ستاسو لیکنه مې د املا، ټایپ، نښو نښانو او لږې جملوي سمون له مخې اصلاح کړه، خو اصلي متن او محتوا مې بدله نه کړه:
زما د پلار کبیر ستوري شلم تلین په یاد
د رحمان بابا او د خوشال خان د لېسو زده کوونکي چې د ۱۹۶۰ کال نه وروسته د لوړو زده کړو لپاره جرمني ته راغلي وو، یو شمېر یې د خدایي خدمتګارانو د غورځنګ پلویان وو او د وېښ زلمیانو د غورځنګ تر اغېز لاندې هم وو.
پروفیسر انور ظفري وایي چې زه او کبیر ستوری په ۱۹۶۳ کال د اریانا په الوتکه کې ماځیګر بیروت ته ورسېدو. د بیروت په الکزار هوټل کې مو شپه وکړه. نو کبیر راته ویل: «انور خانه! دا ډېر ښکلی وطن دی، عربانو ډېر کار کړی دی، خو موږ هېڅ نه دي کړي. موږ باید د خپل وېشل شوي پښتون قام او هېواد لپاره خامخا کار وکړو.»
دوی په ۱۹۶۵ کال کې په فرانکفورت کې د افغاني پوهېدونکو (محصلینو) ټولنه جوړه کړه، چې بیا دغه ټولنه یې د ۱۹۷۲ کال د جنورۍ په ۴مه نېټه د افغاني محصلینو پر عمومي اتحادیه واړوله، او د جرمني د نورو ښارونو د محصلینو ټولنې هم ورسره یوځای شوې. دې اتحادیې د «سپرغۍ» په نوم خپرونه هم لرله.
د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند مشر، تاریخپوه علي خان محسود وایي چې په ۱۹۷۶ کال د مې میاشتې په لومړۍ نېټه مې د ډاکټر شاه جهان په ملتيا د رحیم ځدران، قدوس تندر، رحمت ربي زیرکیار، نظامالدین، انور ظفري او کبیر جان لعل سره په فرانکفورت کې ولیدل (کبیر جان وروسته له لعل نه ستوری شو؛ لعل محمد خان یوسفزی یې د پلار نوم و).
په هغه وخت کې په لوېدیځ جرمني کې یوازې افغاني محصلین وو او نور څوک نه وو. ښاغلی محسود وایي چې دا محصلین په څلورو ډلو وېشل شوي وو: د نورمحمد تره کي ډله، د پرچمیانو ډله، د افغان ملت ډله او د ماویستانو ډله، چې ماویستان تقریباً په سلو کې ۹۵ فارسي ژبي وو.
د تره کي ډلې (خلق) کې تقریباً ټول پښتانه وو. د پرچمیانو په ډله کې له ۱۵ تر ۲۰ سلنه پښتانه وو او شاوخوا ۳۰ سلنه هغه نسلي پښتانه وو چې فرهنګي او ژبني فارسي شوي وو. په پرچم کې زیاتره د شتمنو کورنیو ځوانان شامل وو.
د افغان ملت ګوند غړي لږ وو او په خپلو کې سره اختلافات درلودل. د پښتو متل دی: «د کونډې دوه غوايان وو، یو غوجل ته نه ننوت او بل ترې نه وت.»
ډاکټر کبیر خان ستوری یو ریښتینی او مستقیم پښتون و. کله چې د کوزې پښتونخوا پښتانه زیاتېدل، هماغه اندازه د کبیر جان اغېز هم زیاتېده. په سیاسي لحاظ د کوزې خوا پښتانه د برې خوا پښتنو نه مخکې وو، ځکه د برې خوا محصلینو زیاتره تیوري لوستلې وه، خو د کوزې خوا پښتنو عملي سیاست کاوه.
اقبال لالا وایي چې موږ به هم د افغاني محصلینو د ټولنې په غونډو کې برخه اخیسته، وروسته دا فکر پیدا شو چې د پښتنو ټولنه جوړه شي.
په ۱۹۷۶ کال د جون په ۶مه نېټه د پښتنو او بلوڅو د ملي ازادۍ ټولنه جوړه شوه. دې ټولنې د «ولس غږ» او «وږمه» په نوم خپرونې هم لرلې.
وروسته، کله چې په افغانستان کې انقلاب وشو، اختلافات پیدا شول او ځینې غړي کابل ته ولاړل.
په ۱۹۸۱ کال د فبرورۍ په ۲۷مه نېټه د پښتنو ټولنیز ولسولیز ګوند په رسمي ډول اعلان شو، چې موخه یې د پښتنو یووالی و.
کبیر ستوری د ګوند مشر، او قدوس تندر، علي خان محسود او لیاقت وطنپال مرستیالان وټاکل شول.
دا ګوند په اروپا، په ځانګړي ډول جرمني کې د پښتنو د سیاسي او فرهنګي فعالیتونو مهم مرکز وګرځېد.
کله چې د ۱۹۷۸ کال د ثور بدلون وشو او وروسته شوروي یرغل وکړ، نو ستاسو پلار د زده کړو له بشپړېدو وروسته په جرمني کې پاتې شو او له خپلو ملګرو سره یې سیاسي مبارزه روانه وساتله.
په ۱۹۸۲ کال کې تاسو پېښور ته کډه شوئ. ستاسو پلار هم درسره د لیدو لپاره راغی. خو ډېر ژر د پاکستان د پوځ او پولیسو له خوا ونیول شو.
هغه سخت شکنجه شو، بېلابېلو زندانونو ته ولېږدول شو او نږدې یو نیم کال بندي پاتې شو.
د نړیوالو فشارونو وروسته، په ۱۹۸۴ کال کې خوشې شو او بېرته جرمني ته واستول شو.
په ۱۹۹۳ کال کې پر هغه د پاکستان د تګ بندیز هم لرې شو او بیا به ازاد تګ راتګ کاوه.
له هغه وروسته هم د پښتنو د یووالي لپاره فعاله مبارزه روانه وساتله.
په ۲۰۰۷ کال کې د ګوند د مشرانو جرګې غونډه وشوه او د ګوند نوی مشرتابه وټاکل شو.
وروسته د ګوند مرکزي او څانګیزې ټاکنې هم ترسره شوې او نوې رهبرۍ ټاکل شوه.
د پښتون ژغورنې غورځنګ (PTM) له راپورته کېدو سره، ګوند د دې غورځنګ بشپړ ملاتړ اعلان کړ.
یادونه: د ګوند یو شمېر مشران وفات شوي دي، خدای دې وبخښي، او ځینې له ګوند څخه جلا شوي دي.
درنښت