تاند(جمعه، د وري/ حمل ۲۸ مه) فرانس پریس خبري اژانس په یوه راپور کې ویلي چې ډیورند کرښې ته نژدې د افغانستان د یوه کلي د خلکو ژوند د جګړې له امله په بشپړه توګه ګډوډ شوی او زرګونه کسان بېځایه شوي دي.
د ماشومانو له خندا تش کلی
د کونړ په بریکوټ کې نور ماشومان نه لیدل کېږي. دا کلی چې د هندوکش غرونو په لمنو کې موقعیت لري، له پاکستان سره د جګړې له امله سخت زیانمن شوی دی. د کلي ښوونځی د ګولیو او مرمیو له امله ویجاړ شوی او د لوبو میدانونه تش پاتې دي.
نژدې ټول ۸ زره اوسېدونکي د فبرورۍ له وروستیو راهیسې له سیمې تښتېدلي دي. د فرانسې خبري اژانس خبریالان وایي چې کله دوی دې سیمې ته ولاړل، ښوونځی له ماتو ښیښو او دوړو ډک و او کتابونه تیت پرک څېرې پراته وو.
یوه دوکاندار روحالله خپلواک، چې دوکان یې هم ویجاړ شوی، وویل: «دا هماغه ښوونځی دی چې ما پکې زدهکړه کړې وه، ډېر خفه یم.»
ښوونځي او روغتیايي مرکزونه زیانمن شوي
د سیمې اوسېدونکي وایي چې ښوونځی او نور تاسیسات د پاکستاني ځواکونو د ډزو له امله زیانمن شوي دي، خو پاکستاني پوځ په دې اړه څه نه دي ویلي.
د کلي روغتون هم تړل شوی دی. یو درملپلورونکی فریدون حبیبي وایي: «حالت ډېر خراب شو، موږ اړ شو چې کارکوونکي بل ځای ته انتقال کړو.»
زرګونه بېځایه شوي خلک
د ملګرو ملتونو د بشري مرستو ادارې OCHA د معلوماتو له مخې، له ۹۴ زره زیات افغانان بېځایه شوي دي، چې ډېری یې د کونړ ولایت دي.
دا خلک اوس د سیند پر غاړه په موقتي خیمو کې اوسي. دوی د څښاک اوبو، تشنابونو او حمام اسانتیاوې نه لري. د اوبو د راوړلو لپاره باید له یو ساعت څخه زیات مزل وکړي.
د خلکو سخت ژوند
عصمتالله ملنګزی، چې یو بېځایه شوی ځوان دی، وایي: «زموږ ښځې له ډېرو ستونزو سره مخامخ دي، نه اوبه شته، نه مناسب تشنابونه.»
بل بېځایه شوی کس، محمد نبي ګوجر، وایي چې تر ټولو لویه ستونزه دا ده چې ماشومان له زدهکړو محروم شوي دي.
د زدهکړو له بهیره پاتې ماشومان
د جګړې له امله شاوخوا ۱۲ زره زدهکوونکي له زدهکړو پاتې شوي دي. په هغو سیمو کې چې بېځایه شوي خلک مېشت شوي، ښوونځي لا له مخکې ډک دي او د نورو زدهکوونکو لپاره ځای نشته.
یو ښوونکی محمد امین شاکر، چې خپله هم بېځایه شوی، وایي: «کله چې خپل زدهکوونکي وینم چې په خاورو کې ګرځي، زړه مې ماتېږي. دوی له زدهکړو بېبرخې شوي دي.»
پایله
دغه وضعیت ښيي چې جګړه نه یوازې انساني تلفات رامنځته کوي، بلکې د خلکو د ژوند ټول بنسټونه—لکه زدهکړه، روغتیا او اقتصاد—له منځه وړي. د بېځایه شویو خلکو اړتیاوې لا هم بېړنۍ دي او مرستو ته جدي اړتیا لري.