ډاکتر ش میرهکی
کله چې ستاسو په مخکې یو څوک بې سده کیږي تاسو ورسره څه مرسته کولی شئ؟ تر څو څه روغتیایي مرسته کوونکي رارسیږي، تاسو په لاندې طریقو کولی شئ بې هوښه شوي انسان ته ژوند وبخښئ.
CPR څه ته وایي؟
د زړه او سږو بیا ژوندي کول (CPR) هغه بیړنی ژوند ژغورونکی عمل دی چې هغه مهال ترسره کېږي کله چې:
- د انسان زړه (Heart)ودریږي
- یا ساه اخیستل (Breathing)بند شي
- یا دواړه یوځای له کاره ولوېږي
د CPR موخه دا ده چې:
- وینې ته حرکت ورکړي
- اکسیجن (Oxygen) تر دماغ (Brain) او نورو مهمو غړو ورسوي
- تر هغه وخته د ناروغ ژوند وساتي، څو مسلکي روغتیايي مرسته ورسېږي
CPR په کومو حالاتو کې اړین دی؟
CPR باید ژر تر ژره پیل شي که چېرې یو کس:
- بېهوښه وي او غبرګون نه ښيي
- ساه وانخلي یا یوازې ساه ساه باسي (Agonal breathing)
- نبض (Pulse) ونه لري
- ناڅاپه ولوېږي (Sudden cardiac arrest)
د CPR اساسي برخې
CPR درې بنسټیز پړاوونه لري چې د C–A–B په نوم پېژندل کېږي:
۱. د وینې ګرځونه – Chest Compressions (C)
یعنې پر سینې زور ورکول
- ناروغ باید پر هواره ځمکه پرېښودل شي
- لاسونه د سینې په منځ (د سینې منځ هډوکی – Sternum) کې کېښودل شي
- په دواړو لاسونو په ټینګه فشار ورکړل شي
تخنیکي ټکیان:
- ژورتیا: شاوخوا ۵–۶ سانتي متره
- چټکتیا: په یوه دقیقه کې ۱۰۰–۱۲۰ ځله
- د فشار ترمنځ باید سینه بېرته خپل حالت ته راشي
دا کار د زړه دنده پر ځای کوي او وینه حرکت ته اړ باسي.
۲. د هوا لاره خلاصول – Airway (A)
- د سر لږ شاته اړول (Head tilt)
- زنه پورته نیول (Chin lift)
- تر څو د هوا لاره خلاصه شي
۳. مصنوعي ساه ورکول – Rescue Breathing (B)
- د ناروغ خوله وتړئ
- خپله خوله د ناروغ پر خوله کېږدئ
- ۲ ساهوېورکړئ
- هره ساه باید شاوخوا ۱ ثانیهوي
- سینه باید پورته شي
د فشار او ساه نسبت
- لویان:
۳۰ د سینې فشارونه + ۲ ساهوې
- ماشومان او شیدېخواره:
۳۰:۲ (یو ژغورونکی)
۱۵:۲ (که دوه ژغورونکي وي)
Hands-Only CPR (یوازې د سینې فشار)
که څوک د ساه ورکولو توان یا جرأت ونه لري:
- یوازې د سینې فشارونه دې وکړي
- پرلهپسې، ژور او چټک فشارونه
- دا ډول CPR هم په ژوند ژغورلو کې اغېزناک دی، په ځانګړي ډول د لویانو لپاره
AED څه شی دی؟
Automated External Defibrillator (AED)
یوه برېښنایي اله ده چې:
- د زړه د خطرناک نظم ګډوډي (Ventricular fibrillation) پېژني
- او برېښنايي شاک ورکوي
که AED موجود وي:
- باید ژر تر ژره وکارول شي
- د CPR تر څنګ یې اغېز ډېر لوړ دی
CPR تر کومه وخته دوام کوي؟
CPR باید دوام ومومي تر څو:
- ناروغ ساه واخلي
- نبض بېرته راشي
- مسلکي روغتیايي ډله راورسيږي
- یا ژغورونکی ډېر ستړی شي
ولې CPR ډېر مهم دی؟
- د زړه له درېدو وروسته دماغ یوازې ۴–۶ دقیقې بېاکسیجنه زغملای شي
- ناوخته مرسته د تلپاتې دماغي زیان یا مړینې لامل کېږي
- سم او پر وخت CPR د ژوند د ژغورلو چانس څو چنده زیاتوي.