تاند – د ۱۹۴۵ کال د اپرېل په ۱۶مه نېټه، شوروي اتحاد د دوهمې نړیوالې جګړې یو له ترټولو برخلیک ټاکونکو عملیاتو، یعنې پر برلین برید پیل کړ. دا عملیات چې د جرمني د ماتولو او د جګړې د پای ته رسولو لپاره وو، په لاندې ډول ترسره شول:
۱. د عملیاتو پیل او د “زیلو” لوړې (Seelow Heights)
د اپرېل د ۱۶مې په سهار وختي، د مارشال ژوکوف په مشرۍ د شوروي لومړۍ بیلاروسي جبهې د “اوډر” سیند په غاړه د جرمني پر دفاعي لیکو د توپونو درنه حمله کړه. د دوی هدف د برلین په لاره کې د “زیلو” د لوړې نیول و. جرمنانو دلته سخت مقاومت وکړ، خو د شوروي د بې شمیره سرتیرو او ټانکونو په وړاندې یې دوام ورنه کړای شو.
۲. د برلین کلابندي
د اپرېل تر ۲۰مې پورې (د هتلر د زیږون ورځ)، شوروي ځواکونو د برلین شاوخوا سیمې ونیولې او د اپرېل په ۲۵مه نېټه یې ښار پوره محاصره کړ. په داسې حال کې چې لوېدیځو متحدانو (امریکا او بریتانیا) له لوېدیځ څخه پرمختګ کاوه، خو هوکړه شوې وه چې برلین به د شوروي ځواکونو له خوا نیول کیږي.
۳. د ښار دننه کوڅه په کوڅه جګړه
کله چې شوروي پوځ ښار ته داخل شو، جګړه ډېره خونړۍ شوه. د جرمني پاتې عسکر، چې پکې تنکي ځوانان (Hitler Youth) او زاړه کسان هم وو، په کنډوالو کې پټ وو او مقاومت یې کاوه. خو د شوروي ځواکونو فشار دومره زیات و چې د ښار مرکز ته نژدې شول.
۴. د “رایشتاګ” (Reichstag) سقوط او د هتلر ځان وژنه
د اپرېل په ۳۰مه نېټه، کله چې شوروي عسکر د هتلر د پټنځای (Führerbunker) په څو سوه مترۍ کې وو، ادولف هتلر ځان وواژه. په همدې ورځ، د شوروي بیرغ د جرمني د پارلمان (رایشتاګ) پر سر وځړول شو، چې دا د نازي رژیم د سقوط نښه وه.
۵. پایله او د جرمني تسلیمیدا
بالاخره د مې میاشتې په ۲مه نېټه د برلین پاتې ځواکونو وسلې کېښودې او تسلیم شول. څو ورځې وروسته، د مې په ۸مه (یا ۹مه) نېټه، جرمني په رسمي ډول د بې قید او شرطه تسلیمۍ سند لاسلیک کړ او په اروپا کې دوهمه نړیواله جګړه پای ته ورسېده.
د دې جګړې تلفات:
دا عملیات ډېر خونړي وو. شوروي اتحاد شاوخوا ۸۰ زره عسکر له لاسه ورکړل او د جرمني لوري ته هم په لکونو پوځیان او ملکي وګړي ووژل شول.
۱. د ادولف هتلر د ژوند وروستۍ شېبې په پټنځای کې:
هتلر د اپرېل په وروستیو ورځو کې د برلین تر ځمکې لاندې په یو پټنځای کې و. کله چې هغه پوه شو چې شوروي ځواکونه یوازې څو سوه متره لرې دي، دا لاندې کارونه یې وکړل:
- واده کول: د اپرېل په ۲۹مه نېټه یې له خپلې ملګرې اېوا براون (Eva Braun) سره واده وکړ.
- وصیتنامه: په همدې ورځ یې خپله سیاسي او شخصي وصیتنامه ولیکله او د ماتې پړه یې پر خپلو جنرالانو واچوله.
- ځان وژنه: د اپرېل په ۳۰مه نېټه، هتلر د تومانچې په ډز او اېوا براون د زهرجن کیپسول په خوړلو ځانونه ووژل. د هغوی جسدونه د پټنځای بهر وسوځول شول ترڅو د شوروي پوځ لاس ته ورنه شي.
۲. د شوروي او جرمني د جنرالانو رول:
- مارشال ژوکوف (Georgy Zhukov): هغه د شوروي ترټولو مشهور جنرال و چې د برلین د نیولو مشري یې کوله. هغه غوښتل چې برلین د مې تر لومړۍ نېټې (چې په شوروي کې مهمه ورځ وه) مخکې ونیسي.
- مارشال کونېف (Ivan Konev): د ژوکوف سیال و چې له جنوب څخه یې پر برلین برید کاوه. ستالین قصداً دا دواړه جنرالان له یو بل سره په سیالۍ کې اچولي وو چې برلین ژر فتح کړي.
- جنرال ویډلینګ (Helmuth Weidling): د برلین د دفاع مسوول و. کله چې هغه ولیدل چې مقاومت بې ګټې دی او هتلر هم مړ شوی، د مې په ۲مه نېټه یې خپلو عسکرو ته د تسلیمېدو امر وکړ.
۳. د “رایشتاګ” (Reichstag) پر سر د بیرغ پورته کول:
د اپرېل د ۳۰مې په شپه، دوو شوروي عسکرو (میخائیل یګوروف او مېلیتون کانتاریا) د جرمني د پارلمان پر سر د شوروي اتحاد سور بیرغ وځړاوه. دا عکس په تاریخ کې د نازي جرمني د بشپړې ماتې د سمبول په توګه ثبت شو.
دا جګړه نه یوازې د یو ښار نیول وو، بلکې د یو داسې نظام پای و چې ټوله نړۍ یې په اور کې سوځولې وه.