آنوریسم یو ډول غوټه یا پړسوب دی چې د رګونو (عروقولحیه) په دیوال کې جوړېږي. دا پړسوب اکثر د شریانونو(یعنې هغو رګونو چې وینه له زړه نورو برخو ته وړي) په دیوال کې راځي.
کله چې د رګ دیوال ضعیف شي، نو د وینې فشار له امله غټېږي او غوټه پیدا کوي. که دغه غوټه وچيږي یا وچوي، نوسخت وینه بهییږي (خونریزي) رامنځته کېږي، چې کولای شي د فورې مړینې لامل شي.
د آنوریسم ډولونه
آنوریسم د موقعیت له مخې څو ډولونه لري:
1. دماغي آنوریسم (Cerebral or Brain Aneurysm)
▪️ د دماغ په رګونو کې پیدا کېږي.
▪️ که وچوي، شدید “Subacut او hemorrhage” رامنځته کوي.
▪️ نښې: ناڅاپي شدید سردرد، کانګې ، لید ستونزې، تشنج.
2. ابډومینل آنوریسم (Abdominal Aortic Aneurysm – AAA)
▪️ د لوی رګ (aorta) پړسوب دی چې له زړه څخه تر نس پورې غځېدلی دی.
▪️ نښې: د نس منځنۍ برخه کې درد، نبضلرونکی غوټه، د ملا درد.
3. توراسیک آنوریسم (Thoracic Aortic Aneurysm)
▪️ د سینې په برخه کې راځي.
▪️ نښې: ساه تنګی، ټوخی، او د مرۍ درد.
د آنوریسم نښې (Symptoms):
اکثر وخت آنوریسم بې نښې وي، خو که غټ شي یا وچوي، نو ښايي لاندې نښې څرګندې شي:
• ناڅاپي او سخت درد (په سر، نس، یا ملا کې)
• سرګرځېدل یا بېهوشي
• د ساه بندېدل
• د سترګو لید خرابېدل
• د نبضلرونکې غوټې احساس
لاملونه یا عوامل:
• لوړ فشار (Hypertension)
• سګریت څکول
• شکر (Diabetes)
• د وینې غوړ (Cholesterol)
• ارثي (جنتیکي) ستونزې
• د رګونو د دیوال زیانونه یا زخمونه
څېړنې او پېژندنه:
• CT Scan / MRI: دقیق انځورونه وړاندې کوي.
• Angiography: د رګونو د درز یا پړسوب معلومولو لپاره.
• Ultrasound (په نس کې): د abdomnial aneurysm پېژندنې لپاره.
درملنه:
1. څارنه (Monitoring):
▪️ که آنوریسم کوچنی وي، نو ډاکتر به یې یوازې څاري.
2. جراحي (Surgery):
▪️ د آنوریسم ترمیم یا مصنوعي رګ ایښودل.
▪️ Endovascular repair – د رګ دننه څخه بندول.
3. د ژوند طرز سمول:
▪️ د فشار کنټرول، تمباکو پرېښودل، روغ خوراک.
پایله:
آنوریسم یوه پټه، خو خطرناکه ناروغي ده. که یې نښې احساس شي یا شريکه سابقه ولري، نو ژر تر ژره طبي معاینه اومشوره اړینه ده.