شو.
د امریکا او ایران ترمنځ روانې نښتې د هرمز تنګي د کنټرول پر سر سیالي لا پسې شدیده کړې، د انرژۍ د نړیوالو اکمالاتو بهیر یې اغېزمن کړی او د نړیوال انفلاسیون د زیاتېدو اندېښنې یې راپارولي دي.
د راپور له مخې، د جګړې له پیل راهیسې د وژل شویو امریکايي سرتېرو ټول شمېر ۱۷ تنو ته رسېدلی او تر ۴۲۰ ډېر نور ټپیان شوي دي.
یوبل سره ښه وخورئ، موږ به مو سیل کوو. همغه فاشیست ایران چې له کابل یې مسلخ جوړ کړی و، ١٩٩٢ کې او ٢٠٠١ کې د امريکا بی ٥٢ ته د افغانستان نقشه دوه لاسي نيولې وه. او هماغه امريکا چې ٢٠ کاله يې پر افغان وطن ماجر کولابي سمرقندي ک فروشان واکمن کړي وو…