عبدالرحمان ثاقب
د ځوانۍ ځینې ناپوهۍ انسان اړ کوي چې کلونه یې پایلې وزغمي. ښايي هغه څوک د دې درد ښه درک وکړي چې د خپلې یوې پخوانۍ تېروتنې یا پرېکړې بار لا هم پر اوږو وړي. زموږ د ټولنې یوه ستونزه دا هم ده چې ډېری وخت د یوه انسان ټوله ژوند د هغه له یوې پېښې، یوې پرېکړې یا یوې تېروتنې سره تړو. بیا یې د اوسني چلند او وړتیا پر ځای د تېر وخت له مخې ارزوو.
د بلوچستان په ځینو پښتني سیمو کې د واده په اړه هم داسې فکر لیدل کېږي. که د یوه ځوان عمر له ۲۸ کلونو واوړي، په ځینو کورنیو کې هغه د واده لپاره د مناسب کس پر ځای له بلې زاویې کتل کېږي او د ژوند بېلابېل اړخونه یې څېړل کېږي. د هغه کورنۍ، تېر ژوند، دنده، عاید او ټولنیز ځای ټول ارزول کېږي. داسې ښکاري چې د واده لپاره د انسان له شخصیت څخه د هغه ټولنیز او اقتصادي حالت ته ډېره پاملرنه کېږي.
دا حالت پر ځوانانو فشار اچوي. یو ځوان د ښه کار او ډېر عاید د پیدا کولو لپاره له خپلې کورنۍ او سیمې لرې د تلو پرېکړه کوي. یو بل ښار ته ځي، بل له هېواده بهر د کار هڅه کوي او بل پور اخلي چې خپل اقتصادي حالت ښه کړي. ډېری وخت موخه یوه وي: په ټولنه کې ځان د واده وړ ثابتول.
خو د دې ستونزې یو بل ډېر حساس اړخ د ښځو له ژوند سره تړاو لري. کله چې د واده په پرېکړه کې د کورنۍ عزت، اقتصادي حالت او دودیزو تمو ته ډېره ارزښت ورکړل شي، د ښځې خپله خوښه او نظر تر شا پاتې کېږي. کله ناکله د هغې د ژوند پرېکړه داسې کسان کوي چې د هغې له غوښتنې، خوښې او راتلونکي څخه یې د ټولنیز دود ساتنه ډېره مهمه وي.
دا دودونه په یوه ورځ کې نه دي رامنځته شوي. ټولنې د وخت په تېرېدو منلي او له یوه نسل څخه بل نسل ته یې لېږدولي دي. خو هر زوړ دود اړین نه دی چې نن هم د انسان لپاره ګټور وي. که کوم دود د انسان د ژوند د اسانه کولو پر ځای پرې نور بار واچوي، نو پر هغه پوښتنه کول هم د ټولنې دنده ده.
د پښتني ټولنې په ځینو سیمو کې د واده په چارو کې اقتصادي حالت هم مهم رول لري. هغه ځوان چې میاشتنی عاید یې ۲۰ یا ۳۰ زره روپۍ وي، په اوسنیو ګرانو بیو کې د کور چلول ورته هم اسانه نه دي؛ نو د واده لګښتونه او ورسره تړلې نورې دندې او مسوولیتونه یې ستونزې لا زیاتولی شي.
په داسې حالت کې ځوان د خپل ژوند لومړني کلونه په اقتصادي مبارزه کې تېروي. د ښه کار په لټه کې لرې سیمو ته ځي او کله ناکله د خپل ژوند نور مهم اړخونه هم یوازې د دې لپاره له پامه غورځوي چې په ټولنه کې د یوه «وړ» کس په توګه وپېژندل شي.
دلته پوښتنه پیدا کېږي: ایا د انسان ارزښت باید د هغه له جېب څخه وټاکل شي؟
که د یوه ځوان د واده لپاره د مناسب کس ګڼلو تر مخه د هغه عاید کتل کېږي، نو بیا د هغه د شخصیت، زده کړو، مسوولیتپالنې، اخلاقو او انسانیت ارزښت څه پاتې کېږي؟
د همدې ستونزې بله بڼه د کم عمره کوژدو او ودونو په توګه هم راڅرګندېږي. ځینې کورنۍ له دې وېرې چې اولادونه یې په راتلونکي کې د واده له ستونزو سره مخ نه شي، په کم عمر کې یې کوژده یا واده کوي. کېدای شي د مور او پلار موخه د خپلو اولادونو ساتنه او ډاډ وي، خو د دې پرېکړې اغېزې د ماشوم پر زده کړو، ذهني وده او راتلونکو انتخابونو هم پرېوتلی شي.
کم عمره کوژده هم ګڼې پوښتنې له ځان سره لري. هغه ماشوم چې لا د خپلې زده کړې، شخصیت او راتلونکي په اړه د خپلواک او روښانه تصمیم نیولو عمر ته نه وي رسېدلی، ایا کولی شي د خپلې ټولې راتلونکې د یوې پرېکړې پایلې درک کړي؟
دلته موخه د مور او پلار پر نیت نیوکه نه ده، بلکې باید هغه فکر وڅېړل شي چې له مخې یې کله ناکله د ماشومانو د راتلونکي پرېکړې د ټولنیز فشار او دودونو له امله په بیړه ترسره کېږي.
موږ باید دا هم وڅېړو چې ایا په کم عمر کې کوژده کول رښتیا هم د ستونزې حل دی، که یوه بله ستونزه رامنځته کوي؟ د ماشوم زده کړه به څه کېږي؟ خپله خوښه به یې څه وي؟ په راتلونکي کې به دې پرېکړې ته په کومه سترګه ګوري؟ او تر ټولو مهمه دا چې ایا د دې پرېکړې پر مهال د هغه نظر هم اخیستل شوی؟
د دغو پوښتنو له پامه غورځول په راتلونکي کې لا ډېرې ستونزې رامنځته کولی شي.
دودونه د هرې ټولنې د پېژندنې یوه برخه وي، خو د دود موخه باید د انسان ژوند ښه کول وي، نه ستونزمنول. که کوم دود ځوانان له بېځایه اقتصادي فشار، ذهني کړاو او یا له خپلې کورنۍ او سیمې څخه د لرې کېدو سره مخ کوي، نو اړتیا ده چې پر هغه دود بیا کتنه وشي.
واده د ژوند یوه مهمه پرېکړه ده. باید یوازې له عمر، شتمنۍ، د کورنۍ له نوم او ټولنیز فشار سره ونه تړل شي. دوه اړخیزه خوښه، مسوولیتپالنه، ښه شخصیت، ذهني پخوالی او د یو بل د درک کولو وړتیا هم باید د دې پرېکړې برخه وي.
ښايي موږ باید له ځانه دا پوښتنه وکړو چې ایا خپلو ځوانانو ته واده د یوه خوښ او باعزته ژوند د پیل په توګه ورپېژنو، که مو دا هم د داسې ټولنیزې سیالۍ په بڼه اړولې چې پکې د انسان ارزښت د هغه له جېب څخه سنجول کېږي؟
که موږ د یوې ښه ټولنې غوښتونکي یو، نو اړتیا ده چې خپل دودونه له منځه ونه وړو، بلکې بیا یې وارزوو. هغه دود چې خلک یو بل ته نږدې کوي، باید پیاوړی شي؛ خو هغه دود چې انسان بېځایه تر فشار لاندې راولي یا یې له خپلو بنسټیزو پرېکړو محروموي، باید پرې پوښتنه وشي.
ښاغلي لیکوال او لوستونکو ته سلام او په درنښت!
په پښتنو کې یو متل دی، چې وايي: ژوند خېټه او خوټه دی! د کورنۍ جوړول د جنسي غرېزې تر څنګ د یو له مهر، محبت او درناوي ډک چاپېر هم دی او د نسل ادامه، چې د اولاد د روزنې، ودې او ښوونې مسؤلیت هم دی، مګر ځینې مینه یادوي، خو بیا هر نر د یوې پر ځای د دوو، دریو، څلورو او حتی ډېرو مېرمنو او یا معشوقو خیال هم په سر کې لري، چې ځینې په حقیقت کې پولیګام هم دي، خو پېغله او یا کونډه په بن هم ورځي، نو پوښتنه دا ده، چې په دې حالت کې د مینې تعریف څه ډول دی؟
ځینې وایي له هلک او یا نجلۍ باید د خوښې پوښتنه وشي! نو ولې دا پوښتنه وشي؟ کله چې نر د څو ښځو جنسي غریزه په سر کې تاووي! کېدی شي یو شمېر ښځینه هم همداسې وي، که نه نو ولې له فرهاد دریا، احمد ظاهر … او نورو سره د زړه تڼاکې ویلې کوي. په غرب کې هره ځوانه نجلۍ د فلمي ستوري، سندرغاړي او مشهور او بډای یا ښکولي هلک لیواله وي؟ په کلیو، سیمو او ګاونډ کې نلغه پېغلې پټه مینه پالي یا یې خیالونه په سر کې وي، چې ډېر لږ یې مقصد ته رسي، خو ګڼشمېر یې بدمرغې کېږي هم! یو شمۍر د عشق پټ تار هم غځوي، چې ځینې لکه تاکشکې وي! نو د مېنې، واده او کورنۍ جوړولو په اړه باید داسې تعریف رامنځ ته شي، چې انساني ارزښتونه پکې نغښتي وي، مګر نه د احساساتو د مېنې بړبوکۍ!
د عزت، نوم او سیالي مسئلې په وروسته پاتيو ملکونو کې د ودونو ستونزې لکه د زرهاوو مېلمنو، د سرو زرو سیالي، د شریني خوري محفل، د واده محفل، د شب خینه، د پایوازي جشنونه او بیا د هنیمون خیالونه او د واده کلېزې او داسې نور د هر انسان ژوند تریخوي، چې پایلې یې بدبختي دي، نو لومړی باید دا د سیالۍ بړبوکۍ له منځه یووړل شي، چې اساسي توګه یې د کار زمینه، ښه تحصیل، د ودونو مختصرول او په تېره په انساني ارزښتو ځان سینګارول او د واکمنو لخوا د لویو او مجللو ودونو د مخنیوي چارې، يعنې د شوآف د ودونو د صالونو بندول او خلکو ته د انسانیت او ټولنې د پایښت ارزښت ورښودل! نو مینه پینه نشته ده، صرف مسؤلیت پذیري ده! مینه د نر په جسم کې د تستوسترون او په ښځه کې د اوستروجن او نورو هارمونو کچه او اغېز دی، چې خوټه، خېټه او ډګه لمسوي! خبرې زغرده او ستوغې دي، مګر فکر پرې وکړئ! ستاسو د بري په تمه، وسلام
ښاغلې لمره سلامونه او چارې مو ښې،
یاره یله چې تاسو شانته یو نر را پیدا شو چې زموږ اولس ته ېې واقعت په نیغه توګه تشریح کړ.
د الله رحمت د په تاسو وې.
سلام
واقعیت چیرې دی دحق طرف ونیسی ولو که ستاسې په ګټه نه وی !
زما په نظر داحمد ظاهر خور په یو تیوب کې وویل چې زن ها پیشش میامد از فامیل های خوبی بودند همین حالا میشناسمش .صدای مرا میشنو د مستند شهادت دی.
دامریکا یو سید یا پاچا مرکه کې وایی چې زه نشه وم او چکسلواکی الکهول مې څښلی وه. او جنکۍ مو له فلانی ځای راسره سپرې کړې. شرم اوحیا چیرې؟
دلندن پاچا وایی زه نه پښتون یمه او نه تاجک پښتو اودری زما مورنۍ ژبې نه دی . خو مبارزه کې شپه اورځ چیغې او نارې وهم لو ی افغانستان غواړم
دوه زنه درې او څلور زنه داهم دروغ وایی [همدا کوم او همدا ]که دحقوقو معیار ته مراجعه وکړو یو افغان هم یو فیصد حق د [۲،۳،۴،نامشروعې] ښځو حق نشی مراعاتولی خو یوه ښځه هم انسان دی هراړخیزه حقوق لری !
ملا هم دې برخه کې پڅ او مزمن دی دې برخه کې فروعاتو ، سیالیو ، ځان ښودنو او واهی لافو ځای نیولی مګر حقیقت پرځای پاتې دی.
په اخلاقی برخه کې یو الکهولیست څنګه دهنر په نو م چې دفحشا بوی ورنه روان دی معجزه او دولس سمبول کېدای شی . داڅه دی ؟
دا خو ۹۹٪ یو مسلمان ولس دی نو پوښتنه دا ده چې دا اندیوالان په یو فیصد کې راځی!!! نو له یو فیصد ببړو مه جوړوی.
اینک صدای پای من ،باز امدم باز امدم باز ……
دری کې دغه اصطلاح عامه ده وایی کور کور را پیدا میکند واب ګنده ګودال را.
ټولو ښاغلو ته سلام او په درنښت!
وایي زاغ با زاع و کبوتر با کبوتر کند پرواز! له بده مرغه موږ تل ټولنه له خپل ذهني هندارې سره برابرو، مګر ستونزه دا ده، چې ټولو ټولنو او سیمو کې یو شمېر غله، داړه مار، زنکه باز، بچه باز، فاحش (فاحشه خانې)چرسي، بنګي …. لري، خو د لوستو افغانانو مسؤلیت دا دی، چې ستونزې ته نغوته وکړي، د چاروکو وظیغه ده، چې د پورته یادشویو پدیدو مخنیوی وکړي، چې په ټولیزه توګه د ټولنې د منفي اړخونو کچه را ټيټه شي، چې د عموم ملت عزت، عفت، … وساتل شي، چې د دغو هلو ځلو په ترڅ کې د هېواد اقتصادي چارې مضبوتې شي. او د ټولنې او ملت ودې ته پام وشي. د ټولو بدمرغیو یو علت بې سوادي بل یې بې مسؤلیتي او بې کاري ده. د ماشومانو، ځوانانو … لپاره د تفریح مثبت اړخونو لپاره کار نه دی شوی، یوازې په ډول او ډمبک نه کېږي او نه هم افراطیت حللاره ده، نو د سمې ټولنې لارې چارې دې وسنجول شي! په ساده ګي ویل، چې د ټولنې یو لږکی منفي کارونه کوي، نو باید وویل شي هره پیښه باید د نسبت او تناسب په عینکو وتلل شي. په طبیبانو کې یوه اصطلاح ده: Never trust Your Colleague! یعنې حتی د لوړو زده کړو تحصیل کړي هم باید پر خپل چاپېر بې باوره وي، چې د تېروتنو او خطرونو مخنیوی وشي! په دې هیله چې وکولی شو د ټولنې د اصلاح لپاره وړ ولې اړین ګام کېږدو! ستاسو د بري په تمه، وسلام