څېړونکو معلومه کړه چې په کوم عمر انسان ته ارږمی پیلېږي

تاند (چهارشنبه، د غويي/ ثور ۲۳ مه) کله چې موږ بل څوک د ارږمي په حال کې ووینو، نو ډېر وخت موږ ته هم ارږمی راځي. حتی یوازې د “ارږمي” کلمې اورېدل یا لوستل هم په ډېرو خلکو کې دا احساس پیدا کوي. دا د انسان د دماغ یو په زړه پورې او لا هم تر ډېره ناحل شوی راز ګڼل کېږي.

ماهران وایي چې ارږمی ښايي له ټولنیز او احساسي همغږۍ سره تړاو ولري، یعنې انسان په ناپوهانه ډول (غیر شعوري ډول) د نورو چلند تقلیدوي.

اوس یوې نوې څېړنې دا حیرانوونکې خبره څرګنده کړې چې دا “ساري غوندې چلند” لا د ماشوم له زېږېدو مخکې پیلېږي.

په “Current Biology” ژورنال کې د خپرې شوې څېړنې له مخې، ساینسپوهانو د امیندواره ښځو ارږمی ثبت کړی او د الټراساونډ له لارې یې د هغوی د نس دننه د ماشومانو د مخ حرکات څارلي دي. پایلو ښوولې چې د مور له ارږمي شاوخوا ۹۰ ثانیې وروسته جنین هم ورته غبرګون ښيي.

د څېړنې له مخې، ماشوم له حمل کابو ۱۱ اوونۍ وروسته د مور په نس کې ارږمی پیلوي، خو یوازې د مخ عادي حرکاتو ته داسې غبرګون نه ښيي.

ماهران وایي چې دا عمل ښايي د مور او ماشوم ترمنځ د لومړني احساسي تړاو برخه وي.

تر دې مخکې یوې بلې څېړنې ویلي و چې شاوخوا ۵۵ سلنه خلک یوازې د “ارږمي” کلمې په لوستلو هم ارږمی کوي. د ټیمپل پوهنتون د څېړنې له مخې، ځینې ځانګړې کلمې هم په دماغ کې همداسې غبرګون رامنځته کوي.

په زړه پورې دا ده چې ارږمی یوازې په انسانانو پورې محدود نه دی؛ دا چلند په بیزوګانو، سیمسارو، تمساح ګانو، مارانو او حتی ځینو کبانو کې هم لیدل شوی دی.

ماهران دا هم وایي چې د غاښونو په ټینګولو سره د ارږمي مخنیوی اکثره ناکامېږي، ځکه دا د دماغ یو اتومات عمل دی. ځینې څېړنې ښيي چې ارږمی د انسان د مزاج لپاره اراموونکی او خوشالوونکی اغېز هم لرلی شي.