تاند (جمعه، د چنګاښ/ سرطان ۱۹ مه)د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) د ختیځې مدیترانې سیمې مشرې، ډاکټر حنان بلخي، افغانستان ته د پولیو د څارنې د بورډ په مشرۍ خپل سفر پای ته رسولی او ټینګار یې کړی چې په افغانستان کې د پولیو له منځه وړل او د اساسي روغتیايي خدمتونو ساتنه دوامدار نړیوال ملاتړ او پانګونې ته اړتیا لري.
افغانستان په خبرپاڼه کې راغلي چې په دې پلاوي کې د یونیسف، د سعودي عربستان د بشري مرستو بنسټ (KSrelief) او د بیل او میلینډا ګیټس بنسټ استازو هم ګډون درلود. پلاوي د کابل او کندهار په سفر کې له افغان چارواکو، د ملګرو ملتونو له ادارو، مرستندویانو، روغتیايي کارکوونکو او د روغتیا نړیوال سازمان له ټیمونو سره ولبدل.
ډاکټر حنان بلخي وویل، افغانستان د نړۍ له هغو دوو هېوادونو څخه دی چې لا هم پکې د پولیو وحشي ویروس (WPV1) شته، او د دې ناروغۍ بشپړ له منځهتګ د لومړنیو روغتیايي خدمتونو، د واکسیناسیون د پروګرامونو، د ناروغیو د څارنې او د روغتیايي سیستم د پیاوړتیا له پراختیا سره تړاو لري.
هغې زیاته کړه: «دوامداره پانګونه د هغو بریاوو د ساتنې لپاره ضروري ده چې په سختۍ ترلاسه شوې دي او د افغانانو د روغتیا او هوساینې په ښه والي کې مهم رول لري.»
حنان بلخي د افغانستان د سفر په ترڅ کې د پولیو د له منځه وړلو، هغو ماشومانو ته د واکسین رسولو چې لا هم له واکسینه پاتې دي، په ځانګړي ډول په جنوبي سیمو کې، د عادي واکسیناسیون د پیاوړتیا او د اساسي روغتیايي خدمتونو د دوام په اړه خبرې وشوې.
افغان چارواکو هم د پولیو د له منځه وړلو لپاره خپله ژمنتیا تازه کړه او ویې ویل چې د روغتیايي سکتور د مالي ملاتړ کمښت باید ژر تر ژره حل شي، څو اساسي روغتیايي خدمتونه او د روغتیايي نظام پرمختګ خوندي پاتې شي.
د روغتیايي خدمتونو د تمویل بحران
د روغتیا نړیوال سازمان د افغانستان د بشري وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې دا مهال له ۲۲ میلیونو څخه ډېر خلک بشري مرستو ته اړتیا لري، چې له دې ډلې ۱۴.۴ میلیونه کسان روغتیايي خدمتونو ته اړتیا لري.
د راپور له مخې، د ۲۰۲۶ کال له جنورۍ راهیسې د بودجې د کمښت له امله شاوخوا ۱۵۰ روغتیايي مرکزونه چې د بشري مرستو له لوري تمویلېدل، خپل فعالیتونه درولي یا تړل شوي دي. همداراز، د ۲۰۲۶ کال د روغتیايي مرستو د پلان لپاره له ضروري ۱۹۰.۸ میلیونه امریکايي ډالرو څخه یوازې ۱۷ سلنه بودجه تر جون میاشتې ترلاسه شوې ده.
د میرویس روغتون لیدنه
پلاوي په کندهار کې د میرویس سیمهییز روغتون هم وکوت. دغه روغتون، چې ۶۵۰ فعال بسترونه لري، د افغانستان د جنوب لپاره یو له مهمو مرجع روغتونونو څخه ګڼل کېږي او له ګڼو مالي او عملیاتي ستونزو سره سره لا هم ناروغانو ته خدمات وړاندې کوي.
پلاوي د ښځو د جراحۍ څانګه او د روغتیا نړیوال سازمان له خوا ملاتړ کېدونکی د نسایي فسټولا ځانګړی مرکز هم ولید، چې ښځو ته وړیا تخصصي درملنه برابروي.
د روغتیا نړیوال سازمان د افغانستان استازي، ډاکټر اېډوین سېنیزا سلواډور، وویل: «موږ په کابل او کندهار کې ولیدل چې روغتیايي خدمتونه له ټولنو پیلېږي. افغانستان به له افغان روغتیايي چارواکو، نړیوالو شریکانو او مرستندویانو سره خپلې همکارۍ ته دوام ورکړي، څو روغتیايي خدمتونه، د ماشومانو واکسین او د خلکو لپاره اساسي درملنه خوندي وساتل شي.»
د روغتیا نړیوال سازمان ټینګار کړی چې د افغانستان د لومړنیو روغتیايي خدمتونو، د پولیو د له منځه وړلو، واکسیناسیون، د ناروغیو د څارنې او نورو اساسي روغتیايي خدمتونو د دوام لپاره نړیوال ملاتړ لا هم حیاتي ارزښت لري.