تاند (یکشنبه، د غويي/ ثور ۶ مه) د شانګهای همکاري سازمان غړو هېوادونو د بهرنیو چارو مرستیالانو په مسکو کې مشورتي غونډه کړې، چې هدف یې د څو اړخیزو همکاریو پیاوړتیا او د مهمو سیمهییزو ننګونو—په ځانګړي ډول د افغانستان وضعیت او بدلېدونکو جیوپولیټیکي حالاتو—ارزونه وه.
د روسیې د باندنیو چارو وزارت په وینا، دې غونډې د غړو هېوادونو لپاره د سیمهییز امنیت، اقتصادي همکاریو او ډیپلوماتیکو اړیکو په اړه د نظرونو د تبادلې مهمه فضا برابره کړه. ګډونوالو د داسې افغانستان پر اړتیا ټینګار وکړ چې له جګړې، ترهګرۍ او د نشهيي توکو له قاچاقه پاک وي، او د یو خپلواک، بېطرفه او سولهییز افغان دولت لپاره یې خپل ګډ ملاتړ بیا تازه کړ.
د اړیکو د ډلې د بیا فعالېدو بحث
په غونډه کې د شانګهای همکاري سازمان–افغانستان د تماس ډلې د بیا فعالېدو پر امکان هم خبرې وشوې، چې د طالبانو له بیا واک ته رسېدو وروسته غیر فعاله شوې ده. استازو ټینګار وکړ چې د دې چوکاټ بیا فعالول د همغږې همکارۍ او د ثبات د هڅو لپاره مهم دي.
د افغانستان ستراتیژیک اهمیت
د شانګهای د همکارۍ سازمان سرمنشی نورلان یرمیکبایف ویلي چې افغانستان د خپل ستراتیژیک موقعیت او له څو غړو هېوادونو سره د ګډو پولو له امله د سازمان د غړو ځانګړې پاملرنه ځانته را اړولې ده.
همداراز، د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین او د سازمان نورو مشرانو د تماس ډلې د بیا فعالېدو ملاتړ کړی، څو په افغانستان کې د سولې او ثبات د ټینګښت لپاره هڅې پیاوړې شي.
د ایران پر وضعیت او نړیوالو مسایلو ټینګار
په غونډه کې له ایران سره پر زیاتېدونکي کړکېچ هم خبرې وشوې، او ګډونوالو د امریکا او اسرائیل اړوند اقداماتو له امله د وضعیت پر خرابېدو اندېښنه څرګنده کړه. د شانګهای د همکارۍ سازمان استازو د سمدستي سیاسي او ډیپلوماتیک حل غوښتنه وکړه، څو د لا بېثباتۍ مخه ونیول شي.
ګډونوالو همداراز د ملګروملتو پر اصولو، د کلتوري تنوع پر درناوي او د هېوادونو ترمنځ پر عادلانه همکاریو ولاړ څو قطبي نړیوال نظام د پیاوړتیا ژمنه بیا تکرار کړه.
د سازمان غړیتوب او جوړښت
د شانګهای همکاریو سازمان، چې په ۲۰۰۱ کال کې جوړ شوی، روسیه، چین، هند، قزاقستان، قرغیزستان، تاجکستان، پاکستان، ایران او ازبکستان یې غړي دي.
په ۲۰۲۴ کال د جولای په میاشت کې بیلاروس هم په رسمي ډول ورګډ شو. افغانستان او منګولیا په دې سازمان کې د څارونکو هېوادونو په توګه ګډون لري، او ترکیه او سعودي عربستان د خبرو اترو شریکان دي.
د غونډې اهمیت
د مسکو دا غونډه د شانګهای همکاریو سازمان هغه دوامداره رول ښيي چې د سیمهییزو خبرو اترو، همغږۍ او د ګډو امنیتي او پراختیايي ننګونو د حل لپاره یې ترسره کوي.