تاند (دوشنبه، د مرغومي/ جدې ۳۰ مه) ساینسپوهانو د انتارتیکا (انت ارتیکا) تر واورو اوکنګلونو لاندې د پټ جغرافیایي جوړښت لومړنۍ بشپړه نقشه چمتو کړې ده، چې له مخې یې څرګنده شوې چې د کنګل تر پوښ لاندې زرګونه لوړې څوکې، پراخې درې او ژورې کندې موجودې دي.
د لوېدیځو خبري اژانسونو د راپور له مخې، په انتارتیکا کې د څو کیلومترو په اندازه د پنډ کنګل پوښ د اوږدې مودې لپاره د دې لویې وچې د ځمکني جوړښت د پېژندلو مخه نیولې وه، خو د نوې نقشې جوړونې پرمختللو تخنیکونو دا ستونزه حل کړې ده.
په دې څېړنه کې د سپوږمکۍ (سټلایټ) معلومات، پرمختللي راداري سیستمونه او د کنګل زارونو (ګلیشېرونو) د ښویېدو فزیکي اصول کارول شوي، چې په پایله کې تر کنګلونو لاندې پټ جغرافیایي جوړښت په مفصل ډول څرګند شوی دی.
د څېړنې مهمې پایلې:
- د انتارتیکا تر کنګلونو لاندې ډېر شمېر لوړې څوکې موجودې دي.
- پراخې درې او ژورې کندې موندل شوې دي.
- په سیمه کې د ځمکې پېچلې لوړې ژورې او لویې غرنۍ لړۍ (سلسلې) شته.
ساینسپوهان وایي، دا موندنه به نه یوازې د انتارتیکا د جغرافیایي تاریخ په پوهېدو کې مرسته وکړي، بلکې د کنګلونو د وېلې کېدو او د سمندر د کچې د احتمالي لوړېدو په وړاندوینې کې به هم مهم رول ولوبوي.
د کارپوهانو نظر
په څېړنه کې شاملو ساینسپوهانو ویلي چې دا معلومات د راتلونکو کلونو د اقلیمي بدلون د اغېزو د تحلیل لپاره هم ډېر مهم دي، ځکه د انتارتیکا کنګلونه د نړۍ د سمندر د کچې د لوړېدو په خطر کې مرکزي رول لري.