تاند(جمعه، د جوزا ۶) له افغانستانه د امریکايي او ناټو ځواکونو له وتلو سره همهاله روسیې هڅې پیل کړي چې له افغانستان سره د منځنۍ اسیا پولې ټینګې کړي.
د روسیې او منځنۍ اسیا د رسنیو د راپورونو له مخې، په تېره یوه میاشت کې روسیې د منځنۍ اسیا له هیوادونو سره پراخ پوځي تمرینونه یا مانورې وکړې، د پوځي همکاریو نوي موافقې یې لاسلیک کړې او د منځنۍ اسیا د هیوادونو له هوايي مدافع سیستمونو سره یې خپل هوايي مدافع سیستم وصل کړ.
مسکو وايي، دا اقدامات له افغانستان څخه د تروریزم د ګواښونو پر ضد له ځان څخه د دفاع لپاره د منځنۍ اسیا له حکومتونو سره مرسته ده، خو ځینې شنونکي بیا وايي چې روسیه غواړي په دې توګه په منځنۍ اسیا کې د امریکا د حضور مخه ونیسي.
امریکا په وروستیو کې د منځنۍ اسیا له یو شمېر هیوادونو سره په دغو هیوادونو کې د اډو په اړه خبرې کړي دي خو مسکو د منځنۍ اسیا په هیوادونو کې امریکايي ځواکونو ته د اډې له ورکولو سره مخالف دی.
روسیه د منځنۍ اسیا هیوادونه د خپل نفوذ ساحه ګڼي.
د معاصر افغانستان د مطالعاتو د مرکز رييس اندري سیرینکو وايي«روسیه په لومړي ګام کې لېواله ده چې په منځنۍ اسیا کې خپل پوځي او سیاسي حضور پیاوړی کړي. دا هیواد د افغانستان حالاتو ته د یوه داسې ګواښ په سترګه ګوري چې تر هر څه وړاندې په سیمه کې د روسیې نفوذ له خطر سره مخامخولی شي.»
د شوروي اتحاد له پاشل کېدو نژدې ۳۰ کاله وروسته لا هم روسیه د منځنۍ اسیا په هیوادونو کې د پام وړ شمېر ځواکونه لري. روسیه د دې سیمې پر هیوادونو وسلې پلوري او زرګونه پوځیان یې په قرغیزستان، قزاقستان او تاجکستان کې دېره دي.
د امریکا د ولسمشر جو بایډن له لوري د اپریل په ۱۴ له افغانستانه د ځواکونو د ایستلو د نېټې له اعلانولو وروسته روسیې له تاجکستان سره پراخ پوځي تمرینونه وکړل چې ۵۰ زره پوځیانو پکې برخه لرله.
د دوشنبې په ورځ مخکې تر دې چې د قرغیزستان ولسمشر صدرجباروف روسیې ته لاړ شي، د قرغیزستان دفاع وزارت اعلان وکړ له روسیې سره ګډه پوځي مانوره کوي.
روسیه په افغانستان کې طالبان نه بلکې آی ایس یا داعش لوی ګواښ ګڼي او وايي چې د امریکايي او ناټو ځواکونو له وتلو وروسته دا ډله قوت اخلي.
خو ځینې نور کتونکي بیا وايي چې روسیه په دې توګه غواړي چې د منځنۍ اسیا هیوادونه وبېروي او اصلي هدف یې دا دی چې امریکا پرېنږدي چې منځنۍ اسیا ته راشي.
د معاصر افغانستان د مطالعاتو د مرکز ريیس ښاغلی سیرینکو وايي، مسکو اندېښنه لري چې امریکايي پوځیان له افغانستانه له وتلو وروسته بېرته دې هیواد ته ورګرځي او ښايي ځینې یا ټول یې د منځنۍ اسیا په هیوادونو کې مېشت شي دا هغه سیمه ده چې چین هم پرې تمرکز لري چې د سړک او کمربند پروژه به ورغځوي.
مسکو د امریکايي پوځیانو د بېرته راګرځېدو خطر ډېر مهم او د نه منلو ګڼي او هر هغه څه ته تیار دی چې مخه یې ونیسي.
اوس خو دې ګل بې دين او د ملا دوزخي او د پنجشير کيدړان ددې جواب راکړي چې وايي موږ روس مات که، اوس د پنجاب لغړيان هم د امريکا د ماتيدو چغې وهي خو په حقيقت کې دا ډلې ټول سپي غوندې يي په جنګ کې مردار کړل او هم يې افغانستان پې تبا که..