تاند (چهارشنبه، د غبرګولي/ جوزا ۲۷ مه) له امریکا سره د اړیکو د ښه کېدو او د مهمو مینرالونو او نادرو فلزاتو د همکارۍ د نوي چوکاټ له لاسلیک وروسته، په هند کې د دې غوښتنې غږونه زیات شوي چې نوي ډیلي باید د ایران د چابهار بندر لپاره د امریکا د بندیزونو معافیت د بېرته ترلاسه کولو هڅې چټکې کړي.
چابهار بندر، چې د ایران په سیستان او بلوچستان ولایت کې موقعیت لري، د هند لپاره ستراتیژیک او اقتصادي اهمیت لري. دا بندر هند ته اجازه ورکوي چې د پاکستان له خاورې پرته له افغانستان او د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره راکړه ورکړه وکړي. امریکا په ۲۰۱۸ کال کې د ایران پر ضد د بندیزونو له بیا لګولو وروسته چابهار ته ځانګړې معافیت ورکړی و، خو دغه معافیت په ۲۰۲۵ کال کې د واشنګټن د «اعظمي فشار» تګلارې په چوکاټ کې لغوه شو. هند ته وروسته یوازې د شپږو میاشتو لنډمهاله استثنا ورکړل شوه چې د ۲۰۲۶ کال د اپرېل په ۲۶مه پای ته ورسېده.
شنونکي وایي چې چابهار نه یوازې د افغانستان او منځنۍ اسیا بازارونو ته د هند د لاسرسي لپاره مهم دی، بلکې د پاکستان د ګوادر بندر، چې د چین په ملاتړ جوړ شوی، پر وړاندې هم یو مهم ستراتیژیک بدیل ګڼل کېږي. دغه بندر د نړیوال شمال ـ جنوب ترانزیټي دهلېز (INSTC) برخه هم ده، چې هند، ایران او روسیه یې غړي دي او د اروپا او اسیا ترمنځ د سوداګرۍ وخت او لګښت کموي.
د افغانستان په تړاو هم چابهار ځانګړی اهمیت لري. د راپورونو له مخې، هند کولای شي د همدې بندر له لارې بشري مرستې او سوداګریز توکي افغانستان ته ولېږدوي، په ځانګړي ډول اوس چې افغانستان له اقتصادي ستونزو، بشري بحران او د راستنېدونکو کډوالو له زیات فشار سره مخامخ دی.
کارپوهان باور لري چې د چابهار بندر راتلونکی د هند د سیمهییز نفوذ، اقتصادي ګټو او د خپلواکې بهرنۍ پالیسۍ د ازموینې یو مهم معیار دی، او نوي ډیلي به هڅه وکړي چې له واشنګټن سره د اړیکو د ښه کېدو له فرصت څخه د دې پروژې د خوندي کولو لپاره ګټه واخلي.