تاند (سې شنبه، د زمري/ اسد ۶ مه) سعودي عربستان د خپل هیواد د ښوونې او روزنې د نوي قانون اجرایي او تنظيمي مقررات تصویب کړي، چې د وروستیو کلونو په ترڅ کې د دغه هېواد له وړکتونه تر لېسې پورې د ښوونیز نظام تر ټولو مهم بدلون بلل کېږي.
د سعودي ګزیټ د راپور له مخې، نوی قانون له وړکتون څخه تر دولسم ټولګي پورې د زدهکړو لپاره یو جامع قانوني چوکاټ رامنځته کوي او د ښوونځیو، ښوونکو او زدهکوونکو اړوند مهم بدلونونه پکې شامل دي. د دې قانون هدف د زدهکړو د کیفیت لوړول، په ښوونه او روزنه کې د خصوصي سکټور د ونډې زیاتول او د سعودي د ۲۰۳۰ لیدلوري (وېژن) له هدفونو سره د تعلیمي نظام همغږي کول دي.
د نوي قانون له مخې، د پوهنې وزیر په مشرۍ د عمومي ښوونې او روزنې شورا جوړه شوې، چې د بېلابېلو دولتي وزارتونو، د زدهکړو او روزنې د ارزونې کمېسیون او خصوصي سکټور استازي به پکې غړیتوب ولري.
دا شورا به د ملي تعلیمي تګلارو، ستراتیژیو او اوږدمهالو پلانونو څارنه کوي، ښوونځي ته د ماشومانو د داخلېدو لږ تر لږه عمر ټاکي، د اجباري زدهکړو په مقرراتو کې د بدلون وړاندیز کوي، د ښوونکو د ګومارنې اصول تصویبوي، د مجازي او خصوصي ښوونځیو څارنه کوي او د کابینې د تصویب لپاره د تعلیمي کال مهالوېش وړاندیز کوي.
د نوي قانون مهم ټکي
- له ۶ تر ۱۵ کلنۍ پورې زدهکړه اجباري ده. د پوهنې وزارت کولای شي د هغو سرپرستانو (مور او پلار) پر ضد قانوني اقدام وکړي چې ماشومان له اجباري زدهکړو محروم کړي یا یې ماشوم ښوونځی پرېږدي.
- په دولتي ښوونځیو کې زدهکړې وړیا پاتې کېږي.
- عربي ژبه به د ښوونې اساسي ژبه وي، خو ښوونځي د اړتیا په صورت کې په نورو ژبو هم تدریس کولای شي.
- په دولتي ښوونځیو کې به د هلکانو او نجونو جلا زدهکړه د ماشومتوب له پړاو وروسته دوام ولري، خو دا شرط به پر خصوصي ښوونځیو نه تطبیقېږي.
- حضوري زدهکړه به د ټولو ټولګیو لپاره د تدریس اساسي بڼه وي، خو وزارت به د هممهالو، غیرهممهالو او ځانمحوره انلاین زدهکړو د پراختیا لپاره هم مقررات جوړوي.
- وزارت به د کار بازار د اړتیاوو د پوره کولو لپاره مسلکي او تخصصي تعلیمي څانګې هم رامنځته کوي.
- په قانون کې د معلولو او تکړه زدهکوونکو لپاره ځانګړې اسانتیاوې هم په پام کې نیول شوې دي.
د خصوصي ښوونځیو لپاره سخت شرایط
د نوي قانون له مخې، خصوصي ښوونځي باید د لوړو تعلیمي معیارونو پوره کولو ته ژمن وي او د ښوونې او روزنې د ارزونې کمېسیون یا د سعودي له لوري د منل شوې نړیوالې اعتبار ورکوونکې ادارې څخه رسمي تصدیق ترلاسه کړي.
د پوهنې وزارت به ښوونځیو ته د جواز ورکولو، د مالکیت د لېږد، د ښوونځیو د فعالیت او د نړیوالو نصابونو د تطبیق چارې هم تنظیموي، او ډاډ به ترلاسه کوي چې د ملي نصاب اړوند مضامین تدریسېږي.
همداراز، د ښوونیز جواز غوښتنلیکونه به د ۳۰ ورځو په موده کې وڅېړل شي او پرې به لیکلې پرېکړه وشي، او هغه غوښتونکي چې غوښتنلیک یې رد شي، د استیناف حق به ولري.
د سعودي عربستان په ښوونځیو کې د هلکانو او نجونو زده کوونکو تناسب نژدې مساوي دی، او د سعودي د پوهنې وزارت د رسمي شمېرو له مخې، په ښوونځیو کې د ټولو زده کوونکو شاوخوا نیمايي برخه هلکان او نیمايي نجونې دي.
په مجموع کې د سعودي په ښوونځیو کې شاوخوا ۶.۷ میلیونه زده کوونکي پر زده کړو بوخت دي. خو په پوهنتونونو کې د نجونو شمېر زیات دی. د سعودي عربستان د رسمي خبري اژانس پر اساس، د دغه هیواد د پوهنتونونو له ۵۱ اڅخه تر ۵۳ سلنې نجونې دي.