جمعه, فبروري 13, 2026
Homeداسې هم شتهساینسساینس د شيانو په نامريي کولو بریالی شوی

ساینس د شيانو په نامريي کولو بریالی شوی

تاند (جمعه، د سلواغې/ دلوې ۲۴ مه) نوې علمي څېړنې ښيي چې له سترګو پناه کېدل یا نامرئي کېدل نور یوازې د خیال، افسانې او ساینسي–تخیلي کیسو موضوع نه ده، بلکې د فزیک او انجینرۍ په یوه جدي او چټکه پرمختګ کوونکې څانګه بدله شوې ده.

نن سبا ساینسپوهان داسې لارې چارې رامنځته کوي چې د رڼا، غږ، تودوخې او آن د زلزلو د څپو د ځیرکې لارښوونې له لارې اجسام داسې پټ کړي، لکه چې هیڅ موجود نه وي. په دې طریقو کې د شیانو فزیکي له منځه وړل هدف نه دي، بلکې د څپو د خپرېدو مسیر بدلووي، څو فضا تشه ښکاره شي.

د دې ډېرو هڅو اصلي بنسټ متا‌ماتېریالونه دي؛ دا هغه انجنیري شوي مواد دي چې ډېر واړه جوړښتونه لري او د طبیعي موادو پرتله زیات ځانګړي خصوصیات لري. د ۲۰۰۰م لسیزې له پیل راهیسې، نظریه‌پوهانو وښودله چې د دغسې موادو په طرحه کولو سره رڼا د دې پر ځای چې له کوم جسم سره ولګېږي، د هغه له شاوخوا تاوېدای شي. لومړنیو بریالیو ازموینو واړه اجسام د مایکروویف څپو پر وړاندې پټ کړل او دا یې ثابته کړه چې له علمي پلوه نامرئي کېدل ممکن دي، که څه هم دا کار یوازې د ځانګړو څپو په اوږدوالي او کوچنیو اندازو پورې محدود و.

په دې لاره کې ننګونې ډېرې دي. د لید وړ رڼا د پټولو لپاره د نانو‌متري کچې انجینري ته اړتیا ده، چې هم ډېره ګرانه ده او هم خورا پېچلې. سربېره پر دې، ډېری دا ډول پوښونه یوازې د فریکونسۍ په یوه محدوده کې اغېزمن وي.

یوه متناقضه ستونزه هم شته: که ټولې رڼاوې منحرفه شي، نو پټ شوی شخص یا شی به نور د شاوخوا چاپېریال د لیدلو توان ونه لري. له همدې امله، ډېرو څېړونکو بدیلې لارې څېړلې دي، لکه فعاله نامرئي کول چې د مقابلو څپو د تولید له لارې ترسره کېږي، یا له واټنه پټول، چې پکې شخص یا شی لا هم د لید وړتیا ساتي.

په زړه پورې دا ده چې دا ټکنالوژۍ تر ډېره له رڼا یا نور پرته په نورو برخو کې په عملي ډول کارول کېږي. د بېلګې په توګه، کولی شي ودانۍ د زلزلو له څپو وساتي، او آن سمندري سټېشنونه د سمندري څپو پر وړاندې خوندي کړي.

په ټوله کې، که څه هم د انسان لپاره نامرئۍ کېدا لا هم یو خوب ښکاري، خو اوسني پرمختګونه ښيي چې د نامرئي کېدو مفکوره د یوه علمي او انجینري وسیلې په توګه نه یوازې عملي شوې، بلکې ښايي په نژدې راتلونکي کې پر ټکنالوژۍ، خوندیتوب او د انساني چاپېریال پر ډیزاین پراخ او عملي اغېز ولري.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

ادب

دسمال يې راووړ… | هیواد شېرزاد

متل دى چې سترګې له سترګو شرمېږي؛ له همدې امله مو مياشت مخکې ورڅخه هيله وکړه که دى (١) پخپله مېلمانه راوبولي نو ښه...