تاند (چهارشنبه، د تلې/ میزان ۸ مه) د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ اداره په قطر کې د هغو څه باندې زرو افغانانو د اوسېدو موده نهه میاشتې غځوي چې له امریکايي ځواکونو سره یې کار کړی یا د امریکايي سرتېرو د کورنیو غړي دي.
دغه افغانان د قطر په «عس سیلیه» کمپ کې ساتل کېږي او ټاکل شوې وه چې کمپ د سپټمبر په ۳۰مه وتړل شي. د اسوشیټډ پرېس د راپور له مخې، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو به له قطر سره د یوه دیپلوماتیک یادښت له لارې د کمپ د فعالیت موده نوره هم وغځوي.
د امریکايي چارواکو په وینا، په کمپ کې شاوخوا ۱،۰۳۹ افغانان پاتې دي. په دوی کې هغه کسان شامل دي چې د ۲۰۰۱ او ۲۰۲۱ کلونو ترمنځ یې د امریکا د جګړې په ملاتړ د ژباړونکو، امنیتي کارکوونکو او نورو دندو په توګه کار کړی و. د دوی د کورنیو یو شمېر غړي هم ورسره دي. د #AfghanEvac د معلوماتو له مخې، د کمپ له اوسېدونکو تر ۷۰ سلنې ډېرې ښځې او ماشومان دي.
د بیا مېشتېدو هڅې
د کمپ د موقتي غځولو پرېکړه داسې مهال کېږي چې امریکا له څو درېیمو هېوادونو سره د دغو افغانانو د بیا مېشتولو په اړه خبرې کړې دي. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي، په راتلونکو نهو میاشتو کې به د کمپ د ټولو اوسېدونکو لپاره د داوطلبانه بیا مېشتېدو لارې پیدا کولو ته دوام ورکړي، خو د کومو هېوادونو نومونه یې نه دي یاد کړي.
د امریکا چارواکو تر دې مخکې ویلي وو چې د بیا مېشتېدو لپاره له څو هېوادونو سره خبرې شوې دي. د کانګو د ډیموکراتیک جمهوریت نوم هم د احتمالي درېیم هېواد په توګه مطرح شوی و.
قطر له وړاندې واشنګټن ته ویلي وو چې د دغه کمپ د اوسېدونکو وضعیت دې روښانه کړي او نور افغان کډوال دې قطر ته نه لېږل کېږي. د امریکا او قطر د موقتي هوکړې له مخې، د افغانانو د بیا مېشتولو مسوولیت له ټاکلې مودې وروسته د امریکا پر غاړه دی.
د افغانانو اندېښنې
راډیو ازادي د سپټمبر په ۲۵مه په یوه راپور کې ویلي وو چې په کمپ کې مېشت افغانان د خپل راتلونکي په اړه له جدي اندېښنو سره مخ دي. ډېری یې د ۲۰۲۱ کال په دوبي کې له افغانستان څخه ایستل شوي او تمه یې لرله چې وروسته به امریکا ته ولېږدول شي.
د راډیو ازادي د راپور له مخې، د کمپ یو شمېر اوسېدونکو ویلي چې له اوږدې مودې راهیسې په نامعلوم حالت کې پاتې دي او نه پوهېږي چې امریکا ته به انتقالېږي، که کوم درېیم هېواد ته. ځینو کورنیو هم ویلي چې د امریکا ته د تګ په تمه یې خپل کورونه او شتمنۍ پلورلې دي.
په دغو افغانانو کې هغه کسان هم شته چې د امریکا له حکومت یا ځواکونو سره یې د افغانستان د جګړې پر مهال کار کړی دی. د بېلګې په توګه، د راډیو ازادي د محمد مسعود جمشیدي په اړه راپور ورکړی چې د هرات په امریکايي قونسلګرۍ کې یې د امنیتي ساتونکي په توګه کار کړی و او اوس له خپلې کورنۍ سره په عس سیلیه کمپ کې دی.
د امریکا د کډوالۍ په تګلاره کې بدلون
د کمپ د اوسېدونکو د بیا مېشتېدو بهیر وروسته له هغه له خنډ سره مخ شو چې د ټرمپ ادارې د کډوالۍ او افغانانو د بیا مېشتېدو په پروګرامونو کې بدلونونه راوستل. د راډیو ازادي د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵ کال په نومبر کې د افغانستان اړوند د کډوالۍ یو شمېر غوښتنلیکونه ودرول شول.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي چې اوس هم د دغو کسانو لپاره د خوندي راتلونکي د برابرولو هڅې روانې دي، خو ټینګار کوي چې د امریکا امنیتي اندېښنې هم باید په پام کې ونیول شي. د وزارت دغه دریځ دا هم څرګندوي چې واشنګټن غواړي د کمپ د اوسېدونکو لپاره له افغانستان څخه بهر د بیا مېشتېدو لارې پیدا کړي.
د امریکا حکومت د پخواني ولسمشر جو بایډن د ادارې پر مهال د افغانانو د انتقال د بهیر په اړه د امنیتي ارزونو نیوکې مطرح کړې دي؛ خو پخوانیو امریکايي چارواکو او د کډوالو د حقونو ملاتړو دا ادعا رد کړې ده.
نهه میاشتې نور وخت، خو لا هم دایمي حل نشته
د کمپ د فعالیت د نهو میاشتو غځول په لنډ مهال کې د هغو افغانانو د احتمالي جبري ستنولو اندېښنه کموي، خو د دوی د دایمي برخلیک ستونزه لا نه ده حل شوې.
د افغان کډوالو د ملاتړ ډلې #AfghanEvac وايي، په کمپ کې سلګونه ښځې او ماشومان شامل دي او د دغو کورنیو د اوږدمهاله وضعیت لپاره باید د بیا مېشتېدو روښانه لاره پیدا شي. د دې ډلې د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۶ کال تر اګست پورې ۱،۰۳۹ افغانان په کمپ کې پاتې وو.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې په راتلونکو نهو میاشتو کې به د کمپ د ټولو اوسېدونکو لپاره د داوطلبانه بیا مېشتېدو انتخابونو د موندلو هڅې روانې وساتي.