تاند (شنبه، د وري/ حمل ۲۹ مه) ازبکستان له افغانستان سره د سوداګرۍ د پیاوړتیا لپاره د تبادلې (اکسچینج) پر بنسټ یو نوی سوداګریز سیستم پیل کړی، چې هدف یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د اقتصادي اړیکو پراختیا ده.
دا نوی میکانیزم د ازبکستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې له لوري طرحه شوی او د ازبکستان د اجناسو د تبادلې (UzEX) له موجودې زېربنا څخه کار اخلي. دا سیستم صادروونکو ته اجازه ورکوي چې له افغان بازار سره مستقیمه سوداګري وکړي او ورسره د بانکي لګښتونو کچه هم راټیټه کړي.
د راکړې ورکړې اسانتیا او خونديتوب
دغه سیستم د خوندي مالي وسایلو او بانکي تضمینونو پر بنسټ جوړ شوی، چې د دواړو لورو لپاره خطرونه په څرګند ډول کموي. د دې چوکاټ له مخې، تادیات د تضمینونو پر اساس ترسره کېږي، چې د توکو او پیسو بهیر لا اسانه او باوري کوي.
د ولسمشر له لارښوونې تر عملي کېدو
د ازبکستان د سوداګرۍ او صنایعو خونې رئیس، داورون وخابوف، ویلي چې دا سیستم د ۲۰۲۵ کال د سپتمبر په میاشت کې د ولسمشر شوکت میرضیایف د لارښوونې پر بنسټ طرحه شوی و. ولسمشر غوښتنه کړې وه چې د UzEX پلاتفورم له یوه خصوصي افغان بانک سره وصل شي، څو افغانستان ته د توکو رسول اسانه او دوهاړخیزه سوداګري پیاوړې شي.
د سیستم د کار کولو څرنګوالی
د دې نوي سیستم له مخې:
- ازبک صادروونکي باید د UzEX په پلاتفورم کې ثبت شي او خپل محصولات د تبادلې لپاره وړاندې کړي.
- افغان پېرېدونکي د یوه افغان بانک له لارې معامله ترسره کوي او د قرارداد ۱۰ سلنه پیسې مخکې ورکوي.
- کله چې معامله تایید شي، ازبک لوری توکي له اړینو اسنادو سره لېږي.
- پاتې ۹۰ سلنه پیسې په بانکي حساب کې ساتل کېږي او هغه مهال صادروونکي ته ورکول کېږي چې توکي د افغانستان پولې ته ورسېږي.
اضافي مالي تضمین
د لا زیات باور لپاره، یو خصوصي افغان بانک خپلې مالي زیرمې د ازبکستان په پنځو بانکونو کې ږدي: ټرسټ بانک، اوزپرومستروی بانک، انفین بانک، اساکا بانک او اګرو بانک. دا کار ډاډ ورکوي چې د لېږل شویو توکو پیسې به حتمي ورکړل شي.
د پایلو تمه
وخابوف ټینګار کړی چې د سوداګرۍ او صنایعو خونه او UzEX دواړه چمتو دي چې ازبک سوداګرو ته د افغانستان بازار ته د لاسرسي په برخه کې مرسته وکړي.
تمه ده چې د تبادلې دا نوی سیستم به د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري نوره هم پراخه کړي او په سیمه کې به اقتصادي وده او همکاري پیاوړې کړي.