تاند (یکشنبه، د غويي/ ثور ۶ مه) د ۲۰۲۶ کال د «د خوړو د کړکېچونو نړیوال راپور» له مخې، افغانستان د هغو هېوادونو په ډله کې دی چې د شدیدې لوږې له پلوه تر ټولو ډېر اغېزمن شوي، او په نړۍ کې د خوړو د بحران ځپلو هیوادونو په لېست کې پنځم ځای لري.
د راپور له مخې، شاوخوا ۱۷.۴ میلیونه افغانان—چې د هېواد نژدې ۳۶ سلنه نفوس جوړوي—د خوړو له جدي کمښت سره مخامخ دي.
د نړۍ له تر ټولو سختو حالاتو سره مخ هېوادونه
دا راپور، چې د ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې او شریکو ادارو له خوا خپور شوی، افغانستان یې د هغو ۱۰ هېوادونو په ډله کې شامل کړی چې په ګډه د نړۍ د شدیدې لوږې دوه پر درېیمه برخه بار پر غاړه لري.
یوازې څلور هېوادونه تر افغانستان وړاندې دي:
- نایجریا
- د کانګو دیموکراتیک جمهوریت
- سوډان
- یمن
په داسې حال کې چې میانمار، بنګلهدېش، پاکستان، جنوبي سوډان او سوریه د افغانستان پرتله خورا لږ ښه وضعیت لري.
د بېړنۍ لوږې وضعیت
په افغانستان کې له دې ډلې، نژدې ۴.۷ میلیونه کسان د لوږې په بېړني پړاو کې دي—یعنې هغه حالت چې پکې د خوړو شدید کمښت وي او د قحطۍ خطر زیات وي.
نړیوال وضعیت هم خراب شوی
راپور ښيي چې په ۲۰۲۵ کال کې، په ټوله نړۍ کې ۲۶۶ میلیونه خلک په ۴۷ هېوادونو کې له شدیدې لوږې سره مخامخ وو—دا شمېر د ۲۰۱۶ کال پرتله کابو دوه برابره شوی.
راپور ټینګار کوي:
«لوږه نور یوازې لنډمهاله بیړنی حالت نه دی، بلکې په دوامداره او پراخېدونکې نړیواله ستونزه بدله شوې ده.»
د لوږې اصلي لاملونه
د راپور له مخې، جګړې لا هم تر ټولو لوی عامل دی او د نړۍ له نیمایي ډېر لوږه ځپلي کسان له همدې امله اغېزمن شوي.
افغانستان هم له هغو هېوادونو دی چې ناامنۍ، اقتصادي ستونزو او د اقلیمي بدلون اغېزو د لوږې کچه لوړه ساتلې ده.
ماشومان تر ټولو ډېر زیان ویني
په ۲۰۲۵ کال کې:
- شاوخوا ۳۵.۵ میلیونه ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ سره مخامخ وو
- نژدې ۱۰ میلیونه یې له ژوند ګواښوونکې شدیدې خوارځواکۍ سره مخامخ وو
بېځایه کېدا او د مرستو کمښت
راپور دا هم وايي چې:
- تر ۸۵ میلیونو زیات خلک د جګړو او کړکېچونو له امله بېځایه شوي
- بېځایه شوي خلک د کوربه ټولنو پرتله ډېر له لوږې سره مخامخ دي
سره له دې لوی بحران، د خوړو او تغذیې پروګرامونو لپاره مالي ملاتړ کم شوی او د نژدې لسو کلونو تر ټولو ټیټې کچې ته رسېدلی.
راتلونکې ته اندېښنې
راپور خبرداری ورکوي چې:
- جګړې
- اقلیمي بدلونونه
- اقتصادي بېثباتي
به په ۲۰۲۶ کال کې هم د خوړو ناامني په لوړ حد کې وساتي.
مرستندویې ادارې وايي، که حللارې بدلې نه شي، نو لوږه به نه یوازې یو موقتي بحران وي بلکې د نړۍ د بېثباتۍ یوه دایمي برخه به شي.