تاند (پنجشنبه، د غويي/ ثور ۳ مه) د ۱۹۹۰مې لسیزې په لومړیو کې، هغه مهال چې انترنېټ لا هم یوه نوې او ناپېژندل شوې پدیده وه، بیل ګېټس—چې وروسته د مایکروسافټ بنسټګر او په نړۍ کې د ټکنالوژۍ له بریالیو سوداګرو څخه شو—د راتلونکي ډیجیټلي نړۍ انځور په کمساري دقت سره وړاندې کړ.
ګېټس په ۱۹۹۳ کال کې د «معلوماتي لویهلارې» (Information Superhighway) مفهوم مطرح کړ او ویې ویل چې نړۍ د یوې واحدې ارتباطي او معلوماتي شبکې پر لور روانه ده؛ داسې شبکه چې کورني کمپیوټرونه به د پوهې، ساتیرۍ او ورځنیو خدماتو د لاسرسي پر دروازو بدل کړي.
نوموړي دا بدلون د چاپ ماشین له اختراع سره برابر وباله او ټینګار یې وکړ چې د محتوا ډیجیټلي کېدا به نه یوازې د معلوماتو د لېږد چټکتیا لوړه کړي، بلکې د اقتصاد، کلتور او رسنیز ځواک جوړښتونه به هم بدل کړي.
بیل ګېټس هغه مهال وړاندوینه کړې وه چې شخصي کمپیوټرونه، انترنېټ او څو-رسنیز سیستمونه به ورو ورو په یوه واحد چاپېریال کې مدغم شي؛ داسې چاپېریال چې پکې غږ، تصویر، متن او فوري تعامل په یو وخت تجربه کېږي.
د هغه په لیدلوري کې د لرې زدهکړې سیستمونه، ډیجیټلي ورځپاڼې، آنلاین پېر او پلور، برېښنايي بانکداري او د نړۍ په کچه د کاروونکو یوه متصله شبکه شامله وه. دا وړاندوینې هغه وخت مطرح شوې وې چې لا هم ځیرک ټیلفونونه (سمارټ فونونه) او ګرافیکي وېب د ودې په لومړیو پړاوونو کې وو، خو ګېټس د پروسس کولو د ځواک د زیاتېدو او د هارډویر د بیو د کمېدو له مخې د ټکنالوژۍ د چټک پرمختګ لوری درک کړی و.
هغه خبرداری ورکړی و چې د راتلونکي ستره سیالي به د هغو شرکتونو ترمنځ وي چې ډیجیټلي محتوا او خدمات تولیدولی شي، نه یوازې د هارډویر جوړوونکي. د ده په اند، اصلي ګټونکی به هغه وي چې یو داسې اکوسیستم رامنځته کړي چې پکې سافټویر، محتوا او د کاروونکي تجربه سره یوځای شي. همدا لیدلوری وروسته د مایکروسافټ د ستراتیژۍ بنسټ وګرځېد، چې د وینډوز پراختیا، په څو-رسنیزو سافټویرونو کې پانګونه او د ۹۰مې لسیزې په دوهمه نیمايي کې انترنېټ ته ننوتل پکې شامل وو.
ګېټس ټینګار کاوه چې «د معلوماتو عصر» یوازې ټکنالوژیک بدلون نه دی، بلکې د انساني ژوند د طرز بیاجوړونه ده. هغه وړاندوینه کړې وه چې د کور او کار ترمنځ کرښه به نرمه شي، زدهکړه او عامه خدمات به ډیجیټلي شي او وګړي به د نړۍ بېساري معلوماتي سرچینو ته لاسرسی ولري.
اوس چې د بیل ګېټس له هغو ویناوو او لیکنو نژدې درې لسیزې تېرېږي، نړۍ تر ډېره حده له هماغه تصویر سره ورته شوې چې هغه یې په ۱۹۹۳ کال کې وړاندوینه کړې وه. دا واقعیت ښيي چې د ګېټس راتلونکی لید یوازې اټکل نه و، بلکې د ډیجیټلي تحول د نهتمېدونکي مسیر پر بنسټ یو دقیق تحلیل و.