ډاکټر ش میرهکی
د شریان د دیوال غټوالی چې د غوړو، لکه کولسترول (Cholesterol)، د راټولېدو له امله رامنځته کېږي او په پایله کې د شریانونو تنګوالی پیدا کوي.
آتروما (Atheroma):
آتروما هغه حالت دی چې پکې د شریانونو په داخلي دیوال کې غوړ مواد، په ځانګړي ډول کولسترول (Cholesterol)، ورو ورو راټولېږي. د دې غوړو د زېرمې له امله د شریان دیوال غټ او کلک کېږي، د شریان لاره تنګېږي او د وینې بهېدل کمېږي. که دا حالت دوام ومومي، نو د زړه، مغزو او نورو مهمو غړو ته د وینې رسېدا ګډوډوي او د زړه حملې او دماغي سکتې خطر زیاتوي.
د آتروما لاملونه
آتروما ډېر وخت د لاندې لاملونو له امله رامنځته کېږي:
د وینې د کولسترول (Cholesterol) لوړوالی
د غوړو ډېر خوړل، په ځانګړي ډول حیواني غوړي
د شکر ناروغي (Diabetes Mellitus)
د وینې لوړ فشار (Hypertension)
سګرېټ څکول
لږ بدني حرکت
زیات وزن او چاغوالی
ارثي تمایل (کورنۍ سابقه)
د آتروما نښې
په لومړیو پړاوونو کې ښايي هېڅ نښه و نه لري، خو د شریان د تنګېدو له زیاتېدو سره دا نښې څرګندېږي:
د سینې درد (که د زړه شریانونه اغېزمن شي)
د ساه لنډوالی
ژر ستړیا
د پښو درد د ګرځېدو پر مهال
سر ګرځېدل یا ناڅاپي بېحسي (که د مغزو شریانونه تنګ شي)
د آتروما پایلې او خطرونه
که آتروما پر وخت ونه پېژندل شي او درملنه یې و نه شي، نو دا ستونزې رامنځته کولای شي:
د زړه حمله (Myocardial Infarction)
دماغي سکتې (Stroke)
د پښو د وینې کمښت
ناڅاپي مرګ
د آتروما مخنیوی
د آتروما د مخنیوي لپاره دا کارونه ډېر ګټور دي:
د غوړو او خوږو خوړو کمول
د سبزیو، مېوو او سالمو خوړو زیاتول
هره ورځ منظم بدني حرکت (لکه چټک قدم وهل)
د وزن کنټرول
سګرېټ پرېښودل
د وینې فشار، شکر او کولسترول منظم کنټرول
د آتروما درملنه
د آتروما درملنه د ناروغ حالت ته په کتو توپیر لري:
۱. د ژوند د لارې بدلون
سالم خواړه
بدني حرکت
د وزن کمول
۲. درملنه
د کولسترول کموونکي درمل، لکه: Statins
د وینې نری کوونکي درمل، لکه: Aspirin (د ډاکټر په سلا)
۳. جراحي یا مداخلهيي لارې
Angioplasty