تاند (شنبه، د وري/ حمل ۲۹ مه) قزاقستان غواړي په راتلونکو کلونو کې له افغانستان سره خپلې سوداګرۍ اندازه ۳ میلیارد ډالرو ته لوړه کړي، چې دا د اوسنۍ کالنۍ اندازې شاوخوا ۵۰۰ میلیونه ډالرو پرتله د پام وړ زیاتوالی دی.
دا خبره د قزاقستان د ولسمشر ځانګړي استازي او سفیر، یرکین توکوموف، له «جیبیک جولي» راډیو سره په مرکه کې کړې ده.
د توکوموف په وینا، د افغانستان او قزاقستان ترمنځ سوداګري اوس یو ثابت پړاو ته رسېدلې، خو لا هم ډېره برخه یې د قزاقستان د صادراتو پر بنسټ ولاړه ده.
قزاقستان تر ډېره غنم، اوړه او پروسس شوي کرنیز محصولات افغانستان ته صادروي، په داسې حال کې چې د افغانستان صادرات محدود دي او تر ډېره کرنیز محصولات او غالۍ پکې شاملې دي.
د هغه په خبره، دا نابرابري ښيي چې د وارداتو د تنوع لپاره لا هم پراخ فرصتونه شته.
زیربناوې؛ اصلي خنډ
سره له دې چې د سوداګرۍ د پراخېدو هیلې شته، خو د ترانسپورت او ترانزیټ محدودې اسانتیاوې تر ټولو لوی خنډ بلل کېږي.
توکوموف وویل: «له ترانزیتي او لوژستیکي لارو پرته د دې لوړو هدفونو ترلاسه کول ناشوني دي.»
د مهمو پروژو له ډلې څخه د تورغونډۍ–هرات د رېللارې جوړول او اړوندې زیربناوې، لکه ډیجیټلي اړیکې، یادې شوې دي. تمه ده دا پروژې به د توکو د لېږد وخت راکم او لګښتونه ټیټ کړي، چې دا د سوداګرۍ د پراختیا لپاره مهم عوامل دي.
افغانستان؛ د ترانزیت مهم دهلېز
د توکوموف په وینا، قزاقستان اوس افغانستان ته یوازې د سوداګریز شریک په سترګه نه، بلکې د یوه ستراتیژیک ترانزیتي دهلېز په توګه هم ګوري.
هغه وویل: «تر دې هم مهمه برخه ترانزیت او سمندري بندرونو ته لاسرسی دی، چې له دې لارې به موږ وکولای شو خپل توکي نړیوالو بازارونو ته صادر کړو.»
د افغانستان له لارې د جنوبي لارو پراختیا کولی شي جنوبي اسیا، منځني ختیځ او نورو بازارونو ته د لاسرسي زمینه برابره کړي او د اوراسیا په کچه د قزاقستان رول پیاوړی کړي.
سوداګریزې اړیکې او راتلونکې
توکوموف زیاته کړه چې له زیربنايي پروژو سره یو ځای، قزاقستان د دواړو هېوادونو د سوداګرو ترمنځ مستقیمې اړیکې هم پیاوړې کوي.
د دواړو هېوادونو د شرکتونو ترمنځ د سوداګرۍ فورمونه جوړ شوي، چې له امله یې مهم تړونونه لاسلیک شوي دي. همداراز، په هرات کې د سوداګرۍ یو مرکز (Trade House) هم پرانیستل شوی څو سوداګریز فعالیتونه اسانه کړي.
چارواکي وايي، که څه هم اوسنی سوداګریز حجم یو بنسټ برابروي، خو دا یوازې پیل دی. د ۳ میلیارد ډالرو هدف ته رسېدل به د لوژستیک، تعرفوي تګلارو، د محصولاتو تنوع او پراخې اقتصادي همکارۍ په همغږۍ پورې تړلي وي.