تاند – د خولې روغتیا د ټول بدن له روغتیا سره مستقیمه اړیکه لري. د وریو پړسوب هغه ستونزه ده چې ډېرو خلکو ته پېښېږي، خو ډېری وخت ورته جدي پام نه کېږي. پړسیدلې ورۍ نه یوازې درد او تکلیف پیدا کوي، بلکې که پر وخت یې درملنه ونه شي، د غاښونو د خرابېدو او حتی د غاښونو د لوېدو سبب کېدای هم شي. د Cleveland Clinic د معلوماتو له مخې، د وریو پړسوب تر ټولو عام لامل د وریو التهاب یا «ګنجیوایټس» دی.
د وریو د پړسوب مهمې نښې
د وریو پړسوب معمولاً له لاندې نښو سره مل وي:
- د وریو سوروالی یا یاسمني رنګ
- د وریو نرموالی او درد
- د غاښونو د بوزس کولو په ترڅ کې وینې کېدل
- د خولې بد بوی
- د وریو پړسوب او د غاښونو پټېدل
- حساسیت او د خوړو پر وخت تکلیف
د وریو د پړسوب لاملونه
۱. د وریو ناروغي (ګنجیوایټس)
دا تر ټولو عام لامل دی. کله چې پر غاښونو پلاک او باکتریاوې راټولې شي، ورۍ التهاب پیدا کوي او پړسېږي. که درملنه یې ونه شي، وروسته په جدي ناروغۍ «پیریوډونټایټس» بدلېږي.
۲. خرابه حفظ الصحه
که غاښونه په منظم ډول برش نه شي، د خوړو پاتې شوني او جراثیم د وریو پړسوب رامنځته کوي.
۳. د غاښ ستونزې
د غاښ چینجی، د غاښ ریښې ماتېدل، د غاښ ابسه یا د خوړو بند پاتې کېدل هم د وریو د پړسوب سبب کېږي.
۴. هورموني بدلونونه
د بلوغ، امیندوارۍ او د مینوپاز پر مهال هورموني بدلونونه د وریو حساسیت زیاتوي او پړسوب رامنځته کوي.
۵. د ویټامین کمښت
د ویټامین سي او بي کمښت د وریو روغتیا اغېزمنوي او د پړسوب لامل کېږي.
۶. نورې ناروغۍ
شکر، فنګي او ویروسي انتانات، او ځینې درمل هم د وریو پړسوب پیدا کولی شي.
د وریو د پړسوب درملنه
درملنه د اصلي لامل له مخې توپیر لري، خو مهمې لارې یې دا دي:
- د غاښونو منظم برش کول
- مالګینې اوبه غرغره کول
- د غاښونو مسلکي پاکول
- د باکتریايي انتان لپاره انټيبیوټیک
- د خراب غاښ درملنه یا ایستل
- سالم او متوازن خواړه خوړل
ډاکټران وایي که د وریو پړسوب له دوو اوونیو زیات دوام وکړي، باید د غاښونو متخصص ته مراجعه وشي.
څنګه یې مخه ونیسو؟
- په ورځ کې لږ تر لږه دوه ځله غاښونه برش کړئ
- هره ورځ فلاس وکاروئ
- له سګرېټو او نسوارو ډډه وکړئ
- خوږ او زیانمن خواړه کم کړئ
- د غاښونو منظمه معاینه وکړئ
پایله
د وریو پړسوب یوه عامه ستونزه ده، خو که پر وخت ورته پاملرنه وشي، په اسانه کنټرولېدای شي. د خولې ښه حفظ الصحه، سالم خواړه او د غاښونو منظم معاینات د دې ستونزې د مخنیوي تر ټولو غوره لارې دي. که ورۍ مو پړسېدلې، وینه کوي یا درد لري، غوره ده ژر تر ژره د غاښونو ډاکټر ته مراجعه وکړئ.