پنجشنبه, فبروري 5, 2026
Homeخبرونهد معذورانو (معلولانو) نړیواله ورځ

د معذورانو (معلولانو) نړیواله ورځ

تاند- نن د ډسمبر درېیمه د معذورانو (معیوبانو) نړیواله ورځ ده.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندوی دفتر (یوناما) اټکل کوي چې شاوخوا ۱.۵ میلیونه افغانان له «جدي» معلولیتونو سره ژوند کوي.

دا ورځ له ۱۹۹۲ کال راهیسې هر کال د دسمبر په درېیمه، د معلولانو د حقونو، اړتیاوو او ونډې په اړه د پوهاوي لوړولو په هدف نمانځل کېږي.

یوناما نن (د ۲۰۲۵ د دسمبر ۳ مه) په خپله فېسبوکپاڼه کې لیکلي چې ګڼ شمېر افغانان له لسګونو کلونو جګړو ځورېدلي، او تر ټولو ستر بار د افغان ماشومانو پر اوږو دی.

یوناما لیکلي: «د معلولیت په ورځ موږ د معلولیت لرونکو اشخاصو درناوی کوو او د ټولو لپاره د یو شامل، عادلانه او دوامدار افغانستان غوښتنه کوو.»

تېر کال، د معلولینو او شهیدانو چارو وزارت (MoMDA) د همدې ورځې د لمانځلو په مناسبت اعلان وکړ چې په ټول هېواد کې یې د ۱۸۹،۶۳۵ معلولیت لرونکو کسانو نومونه ثبت کړي دي — چې پکې ملکي وګړي، هغه کسان چې د طبیعي پېښو له امله معلول شوي، او هغه قضیې شاملې دي چې د اوسني اسلامي امارت او پخواني حکومت پر مهال ثبت شوې دي.

د سره صلیب د نړیوالې کمېټې د تېرو کلونو د معلوماتو پر اساس، په افغانستان کې شاوخوا ۴،۴ ميليونه کسان بېلابېل جسمي معلولیتونه لري.

د شهیدانو او معلولینو چارو وزارت د کړنلارې له‌ مخې چې د پخواني جمهوري حکومت پر مهال چمتو شوې وه، هر کال معذورانو ته ۶۰ زره او جزوي معلولانو ته ۳۰ زره افغانۍ مرستې ورکول کېدې، خو د دغو معذورانو په وینا اوس د مرستو اندازه ۳۶ زره او ۱۸زره ته راټیټه شوې ده.

د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلې د پرېکړې پر اساس، له ۱۹۹۲ راهيسې هر کال د دسمبر درېیمه د معذورانو یا معلولیت لرونکو وګړو د نړیوالې ورځې په توګه لمانځل کېږي.

د معلولیت لرونکو وګړو د نړیوالې ورځې د نومولو موخه د معلولیت اړوند مسئلو په اړه د عامه پوهاوي لوړول او د معلولیت لرونکو کسانو د وقار، حقونو او هوساینې ملاتړ کول دي.

2 COMMENTS

  1. د معلولینو ( جسمی – بدنی ) په هکله یو څو لنډی څرګندونی:
    ۱ – تر ۵۰ کلونو مخکی پوری افغانستان له معدودو هیوادونو څخه شمیرل کیدی کوم چی د نفوس په تناسب جسمی معلولین پکی ډیر کم وه ( خصوصاً مور زاده معلولین، علت ئی د والدینو لخوا د کیمیاوی او مخدره موادو او الکولو څخه نه استفاده وه ).
    امّا
    کله چی زموږ روشنفکران د وخت د قدرتونو د لمسون او تشویق په اساس په فکری – عقیدتی تسمّم یا ووایو ایډیولوژیک معلولیت اخته شوه نو نتیجه ئی د مظلوم وولس پر لمنه او نغَری باندی د زرګونو زرګونو جسمی معلولینو تحمیل ۇ.
    ۲ – جسمی معلولین عموماً د غیرت او شهامت خاوندان دی او تر وس پوری کوښښ کوی چی خپلی ورځنی ستونزی خپله حل کړی. ما وطن ته د سفر په ترڅ کی له نژدی ولیده چی د ګدایانو او سۇالګرو په ډله کی ۹۰٪ ئی سالم کسان او فقط ۱۰ ٪ ئی جسمی معلولین وه او اکثرو معلولینو ځان په یو شغل بوخت کړی او ځانته ئی حلاله ګوله موندله.
    ۳ – جسمی معلولین د سخت زړه سوی او ځانګړی پاملرنی وړ دی چی البته مرسته ور سره ستر ثوابونه لری.
    ۴ – د یو منصفانه قضاوت له مخی، جمهوریت ډیری لاسته راوړنی درلودی چی یوه مهمه او د پام وړ لاسته راوړنه ئی دا وه چی د هیواد ټول معلولین ( د هری فکری جبهی قربانیان چی وه) د اقتصادی او معیشتی چتر لاندی راوستی او لاس نیوی ئی شوی ۇ حتی ډیرو معلولینو ته تخنیکی امکانات ور کړه شوی وه.
    ۵ – د اوریدو څخه اوسمهال طالب چارواکو د معلولینو سره مرستی درولی یا محدودی کړی دی او ممکن توجیه ئی دا وی چی د معلولینو یا متقاعدینو سره اقتصادی مرستی د ملا ابوحنیفه کاکو د فِقه خلاف کړنه ده.

  2. نن ورځ عجیبه مسلمانی ده ؛له یوی خوا ، تحسبهم جمیعا و قلوبهم شتی،له بلی خوا یقولون بافواههم مالیس فی قلوبهم او کله هم له ټولی ادعا سره په اقرار او دفاع هم شرمیږی او کله حتی د جامعاتو فارغان کوم چي غرب کی کلینران دی ،حلال و حرام ګډ او په نامشروع درآمد حجونه کوی خو سلوک او دید یی هم متناسب د تغذیی د کیفیت سره متعفن وی یا په فکری لحاظ علیل دی ، شناخت او اهداف یی هم ګروهی یا نا شناخته معلومیږی ،حتی ځینې بهرنی تلویزیونونه هم چي په جهانی سطحه لیدونکی لری د یوی اهمی موضوع د بحث لپاره کله داسی څه کوی چي د مثبتی زده کړی پر ځای خلک شک ،تحقیر او حتی انکار ته زمینه مساعدوی یعنی نه کوربه لازمی فهم لری او نه ټول باحثین ؛بالاخره کوربه د ناتوانی په وجه په یوه کمیس کی شکست منطق ،جنګ ته وردانګی او نتیجه د بحث منفی او غیر علمی وی .
    اوس راځم د امام اعظم ابو حنیفه رح ځینو علیلو پیروانو ادعا ته ، لکه پورتنی مشکلات ،همداسی عین نارسایی په مشهورو مذاهبو پیروانو کی هم شته ، خو ښه او احسن به دا وی چي د امت او بشریت د وصل لپاره کار و شی نه دا چي فصل ته زور ورکړو او باید د امت د ترمیم او اصلاح لپاره ګام واخلو تر څو معزز ژوند ته ور وګرځو.
    زما محترم ورور غلام حضرت چي کومه اشاره حنفی فقه ته کړی هلته د مذهب نه وړاندی هم مشکلات شته خو اصل ته مراجعه د ټولو مذاهبو مشکل او اختلاف رفع کولی شی او موږ باید خیر القرون ته مراجعه وکړو کوم چي د ټول ژوند مقصد تقرب الی الله وو اوس خو مذاهب زیادتره ورځنی سیاسی اهداف تعقیبوی او ښه مثال یی د هغی وخت دامامانو زندان او حتی شهادت دی چي د ظالم او خاین حاکم ، اطاعت او قضاوت منصبونو رد د هغوی د تقوی درجه ښیی۰
    الله متعال فرمایی :
    فان تنازعتم فی شی ء فردوه الی الله والرسول ان کنتم تؤمنون بالله والیوم الآخر ….
    نو کله چي کار اهل ته ونسپارل شی انسانی عالی مدارجو ته رسیدل هیڅ امکان نلری او څوک چي بی علم شیخی کا همدا کفر یی د تباهی سند دی.
    نو د محترم ورور غلام حضرت په تائید فکری یا عقیدوی معلولیت ډیر تباه کن او زموږ پنځوس کلنه تباهی هم د ثور دکودتا د عاملینو فکری معلولیت زیږنده ده چي بالنوبه مفسدو حکامو انکشاف ورکړی .

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

ادب

 مطالعه او ژوند | ذبیح الله شفق

ویکټور هوګو به ویل چي کتابونه ساړه دوستان دي، خو البته د ډاډ وړ. د ابن رشد عالم په باب دا خبره ډېره مشهوره...