Home+زما د پلار کبیر ستوري شلم تلین په یاد | نصیر ستوری

زما د پلار کبیر ستوري شلم تلین په یاد | نصیر ستوری

زما د پلار کبیر ستوري شلم تلین په یاد د رحمان بابا او د خوشال خان د لېسو زده کوونکي چې د 1960 کال نه وروسته دلوړو زده کړو لپاره  جرمني ته راغلې وو یو شمیر یې د خدایي خدمتګارو د غورځنګ پلویان وو او د وېښ زلمیانو د غورځنګ تر اغیز لاندې هم وو. ،، پروفیسر انور ظفري وائې چې زه او کبیر ستوری په ۱۹۶۳ ع کال  د اریانا په الوتکه کې ماځیګر بیروت ته ورسیدو. د بیروت په الکزار هوټل کښې مو شپه شوه، نو کبیر راته ویل چې انور خانه؟ دا ډیر ښکلی وطن دی، عربانو خو ډیر کار کړی دی او مونږ خو هیڅ شی نه دي کړي. مونږ باید دخپل وېشل شوي پښتون قام او هېواد  لپاره خامخا کار وکړو،،. دوۍ په 1965 ع کال کښې په فرانکفورت کښې د افغاني پوهېدونکو/ زده کوونکو (محصلینو) ټولنه جوړه کړه, چې بیا دغه ټولنه يې په 1972 م کال دجنورۍ  دمیاشتې په پر 4 مه نېټه د افغاني محصلینو پر عمومي اتحادې واړوله او د جرمني د نورو  ښارونو د محصلینو  ټولنې پکې یوځای شوې دې اتحادیې د “سپرغۍ” په نوم خپرونه هم لرله د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند مشر تارېخپوه علي خان محسود وایي,  چې په کال 1976 د مئ د میاشتي په لومړۍ نیټه مې د ډاکتر شاه جهان په ملتېا د رحیم ځدران، قدوس تندر، رحمت ربي زیرکیار، نظام الدین , انور ظفري او کبیر جان لعل سره په فرانکفورت کې ولیدل «کبیر جان وروسته د لعل نه ستوری شو، لعل محمد خان یوسفزی ئي د والد صیب نوم ؤ». په هغه وخت کې په لودیځ المان کې یوازي افغاني پوهیدونکي(محصلین) ؤ او نورڅوک نه ؤ. ښاغلی محسود وایي: دا افغاني پوهیدونکي (محصلین) په څلورو ډلو ویشل شوي ؤ، د نورمحمد تره کي صیب ډله، د پرچمیانو ډله، دافغان ملت ډله او د ماویستانو ډله,  چې ماویستان تقریبأ په سلو کې 95 پارسي ژبي ؤ. د تره کي صیب په ډله یانې خلق کې تقریبأ ټول پښتانه ؤ د پرچمیانو په ډله کې په سلو کې د 15 نه تر 20 پوري پښتانه او تقریبآ په سلو کې 30 هغه نسلي پښتانه و چې کولتوري او ژبني پارسیوانان شوي ؤ. په پرچم کې زیاتره د غوړو کورنیو هلکان او جنکۍ وي. د افغان ملت  ګوند هلکان لږ ؤ او په خپلو کې سره وران ؤ، د پښتو متل دی چې وائي «د کونډې دوه غوایان و، یو غوجل ته ننوتو نه او هغه بل وتو نه» او ډاکتر کبیر خان ستوری سوچه او نیغ پښتون ؤ. کله چې د کوزي پښتونخوا پښتانه ډیریدل (سیواکیدل) نو په همغه اندازه دکبیر جان تله درنېدله. په سیاسي لحاظ د کوزي خوا پښتانه د برې خوا پښتنو څخه  ډیر مخکې ؤ،ځکه د برې خوا پښتنو محصلینو تیوري ګاني لوستې وې د اکتوبر انقلاب،لینن، طبقه او فیوډال نه به اخوا دیخوا کیدل نه او د کوزي خوا پښتنو  عملي (پرکټیکل) او ټاکټیکي  سیاست کړي او په سیاسي بحث کې پر دوئ برلاسې ؤ.*
د ګوند د بهرنیو اړیکو او د فرانکفورت د څانګې مشر اقبال لالا وایي, چې مونږبه هم د افغاني محصلینو د ټولنې په غونډو کښې برخه اخسته او بیا داسې سوچ پیداشو, چې د پښتنو ټولنه جوړه شي. په 1976 ع کال د جون دمیاشتې په6مه نېټه  د پښتنو او بلوڅو د ملي ازادۍ ټولنې بنسټ کېښودل شو, چې د پښتنو سربیره د ملتپاله بلوڅو استازي هم پکې غړېتوب  لره او د” ولس غږ”  او ” وږمه” په نامه خپرونې یې هم لرلې . اقبال لالا وایي : د پښتنو او بلوڅو ټولنه ښه پر مخ روانه وه, خو کله چې په افغانستان کښې انقلاب وشو, نو چپیانو غوښتل , چې ټولنه د خلک (خلق) ګوند پورې وتړي, نو بیا دلته اختلاف راغی او یو شمیر کیڼ اړخي (چپیان) کابل ته لاړل او هلته په دندو وګومارل شول. * د ګوند د مشرانو جرګې غړی  ښاغلی جلیل خان وایي، چې د پښتنو اوبلوڅو د ټولنې ډېره غټه غونډه رابلل شوې وه، بې شمیره ملګري پکې حاضر وو, چې د ګوند د جوړیدو وړاندېز وشوه. یو څو ملګرو په خپلو دلیلونو سره د ګوند د جوړولو مخالفت وکړ, خو ماما (کبیر ستوري) ، علي خان محسود او لیاقت وطنپال د ګوند جوړیدو باندې کلک ولاړ وو او د1981کال د فبرورۍ د میاشتی په 27مه نیټه په یوه بنسټیزه غونډه کې د ګوند جوړیدل  رسماٌ‌‌ اعلان شول, د پښتونخوا (لوې افغانستان)  پښتانه په یوه ټغر راټول شول او په ګوند کې د پښتنو  یووالی په عمل کې پلي شو.* اقبال لالا وایي , چې  کبیر ستوری د ګوند د مشر په توګه  او قدوس تندر, علي خان محسود, لیاقت وطنپال د ګوند مرستیالان او بیا انجنیر ظفر یوسفزی د ګوند جنرل سیکرټري او یوه د مشرانو مشورتي  جرګه وټاکل شوه.* د مشرانو جرګې غړی ښاغلی  غلام رسول همت وایي چې تعلیم یافته پښتانه به راتلل او د ګوند غړیتوب به یې ترلاسه کاوه ارواښاد محمد افضل خان لالا وایي ؛ دا ګوند په لر او بر کې یوازینی ګوند دی، چې د ټولو پښتنو د یووالي او وحدت خبره په ډاګه او څرګنده کوي.* د مشرانو جرګې غړی ښاغلی  اسدالله شیر وایي، چې  د ګوند په جوړیدو سره په اروپا کښې د لر او بر پښتنو د مبارزې قوي بنسټ کېښودل شو * د ګوند لومړی مرستیال محمد شیرین ګردیوال وایي، چې ګوند  یوه عامله جرګه د ارواښاد ډاکتر کبیر ستوری، اراوښاد ډاکترشیرافضل ګردیوال, تارېخپوه علي خان محسود، محمد شیرین ګردېوال اواېډوکېټ هدایت بنګش په سروالۍ لرله، چې د ګوندي چارو د پریکړو ارزونه ددوۍ ذمه واري وه.*  د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند د  ګډو ټکوپر او موخو پر بنسټ د عوامي نیشنل ګوند , پښتونخوا قومي ګوند,  افغان ملت ګوند (محمد امین واکمن صیب), افغان ملت ګوند (شمس الهدا شمس صیب) پښتونخوا ملي عوامي ګوند، وطن قومي ګوند, مزدرو کسان ګوند سره نژدې اړیکي لري.. دغه راز د  خلق ډیموکراتیک ګوند، د پرچم ګوند, د مساوات ګوند, د وطن ګوند, د افغانستان د ملي یووالي ګوند,  د سردار محمد داؤد خان ملي غورځنګ کښې  پښتو, پښتونولۍ , ملي یووالي، ملي هویت او ملي ارزښتونو ته ژمنو مشرانو او د شعله جاوید ګوند  محمد هاشم زماني  سره یې هم نژدې اړېکې لري او ددغه ګوندونو یو شمیر مشران په اروپا کښې د پښتنو ټولنیزولسولیز ګوند غړي هم شول لدې سربیره  نورو ملتپاله ټولنو, خوځښتونو سړېتوبونو (شخصیتونو) سیاستوالو سره هم د پښتنو ټولنیز ګوند مشرانو ښې اړیکې او راشه درشه لري. د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند په اروپا او ځانګړي توګه په جرمني کښې د  سیاسي او کولتوري  هلو ځلو مرکز دی, چې په بهر او جرمني کښې ډېرې  ټولنې او  خوځښتونو د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند  لاسته راوړنه, ثمره او محصول دی داچې د ۱۹۷۸ع کال د غوائې (ثور) بدلون د محمد داؤد خان جمهوری دولت ړنګ کړ، د خلک ډیموکراتیک جمهوریت د نورمحمد تره کي صیب په سرواله رامنځ ته شو او څه دبره یوکال  پس روسانو په افغانستان یرغل وکړ او د ببرک کارمل په مشرۍ ئې  افغانستان اشغال کړ، نو پلار مې دخپلو زده کړو د بشپړولو وروسته په جرمني کښې پاتي شواو د خپلو ملګرو سره یوځای يې په بې وطنۍ کښې د قامي سېاست د چتر لاندې  داشغال په مقابل کښې  هم خپلې هلې ځلې پیل کړې . مونږ هم د ۱۹۸۲ کال په  اخر کښې پېښور ته کډوال شولو. د پېښور دګلبهار سره نژدې په شاهډنډ اخون اباد کښې اوسېدلو، زما پلار په ۱۹۸۲ کال د ډسمبر ۳۰مه نېټه زمونږ د لیدلو لپاره پېښور ته راغی. کله چې پېښور ته راورسید، نو ډلې، ډلې هېوادوال ،خپلوان، قامپرست مشران، ځوانان ، ملګري  او سېاستوال به یې ستړي مشي ،هرکلي  او لیدنې لپاره راتلل. پلار مې د لیډي ريډنګ روغتون  بولټن بلاک کښې دباچاخان بابا سره چې د درملنې لاندې  وو دوه درې وارې لیدنه وکړه.  د خان عبدالولي خان، محمدافضل خان لالا، لطېف لالا ، حاجي غلام احمد بلور او نورو ګڼشمیر  ملتپالو مشرانو  د لیدلو وروسته د ۱۹۸۳ ع کال جنورۍ په ۱۶ مه نېټه سهار د پرفیسر نظیر او نورو ملګرو سره کاکا صیب او بېا له هغه ځای نه  تربېله ډېم ته تللي وو. په همدغه ورځ دوه وارې څو کسان زمونږ کور ته د برېښنا د میټر د کتلو په پلمه راغلل . زمونږ د کور مخې ته یې هم یو څو کسان د لاس ګاړو، د میوواو ترکاریو د خرڅولو په پلمه ګومارلي  وو. چې بېا مونږ ته وروسته  مالومه شوه، چې دا د پاکستان د ضیاالحق د مارشل لا نظام ځري (جاسوسان) وو. پلار مې د ماښام اوه بجو شاوخوا له تربیله ډېم نه راستون شو، پدغه ورځ هم ډېر خپلوان او ملګري راغلي وو، او بیرته تللي وو، ویل یې چې سبا به بېا راشو. د ماښام ډوډۍ دخوړلو وروسته شاوخوا اته بجې ماښام ناڅاپه د ګلبهار د پولېسو د څوکۍ مشر(ایس ایچ او عین الدین خان )، ګڼشمیر پولیس ،دوه ښځېنه پولیسانې او  یومجسټرېت کورته راننوتل. پولیسانو زمونږ د کور شاوخوا ټوله کلابند کړيوه، په لسګونو پولیس يې په لارو او د ګاونډیانو کورونو په بلۍ ګانو هم د څارنې په پار ځای پر ځای کړي وو. زمونږ کورته  راننوتلو سره سم یو کس چې د پولیسانو سره وو، زما پلار ولید تاڼه دار ته یې ویویل، چې همدا کبیر ستوری دی. تاڼه دار عین الدین مې پلار ته وویل  تاسې به مونږ سره پولېس سټېشن ته لاړ شئ. خپل بکس او ټول شېان، چې ستاسې دي راوښیوه. پلار مې ورته وویل،  چې تاسې سره زما د نیولوکوم امر (ورانټ)شته؟ . تاڼه دار وویل، هو !  مونږ سره  دا مجسټریټ صیب هم پخپله راغلی دي. بېا مې پلار ورته وویل، چې دا بکس زما دی، پاسپورټ ، ټکټ ، دیاداښتونه کتابچه او د تلېفون نمبرونه کتابچه، د پښتنو ټولنیز ولسولېز ګوند بنسټېزې (منشورونه) ، پښتون رساله، سپرغۍ، ولس غږ ، وږمه او پیر روښان  مجلې اویوه د ویډیو کیمره چې مې پلار ځان سره راوړی وه واخستل. ښځېنه پولېسو تاڼه دار ته وویل، چې نورې کوټې ولټوو (تالاشي کړو)؟ ، پلار مې ورته وویل دا کوم شېان چې تاسې واخستل همدا زما دي، زه نور څه نلرم. تاڼه  دار ښځېنه پولېسو ته وویل د نورې د تلاشۍ اړتېا نه شته. زما پلار يې ځان سره روان کړ، پدغه وخت کښې ورته زولنې (هاتکړۍ) نه وې اچولې، کله چې مونږ هم د کوره راووتو، نو ترلسو موټرو (ګاړو) پورې  بولېسان راغلي وو، مونږ ترې تپوس وکړ، چې تاسې يې چیرته بېایی، تاڼه دار وویل، چې ګلبهار تاڼې ته. مونږ هم ګلبهار تاڼې ته ورغلو، تاڼېدار وویل، چې له تاڼې نه پوځیانو  بیولی دی او مونږ ته یې نوره پته نه شته. بله ورځ په اردو او انګرېزي اخبارونو کښې خبرونه راغلل، چې د پښتون سوشل ډیموکراټیک پارټۍ مشر کبیر ستوری په پټه (خوفیه) پاکستان ته راغلی وو، ونیول (ګرفتار) شو. حال داچې پلار مې په فرانکفورت کښې د پاکستان وېزه اخستې وه او په پاسپورت راغلی وو. لومړې یې پرې (۱۶ اېم پي او – ۱۸ اېم ایل ار)  دفعه او بېا یې پرې ( ۳ اېم پي او) نورې ګڼې دفعې هم ولګولې. تر شپږ ورځو پورې  زما  کاکا څارنوال  محمد نعیم خان ، خپلوان او ملګري  ورپسې   سرګردانه  ګرځیدو، شپږ ورځې پس یو پولیس بې له دریشۍ زمونږ کورته راغی او زما دپلار یو لیک یې مونږ ته راکړ،  پلار مې لېکلي وو، چې زه په بلاحصار کښې  پوځېانو سره بندي ېم.  دې پولېس په پولېس لین کښې دنده لرله زما پلار د پولېس لین چارواکو روغتون ته راوستلی وو،خو دغه پولیس یې مونږ ته د ناروغتېا څه ونه ویل او نه زما پلار پدغه لیک کښې  دناروغتېا څه ېادونه کړې وه. پلار  ته مې د ېو کرنل  چې نوم  یې رانه هیر دي ، کیپټن  ظهیر، میجر طلعت خورشید او صوبدار  صاحب خان شپې او ورځې شکنجه ورکوله چې پدوۍ کښې  کپټن ظهیر  تر ټولو ظالم و، چې د خپلو وحشیانه کړنو څخه  به خوند اخسته. دوۍ به ورته ویلې،  چې تاسې د پښتونستان د جوړولو لپاره افغان کډوال او نور ځایي خلک راوپاروئ، د ملتپالو مشرانو سره ملاقاتونه کوئ او د باچاخان لیدلو ته ورغلی یې او پاکستان ټوټه کول غواړې. ډېورنډ لاین نه منې مونږ ستاسې انتي سټیټ هلې ځلې په جرمني کښې هم څارلې. دومره یې شکنجه کړی (وهلی ) وو،چې بې هوشه شوی وو،  جرنیلي هسپتال (لیډي ریډنګ روغتون) ته یې راوستلی وو، د روغتون نه یې بیرته بالاحصار ته بیولی و، بیا یې شوګیر ورکړی او شکنجه کړی وو، چې  یوځل بېا  بې هوشه شوی وو،چې بېا یې شیرپاو روغتون ته بېولی وو او بیا د ۲۶ جنورۍ نه تر ۳۰ م جنورۍ پورې په روغتون کې د درملنې لاندې و،په دویمه فرورۍ يې پېښور مرکزي جیل (پشاور سنټرل جیل) ته راوستلی وو، روغتېایې حالت يې ښه نه، نو بېا يې د جیل په روغتون کښې درملنې لپاره داخل کړی وو. له سنټرل جیل نه یې بیرته له بالا حصار ته او له هغه ځای نه یې هرېپور او ملتان جېلونو ته لېږلی وو. په لومړیو میاشتو کښې به یې پوځي عدالت (ملټري کورټ) ته وړاندې کاوه. مونږ چې به یې پوښتنه کوله، نو دغه ظالمانو به مالومات نه راکول او منکر به وو، ویل به یې مونږ خبر نه یو امنیسټي انټرنیشنل، د المان غږ راډیو، ګوندي ملګرو او ژورنالستانو د پاکېستان د چېف مارشل لا اېډمنسټرېټر جنرال ضیاالحق ، پښتونخوا ګورنرجنرال فضل حق  او دکورنیو چارو وزیر محمود ای هارون ته لیکونه ولیږل دغه راز دویچه ویلې المان غږ راډیو مشر (پېټر والډ) د جرمني سېاستوالو او دحکومت  څخه د کبیر  ستوري د راخلاصیدلو لپاره غوښتنه  وکړه. د جرمني هونوریبل کونسل  ښاغلي بریژنسکي د پښتونخوا ګورنر جنرل فضل حق  نه د کبیر ستوري په ضمانت د خلاصون امر واخست، خو پوځېانو یې خلاصول وځنډول. د چارسدې د پړانګو خان  ارشد خان (خان جي)  زما د پلار ملګری وو او دهغه مشر ورور نوموتي وکیل بیرسټر اېن لا وصال محمد خان یې وکالت پغاړه واخست له اړوندو چارواکو ایف ایې ار راوغوښت. د خلاصیدو او دضمانت لپاره یې  پوځي عدالت ته غوښتنلیک (درخواست) ورکړ، چې ونه منل شو. بیا بیرسټر وصال محمدخان د پېښور سېشن جج نه په ضمانت د خلاصیدو لپاره کاغزونه داخل کړل، د ضمانت د منظورۍ په ورځ دوه پوځېان سیشن جج (قاضي) ته راغلل او د ضمانت مخه یې ونېوله،خو داچې وصال محمد خان د سېشن جج سره پېژندګلوي لرله، نو د پېښور جیل ته د رابدلیدو او په جیل کښې د «بي کلاس» غوښتنه یې  ومنله او زما پلار یې پېښور بندې خونې (سنټرل جیل) ته راولېږه او په جیل کښې يې ورته بي کلاس، چې سېاسي بندېانو ته ورکول کېږي ورکړ. کله چې د پېښور جیل ته راغی، نو د لسو نه نیولې تر پینځلسو ورځو دننه دننه به يې کچروعدالت ته وړاندې کاوه. دکچرو قاضي (مجسټریټ/ جج) یې د کېس پرېکړه نه شوه کولی، ځکه چې د پرېکړې واک یې د پوځېانو /پوځي عدالت (ملټري کورټ) سره وو.  د کچرو عدالت به ېواز ې په جیل کښې د پاتې کیدو موده دلسو نه تر پینځلسو ورځو پورې غزوله او بیرته به يې جیل ته لېږلو، داچې زما پلار باندې د لېدنې کتنې (ملاقات) بندېز وو، نو په همدې وخت کښې به مونږ ، نورو خپلوانو او ملګرو ورسره ملاقات کاوه او د کچریو د باندې به ورسره ښه ډېر وخت ناست وو. کله کله به ورسره ترلسو، پېځلسو  کسانو پورې پولېسان راتلل او کله کله به ورسره پېنځه شپږ کسان وو، چې کله به ورسره کوم ملتپال پولیس افسر ملګری وو، نو تر ډېر وخت پورې به ورسره ناست وو، ځینو پولېسانو ته به مو چای پاني (روپۍ) هم ورکولې. داچي زما د پلار سره په ملاقات کولو بندېز وو، نو مونږ به په جیل کښې د بل ملګري نوم لیکلو چې کله به یې ددغه ملګري نوم واخست، نو مونږ به ورغلو د پلار لپاره به چې د اړتېا توکي ، کتابونو او جامې راوړې وې ورکړل. د پلار به مې  چې نور څه پکار وو، نو په لیک کښې به لیکلي وو او دغه کس به یې مونږ ته لیک راکړ. په ۱۹۸۴ اوړي  کښې د المان د سوداګرۍ اواقتصاد وزېر (د ایف ډې پې ګوند پورې یې تړاو لره)  پاکستان ته راغلی وو. هغه د جنرال ضېاالحق سره کتلي وو، زما د پلار د خلاصولو یې ورته ویلی وو، جنرال ضېاالحق د ۱۹۸۴ کال اپریل پر څلورمه نېټه د پاکستان څخه  زما د پلار د وتلو امر کړی وو، پوځېانو سپېشل برانچ ته دنده سپارلې وه، چې کبیر ستوری بیرته جرمني ته ولېږئ د اپریل په اوومه زه سنټرل جیل ته تللی وم او پلار ته مې د اړتېا وړ توکي وروړي وو او د پلار د جیل د یو ملګري ملاقاتي نوم مې لیکلی و، کله چې زما نمبر راورسيد د پلار له ملګري سره مې ملاقات وکړ او توکي مې ورکړل، خو هغه ما ته زما د پلار د خلاصون څه ونه ویل، ځکه، چې هغه خبر نه و او فکر یې کاوه، چې څه بل ځای ته به د څه پوښتنو ګروېږنو او ېا بل څه کار  لپاره بیولی وي. په سپېشل برانچ کې د قاضي صلاح الدین  خان  ماما (ايس ايس پي شمس الدین خان) زما د پلار د لېږلو دنده په خپله غاړه اخستې وه، نو شمس الدین خان ماما یوازې یو پولیېس افسر (انسپکټر) زما له پلار سره کړی وو. زما پلار  کور ته راغی، تر ماښامه همدلته و، دا چې د شپې لپاره يې کور کښې  د پاتې کیدو اجازه نه لرله، نو په خیبر بازار کښې په یوه هوټل کښې مو ورته کوټې نیولې وې. قاضي شمس الدین خان ماما زما د پلار پاسپورت له  اړوندو چارواکو څخه راواخست، دا چې د پاسپورت وخت تیر شوی وو، نو زما د پلار خوری ښاغلی شاه محمود مېاخیل اسلام اباد  ته لاړ او د جرمني په سفارت کښې یې پاسپورټ نوي کړ. په بل سبا باندې زما پلار  په پېښور کښې زمونږ او د نورو خپلوانو سره مخه وکړه. اسلام اباد هوايي ډګر کښې د سپېشل برانچ دغه ګومارل شوي انسپکټر زما پلار په الوتکه کښې د جرمني په لور نژدې  ېونېم کال سېاسي بند وروسته رخصت کړ. په ۱۹۹۳ ع کال کښې محمدافضل خان (خان لالا) د بینظیر بوټو په حکومت کښې وزیر شو، نو بينظیر بوټو د خان لالا په غوښتنه زما په پلار د پاکستان راتګ بندیز لرې کړ. بېا به مې پلار پښتونخوا ته ازاد تګ راتګ کاوه، په غونډو، سیمېنارونو او کنفرانسونو کښې به یې برخه اخسته. زما د ارواښاد پلار له جیل نه د خلاصیدو امر د اپریل په څلورمه ورکړل شوی و، چې په اوومه له جیل څخه راخلاص شو، زما پلار د اپریل په څلورمه زمونږ څخه د تل لپاره بیل شو او جسد یې د اپریل په اوومه د خاص کونړ په تنر کلي کښې په خپله پلرنۍ ادیره کښې خاورو ته وسپارل شو. اروا یې ښاده زما د پلار له وفات وروسته د ۲۰۰۷ کال د فبرورۍ په دوهمه نېټه د کولن ښار د ګردیوال صیب په دفتر کښې د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند د مشرانو جرګې غونډه جوړه شو  په غونډه کې د مشرانو د جرګې غړو هر یو ښاغلیو حاجي فضل الرحمن شیر، علي خان محسود، محمد شیرین ګردیوال، هدایت بنګش، ، انجنیر حبیب الرسول، احمد شاه باوري، مبارز څاپي، استاد سید حسن سید، اسدالله شیر، محمد اقبال لالا،  ډګروال حضرت رسول، الحاج سید علي شاه، عزیز سرشار، نصیر خان، هېواد اختر، شیرولي شیر، نسېم ستوري، جلال خان ګردیوال ، نصیر ستوري او انجنیر حامد خان سوب (حاضر) وو د مشرانو جرګې د ګوند د منشور سره سم پریکړه وکړه، چې د ګوند لومړى مرستيال ښاغلى على خان محسود به د ګوند د نوى مشر تر ټاکنو پوری د ګوند د مشر ټولې دندې سرته رسوي.  يوه واکمنه اوه کسيزه جرګه ګۍ ، چې د ګوند د مشر د لارښونى، مشورو او د بنسټيزى (منشور) په رڼا کې به د نوې ټاکنو لپاره لارې چارې برابروي او ګوندى چارى پر مخ بيائى چې غړى ئې په لاندى ډول دي وټاکل شوه. ښاغلى محمد شیرين ګرديوال، ښاغلى هدايت الله خان بنګش، ښاغلى مبارز څاپى، ښاغلى ډاکتر شير ولى شير، ښاغلى عزيز سرشار،ښاغلى لالا اقبال او ښاغلى نصير ستورى دغه واکمنې جرګه ګۍ له خوا د ګوند مرکزی ټاکنې په ۲۹.۰۶.۲۰۱۰ نېټه ترسره شوې او د ګوند نوې مشرتابه به لاندې ډول وټاکل شوه ۱-تاریخپوه علي خان محسود د ګوند مشر (صدر) ۲ـ ښاغلی محمد شیرین ګردیوال د ګوند لومړی مرستیال ۳ـ ښاغلی نصیر خان دګوند دویېم مرستیال ۴ـ ښاغلی ایډوکیټ هدایت الله خان بنګش د ګوند دریېم مرستیال ۵ـ ښاغلی نصیر ستوری د ګوند جنرال سیکرټري (عمومي منشي) ۶ـ ښاغلی سیدحسن علي شاه باچا د ګوند د جنرال سیکرټري مرستیال ۷ـ میرمن ښاپیرۍ شینواري د ګوند د ښځو او ټولنیزو چارو مشره ۸ـ ښاغلی عزیز سرشار د ګوند د خپرونو چارو مشر ۹ـ ښاغلی ډاکتر شیرولي شیر د ګوند د مشرتابه دفتر (دارالانشا) مشر ۱۰ـ ښاغلی محمد اقبال لالا د ګوند د بهرنیو چارو مشر ۱۱ـ ښاغلی الحاج خان محمد مبارز څاپی د ګوند د کورنیو چارو مشر ۱۲ـ ښاغلی ډوکتور ډګروال حضرت رسول دګوند د پوځي چارو مشر ۱۳ـ ښاغلی عبدالطیف اپریدی دګوند د کولتوري چارو مشر دغه راز د انګلستان د څانګې ټاکنې په ۲۱/۱۲/۲۰۰۹  نېټه ترسره شوې ـ ایډوکیټ یوسف علي خان د انګلستان دمرکزي څانګې مشر په ۲ ـ ښاغلی اکرام الله خان د مرستیال ۳ ـ ښاغلی اسد خان د مالي چارو (خزانچي) د مشر په توګه ۴ ـ وحید احمد بابو د کولتوري چارو د سیکرټری په توګه او ددې ترڅنګ یوه یوه سلاکاره (مشورتي) جرګه هم وټاکل شوه چې غړي یې  په لاندې ډول دي: ۱ـ حاجي صیب فقیر کاکا ۲ـ ښاغلی محمد ایوب شینواری ۳ـ ښاغلی سلیم خان ۴ـ ښاغلی محمد ایاز خان ۵ ـ ښاغلی جلیل خان د فرانکفورت د څانګې ټاکنې په ۲۱/۳/۲۰۱۰نیټه ترسره شوي ـ ښاغلی محمد اقبال لالا د صدر (مشر) په توګه ۲ ـ ښاغلی سید علیشاه دجنرل سیکرټري (عمومي منشي) په توګه ۳ ـ ښاغلی سنګین وردګ د خزانچي (مالي چارو) د مشر په توګه ۴ ـ ښاغلی مسافر ناصر د اطلاعاتو او کولتوري چارو د مشر په توګه وټاکل شول. دغه راز ښاغلی عبدالطیف اپریدي ته دفرانکفورت د څانګې د صدر(مشر) د ملاتړ (مرستیال) عهده وسپارلی شوه. د پښتون ژغورنې د راټوکېدو سره سم د ګوند د مشرانو جرګې د پښتون ژغورنې غورځنګ #PTM هر اړخیز ملاتړ اعلان کړ او ټوله مخه یې د پښتون ژغورنې غورځنګ هلوځلو ته راوګرځوله. یادونه: د ګوند د مشرانو جرګې یو شمیر غړي وفات شوي دي لوې څښتن دې وبخښي او د مشرانو جرګې ځینې له ګوند څخه وتلي دي. درنښت د دې لیکنې ټایپ اصلاح کړه

ستاسو لیکنه مې د املا، ټایپ، نښو نښانو او لږې جملوي سمون له مخې اصلاح کړه، خو اصلي متن او محتوا مې بدله نه کړه:


زما د پلار کبیر ستوري شلم تلین په یاد

د رحمان بابا او د خوشال خان د لېسو زده کوونکي چې د ۱۹۶۰ کال نه وروسته د لوړو زده کړو لپاره جرمني ته راغلي وو، یو شمېر یې د خدایي خدمتګارانو د غورځنګ پلویان وو او د وېښ زلمیانو د غورځنګ تر اغېز لاندې هم وو.

پروفیسر انور ظفري وایي چې زه او کبیر ستوری په ۱۹۶۳ کال د اریانا په الوتکه کې ماځیګر بیروت ته ورسېدو. د بیروت په الکزار هوټل کې مو شپه وکړه. نو کبیر راته ویل: «انور خانه! دا ډېر ښکلی وطن دی، عربانو ډېر کار کړی دی، خو موږ هېڅ نه دي کړي. موږ باید د خپل وېشل شوي پښتون قام او هېواد لپاره خامخا کار وکړو.»

دوی په ۱۹۶۵ کال کې په فرانکفورت کې د افغاني پوهېدونکو (محصلینو) ټولنه جوړه کړه، چې بیا دغه ټولنه یې د ۱۹۷۲ کال د جنورۍ په ۴مه نېټه د افغاني محصلینو پر عمومي اتحادیه واړوله، او د جرمني د نورو ښارونو د محصلینو ټولنې هم ورسره یوځای شوې. دې اتحادیې د «سپرغۍ» په نوم خپرونه هم لرله.

د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند مشر، تاریخپوه علي خان محسود وایي چې په ۱۹۷۶ کال د مې میاشتې په لومړۍ نېټه مې د ډاکټر شاه جهان په ملتيا د رحیم ځدران، قدوس تندر، رحمت ربي زیرکیار، نظام‌الدین، انور ظفري او کبیر جان لعل سره په فرانکفورت کې ولیدل (کبیر جان وروسته له لعل نه ستوری شو؛ لعل محمد خان یوسفزی یې د پلار نوم و).

په هغه وخت کې په لوېدیځ جرمني کې یوازې افغاني محصلین وو او نور څوک نه وو. ښاغلی محسود وایي چې دا محصلین په څلورو ډلو وېشل شوي وو: د نورمحمد تره کي ډله، د پرچمیانو ډله، د افغان ملت ډله او د ماویستانو ډله، چې ماویستان تقریباً په سلو کې ۹۵ فارسي ژبي وو.

د تره کي ډلې (خلق) کې تقریباً ټول پښتانه وو. د پرچمیانو په ډله کې له ۱۵ تر ۲۰ سلنه پښتانه وو او شاوخوا ۳۰ سلنه هغه نسلي پښتانه وو چې فرهنګي او ژبني فارسي شوي وو. په پرچم کې زیاتره د شتمنو کورنیو ځوانان شامل وو.

د افغان ملت ګوند غړي لږ وو او په خپلو کې سره اختلافات درلودل. د پښتو متل دی: «د کونډې دوه غوايان وو، یو غوجل ته نه ننوت او بل ترې نه وت.»

ډاکټر کبیر خان ستوری یو ریښتینی او مستقیم پښتون و. کله چې د کوزې پښتونخوا پښتانه زیاتېدل، هماغه اندازه د کبیر جان اغېز هم زیاتېده. په سیاسي لحاظ د کوزې خوا پښتانه د برې خوا پښتنو نه مخکې وو، ځکه د برې خوا محصلینو زیاتره تیوري لوستلې وه، خو د کوزې خوا پښتنو عملي سیاست کاوه.

اقبال لالا وایي چې موږ به هم د افغاني محصلینو د ټولنې په غونډو کې برخه اخیسته، وروسته دا فکر پیدا شو چې د پښتنو ټولنه جوړه شي.

په ۱۹۷۶ کال د جون په ۶مه نېټه د پښتنو او بلوڅو د ملي ازادۍ ټولنه جوړه شوه. دې ټولنې د «ولس غږ» او «وږمه» په نوم خپرونې هم لرلې.

وروسته، کله چې په افغانستان کې انقلاب وشو، اختلافات پیدا شول او ځینې غړي کابل ته ولاړل.

په ۱۹۸۱ کال د فبرورۍ په ۲۷مه نېټه د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند په رسمي ډول اعلان شو، چې موخه یې د پښتنو یووالی و.

کبیر ستوری د ګوند مشر، او قدوس تندر، علي خان محسود او لیاقت وطنپال مرستیالان وټاکل شول.

دا ګوند په اروپا، په ځانګړي ډول جرمني کې د پښتنو د سیاسي او فرهنګي فعالیتونو مهم مرکز وګرځېد.

کله چې د ۱۹۷۸ کال د ثور بدلون وشو او وروسته شوروي یرغل وکړ، نو ستاسو پلار د زده کړو له بشپړېدو وروسته په جرمني کې پاتې شو او له خپلو ملګرو سره یې سیاسي مبارزه روانه وساتله.

په ۱۹۸۲ کال کې تاسو پېښور ته کډه شوئ. ستاسو پلار هم درسره د لیدو لپاره راغی. خو ډېر ژر د پاکستان د پوځ او پولیسو له خوا ونیول شو.

هغه سخت شکنجه شو، بېلابېلو زندانونو ته ولېږدول شو او نږدې یو نیم کال بندي پاتې شو.

د نړیوالو فشارونو وروسته، په ۱۹۸۴ کال کې خوشې شو او بېرته جرمني ته واستول شو.

په ۱۹۹۳ کال کې پر هغه د پاکستان د تګ بندیز هم لرې شو او بیا به ازاد تګ راتګ کاوه.

له هغه وروسته هم د پښتنو د یووالي لپاره فعاله مبارزه روانه وساتله.

په ۲۰۰۷ کال کې د ګوند د مشرانو جرګې غونډه وشوه او د ګوند نوی مشرتابه وټاکل شو.

وروسته د ګوند مرکزي او څانګیزې ټاکنې هم ترسره شوې او نوې رهبرۍ ټاکل شوه.

د پښتون ژغورنې غورځنګ (PTM) له راپورته کېدو سره، ګوند د دې غورځنګ بشپړ ملاتړ اعلان کړ.

یادونه: د ګوند یو شمېر مشران وفات شوي دي، خدای دې وبخښي، او ځینې له ګوند څخه جلا شوي دي.

درنښت

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

ادب

له جنرال باجوه او راحیل شریف سره د ډاکټر اشرف غني د ملاقاتونو اجنډا څه وه؟

زما د ژوند خاطرې لیکوال: عبدالنافع کلیوال همت په ٢٠٠٩ کال کې چې ډاکټر صاحب اشرف غني ولسمشرۍ ته نوماند و، خواخوږي او کمپاین کوونکي یې...