تاند (چهارشنبه، د سلواغې/ دلوې ۲۲ مه) په ټوله نړۍ کې د پښتورګو په ناروغیو د اخته کېدونکو کسانو شمېر په خطرناک ډول زیات شوی او دا ناروغۍ اوس د مړینې له سترو علتونو څخه ګڼل کېږي.
د روغتیاپالانو په وینا، پښتورګي د بدن خورا مهم غړي دي چې وینه پاکوي، فاضله مواد خارجوي او د مالګو توازن ساتي. خو د وینې لوړ شکر یا قند، لوړ فشار، چاغوالی او د ژوند ناسالم طرز د پښتورګو پر فعالیت ناوړه اغېز کوي او د پښتورګو د ناکامۍ خطر زیاتوي.
د نړیوالو څېړنو له مخې:
نژدې ۷۸۸ میلیونه کسان د پښتورګو په اوږدمهاله ناروغۍ اخته دي، چې دا شمېر د ۱۹۹۰ کال پرتله کابو دوه برابره شوی دی.
د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) وایي چې هر کال شاوخوا ۱.۵ میلیونه کسان د پښتورګو د ناکامۍ له امله له ژونده بې برخې کېږي.
د پښتورګو د روغ ساتلو مهمې لارې:
- د وینې قند کنټرول کړئ: زیات خواږه یا قند د پښتورګو د فلټر کولو وړتیا کمزورې کوي.
- د وینې فشار برابر وساتئ: لوړ فشار د پښتورګو رګونه زیانمنوي او فعالیت یې خرابوي.
- درمل بېځایه مه کاروئ د درد ضد یا مسکن او NSAIDs درمل که د اوږدې مودې په مخه وکارول شي، پښتورګو ته زیان رسوي.
- پروټین په اندازه وخورئ تر اړتیا زیات پروټین پر پښتورګو اضافي فشار راولي.
- هره ورځ کافي اوبه وڅښئ: اوبه د فاضله موادو په ایستلو او د بدن په هایدرېشن کې مرسته کوي.
- له زیانمنو کیمیاوي موادو ځان وساتئ: زهرجن مواد چې له خوړو، اوبو یا د پوستکي له لارې بدن ته ننوځي، پښتورګو ته خطرناک دي.
- د کورنۍ روغتیا ته پام وکړئ: که په کورنۍ کې د پښتورګو ناروغي وي، منظم معاینات وکړئ.
- وزن مو کنټرول کړئ: زیات وزن پر پښتورګو فشار زیاتوي او د شکر او لوړ فشار خطر لوړوي.
- د پښتورګو منظم معاینات وکړئ: د وینې او بولو (ادرار) ټېسټونه د ناروغۍ لومړنۍ نښې پر وخت ښيي.
- سالم ژوند غوره کړئ: متوازنه غذا، کافي خوب او ورځنی ورزش د پښتورګو فعالیت ښه کوي.
د مخنیوي ارزښت
پښتورګي ډېری وخت د “غلي قاتل” په نوم یادېږي، ځکه چې د دې ناروغیو لومړنۍ نښې اکثره نه ښکاري. خو د پورته احتیاطي تدابیرو په عملي کولو سره کولای شئ د خپلو پښتورګو روغتیا وساتئ او له دې خطرناکو ناروغیو ځان وژغورئ.