محمد یاسین بریال
سریزه
ویکتور هوګو د نړۍ د ادبیاتو له مشهورو، پیاوړو او اغېزناکو څېرو څخه دی. هغه د فرانسې یو ستر شاعر، ناول لیکونکی، ډرامه لیکونکی او سیاسي متفکر و، چې د خپلو ادبي اثارو له لارې یې د انسانانو د ژوند، ټولنیز عدالت، ازادۍ، مینې، بېوزلۍ او انساني کرامت په اړه ژور فکرونه وړاندې کړي دي. د هغه اثار نه یوازې د فرانسې په ادبیاتو کې ځانګړی مقام لري، بلکې د نړۍ په بېلابېلو ژبو ژباړل شوي او د میلیونونو انسانانو پر فکرونو او احساساتو یې اغېز کړی دی.
ویکتور هوګو د نولسمې پېړۍ د فرانسوي رومانتیزم له مهمو استازو څخه و. هغه د خپل قلم په وسیله د ټولنې ستونزې انځور کړې، د مظلومانو غږ یې پورته کړ او د هغو خلکو د ژوند کیسې یې ولیکلې چې د بېوزلۍ، نابرابرۍ او ټولنیزو بېعدالتيو له امله له …
ویکتور هوګو د نولسمې پېړۍ د فرانسوي رومانتیزم له مهمو استازو څخه و. هغه د خپل قلم په وسیله د ټولنې ستونزې انځور کړې، د مظلومانو غږ یې پورته کړ او د هغو خلکو د ژوند کیسې یې ولیکلې چې د بېوزلۍ، نابرابرۍ او ټولنیزو بېعدالتيو له امله له سختو ستونزو سره مخ وو.
د هغه مشهور ناولونه، لکه «بېوزلان» (Les Misérables) او «د نوتر دام کلیسا» (Notre-Dame de Paris)، د نړۍ د ادبي میراث مهمې برخې ګڼل کېږي.
د ویکتور هوګو د ژوند او اثارو مطالعه موږ ته ښيي چې ادبیات یوازې د تفریح وسیله نه ده، بلکې د ټولنې د اصلاح، د انساني احساساتو د بیان او د عدالت لپاره د مبارزې یوه پیاوړې وسیله هم ده.
لومړی فصل: د ویکتور هوګو پېژندنه او زېږون
ویکتور ماري هوګو (Victor Marie Hugo) د ۱۸۰۲ کال د فبرورۍ په ۲۶مه د فرانسې په بېسانسون (Besançon) ښار کې زېږېدلی و. هغه په داسې وخت کې نړۍ ته راغی چې فرانسه له سیاسي بدلونونو، ټولنیزو ستونزو او د انقلاب له اغېزو سره مخ وه.
د هغه پلار، جوزف لئوپولد سیګیسبر هوګو (Joseph Léopold Sigisbert Hugo)، د فرانسې په پوځ کې افسر و او مور یې، سوفي تربوشې (Sophie Trébuchet)، د یوې مذهبي او محافظهکارې کورنۍ غړې وه. د هغه د مور او پلار ترمنځ د سیاسي او فکري نظرونو توپیرونو د هوګو پر شخصیت او نړۍلید اغېز درلود.
ویکتور هوګو د ماشومتوب یوه برخه له خپلې کورنۍ سره په بېلابېلو ښارونو کې تېره کړه. د پلار پوځي دندې د دې لامل شوې چې کورنۍ یې څو ځله له یوه ځای څخه بل ځای ته ولاړه شي. همدې سفرونو او تجربو د هغه د نړۍلید په پراختیا کې ونډه لرله.
هوګو له کوچنیوالي څخه له شعر، کتابونو او لیکلو سره مینه درلوده. هغه د ځوانۍ په کلونو کې شعرونه لیکل پیل کړل او ورو ورو یې د ادبي استعداد نښې څرګندې شوې. د وخت په تېرېدو سره یې د فرانسې په ادبي نړۍ کې شهرت پیدا کړ او د نولسمې پېړۍ له مشهورو لیکوالانو څخه وګرځېد.
دویم فصل: زده کړې او د ادبي ژوند پیل
ویکتور هوګو خپلې لومړنۍ زده کړې د ماشومتوب او ځوانۍ په کلونو کې وکړې. د کورنۍ د ژوند د بدلونونو له امله یې په بېلابېلو ځایونو کې زده کړې وکړې او له کوچنیوالي څخه یې له ادبي اثارو، شعرونو او کتابونو سره ځانګړې مینه لرله.
هغه د ځوانۍ پر مهال د شعر لیکلو ته مخه کړه او د ادبي استعداد له امله یې د فرانسې د ادبي ټولنې پام ځانته راواړاوه.
هوګو په ۱۸۱۹ کال کې له خپل ورور اوګست سره د ادبي فعالیتونو لپاره یوه مجله هم خپره کړه. د ده لومړنیو شعرونو د لوستونکو پام ځانته راواړاوه او په ۱۸۲۲ کال کې یې د شعرونو لومړنۍ ټولګه خپره کړه.
د هغه ادبي استعداد په چټکۍ سره وده وکړه او ډېر ژر یې د فرانسې په ادبي نړۍ کې د یوه ځوان او تکړه شاعر په توګه شهرت پیدا کړ.
وروسته یې د شعر ترڅنګ ناول لیکنې او ډرامهلیکلو ته هم مخه کړه. په دې توګه یې خپل ادبي فعالیتونه پراخ کړل او د فرانسوي ادبیاتو په پرمختګ کې یې مهم رول ولوباوه.
درېیم فصل: د ویکتور هوګو ادبي مکتب او سبک
ویکتور هوګو د فرانسوي رومانتیزم (Romanticism) له مهمو او مخکښو استازو څخه و.
رومانتیزم هغه ادبي او هنري مکتب دی چې د انسان احساساتو، ازاد تخیل، طبیعت، مینې، فردي ازادۍ او د ژوند د ژورو تجربو بیان ته ځانګړی اهمیت ورکوي.
د هوګو ادبي سبک د احساساتو، تخیل، تاریخي پېښو او ټولنیزو واقعیتونو له ترکیب څخه جوړ شوی و.
هغه په خپلو اثارو کې د انسانانو د ژوند ښکلي او تریخ اړخونه انځورول. د بېوزلو، مظلومانو او ټولنیزو محرومو خلکو ستونزې یې په داسې ادبي ژبه بیانولې چې د لوستونکي پر احساساتو یې ژور اغېز کاوه.
هوګو د ادبیاتو په برخه کې د دودیزو اصولو د پراختیا غوښتونکی و. هغه باور درلود چې ادبیات باید د انسان د ژوند ټول اړخونه، که ښکلي وي او که بدرنګ، په طبیعي او هنري بڼه انځور کړي.
د هغه په اند، ادبیات باید یوازې د ښکلا او تفریح لپاره نه وي، بلکې د انسان د فکر، احساس او ټولنیز پوهاوي د ودې وسیله هم وي.
څلورم فصل: د ویکتور هوګو مشهور ادبي اثار
ویکتور هوګو په شعر، ناول او ډرامه لیکنه کې ګڼ ارزښتناک اثار رامنځته کړي دي. د هغه ځینې مشهور اثار په لاندې ډول دي:
۱- بېوزلان (Les Misérables)
دا د ویکتور هوګو تر ټولو مشهور او اغېزناک ناول ګڼل کېږي چې په ۱۸۶۲ کال کې خپور شو.
د ناول اصلي کرکټر ژان والژان (Jean Valjean) دی، چې د بېوزلۍ له امله د ډوډۍ غلا کولو په تور زنداني کېږي. هغه له زندان څخه تر خوشې کېدو وروسته له ګڼو ټولنیزو ستونزو سره مخ کېږي، خو د یوه مهربان مذهبي شخصیت له چلند څخه اغېزمن کېږي او د خپل ژوند د بدلون پرېکړه کوي.
په دې ناول کې د بېوزلۍ، عدالت، مینې، بخښنې، انساني کرامت او ټولنیزې نابرابرۍ موضوعات په ژوره توګه بیان شوي دي.
هوګو د دې اثر له لارې څرګندوي چې انسان باید یوازې د خپلو تېروتنو له مخې ونه ارزول شي، بلکې د اصلاح او بدلون فرصت هم باید ورکړل شي.
۲- د نوتر دام کلیسا (Notre-Dame de Paris)
دا ناول په ۱۸۳۱ کال کې خپور شو او په نړیواله کچه د هوګو له مشهورو اثارو څخه ګڼل کېږي.
د ناول مهم کرکټرونه کوازیمودو (Quasimodo)، اسمرالدا (Esmeralda) او کلاود فرولو (Claude Frollo) دي.
په دې اثر کې د ظاهري ښکلا او باطني ښکلا، مینې، تعصب، ظلم او انساني احساساتو موضوعات څېړل شوي دي.
کوازیمودو د ظاهري بڼې له مخې بدرنګه ګڼل کېږي، خو په زړه کې مهرباني او انساني احساسات لري. د هغه شخصیت لوستونکي ته دا پیغام ورکوي چې د انسان ارزښت باید د ظاهري بڼې له مخې ونه ټاکل شي.
۳- تفکرات (Les Contemplations)
دا د هوګو د شعرونو یوه مهمه ټولګه ده چې په ۱۸۵۶ کال کې خپره شوه.
په دې ټولګه کې د مینې، طبیعت، ژوند، مرګ، غم، خوښۍ او شخصي تجربو موضوعات بیان شوي دي.
د هوګو د لور لېوپولډین له مړینې وروسته د هغه شخصي غم او درد په دې ټولګه کې څرګند انعکاس لري.
۴- د پېړیو افسانه (La Légende des siècles)
دا د هوګو د شعرونو یوه مهمه ټولګه ده چې د انسانانو د تاریخ، تمدن، مبارزو او اخلاقي پرمختګ موضوعات پکې مطرح شوي دي.
هوګو په دې اثر کې هڅه کړې چې د انسانانو د تاریخ بېلابېل پړاوونه په شاعرانه او تخیلي ژبه انځور کړي.
۵- هرناني (Hernani)
هرناني د ویکتور هوګو یوه مشهوره ډرامه ده چې په ۱۸۳۰ کال کې نندارې ته وړاندې شوه.
دې ډرامې د فرانسوي ادبیاتو په تاریخ کې ځانګړی اهمیت درلود، ځکه د رومانتیزم د ادبي اصولو د پراختیا لپاره یې مهمه ونډه واخیسته.
پنځم فصل: د ویکتور هوګو سیاسي او ټولنیز ژوند
ویکتور هوګو یوازې یو لیکوال او شاعر نه و، بلکې د خپل وخت په سیاسي او ټولنیزو بحثونو کې یې هم مهم رول درلود. هغه د انسانانو د حقونو، سیاسي ازادۍ، د بیان د ازادۍ او ټولنیز عدالت ملاتړ کاوه.
هوګو په لومړیو کلونو کې د سلطنت پلوی و، خو د ژوند له تجربو او سیاسي بدلونونو سره یې په افکارو کې بدلون راغی. هغه ورو ورو د جمهوري نظام، ولسواکۍ او د خلکو د حقونو د دفاع پلوی شو.
په ۱۸۴۸ کال کې، د فرانسې د سیاسي بدلونونو پر مهال، هوګو د سیاسي ژوند برخه شو او د فرانسې په مقننه جرګه کې یې د استازي په توګه فعالیت وکړ.
هغه په خپلو ویناوو کې د بېوزلۍ، د مطبوعاتو د ازادۍ، د زده کړې د حق او د اعدام د سزا د لغوه کولو په څېر موضوعاتو ته پاملرنه کوله.
هوګو باور درلود چې حکومتونه باید د خلکو د حقونو درناوی وکړي او د ټولنې کمزوري او بېوزله وګړي باید له عدالت څخه محروم نه شي.
د ناپلیون درېیم مخالفت او جلاوطنۍ
په ۱۸۵۱ کال کې، کله چې لويي ناپلیون بناپارت د فرانسې سیاسي واک په زور خپل کړ، ویکتور هوګو د هغه له کړنو سره مخالفت وکړ.
د سیاسي فشارونو له امله هوګو اړ شو چې له فرانسې څخه ووځي. هغه لومړی بروکسل ته ولاړ، وروسته یې د جرسي په ټاپو کې ژوند وکړ او بیا د ګېرنسي (Guernsey) ټاپو ته ولاړ.
هغه نږدې نولس کاله له خپل هېواد څخه بهر تېر کړل.
خو جلاوطنۍ د هغه ادبي فعالیتونه ونه درول. برعکس، د ژوند همدې پړاو د هغه د ځینو مشهورو اثارو په رامنځته کېدو کې مهم رول ولوباوه.
په دې موده کې یې سیاسي لیکنې او شعرونه خپاره کړل او د استبدادي حکومتونو پر وړاندې یې خپل مخالفت څرګند کړ.
د «بېوزلانو» ناول هم د همدې جلاوطنۍ په دوره کې بشپړ او په ۱۸۶۲ کال کې خپور شو.
په ۱۸۷۰ کال کې، د فرانسې د دویمې امپراتورۍ له سقوط وروسته، هوګو خپل هېواد ته راستون شو او د فرانسوي خلکو له خوا یې پراخ هرکلی وشو.
شپږم فصل: د ویکتور هوګو ادبي ځانګړنې
د ویکتور هوګو ادبي شخصیت څو مهمې ځانګړنې لري چې هغه یې د نړۍ له سترو لیکوالانو څخه ګرځولی دی.
۱- د انساني احساساتو ژور بیان
هوګو په خپلو اثارو کې د مینې، غم، خوښۍ، خواخوږۍ، امید او ناهیلۍ په څېر احساسات په ژوره توګه بیان کړي دي. هغه هڅه کوله چې لوستونکی د کرکټرونو له احساساتو سره اشنا کړي او د هغوی د ژوند ستونزې درک کړي.
۲- د ټولنیزو ستونزو انځورول
د هغه په ناولونو کې بېوزلي، نابرابري، د ټولنې د کمزورو خلکو ستونزې او د قانون ناسم تطبیق مهم ځای لري. هغه ادبیات د ټولنیزو ستونزو د څرګندولو او د خلکو د فکرونو د بدلولو یوه وسیله ګڼله.
۳- پیاوړی تخیل
هوګو د تخیل ځانګړی ځواک درلود. هغه په خپلو اثارو کې داسې کرکټرونه، پېښې او چاپېریالونه رامنځته کړي چې د لوستونکي پام ځانته رااړوي.
د هغه په لیکنو کې تاریخي پېښې، خیالي کیسې او د انسانانو واقعي ستونزې یو له بل سره تړلې دي.
۴- د متضادو مفاهیمو کارول
هوګو په خپلو اثارو کې د ښکلا او بدرنګۍ، شتمنۍ او بېوزلۍ، خیر او شر، ظلم او عدالت ترمنځ توپیرونه څرګندوي.
د بېلګې په توګه، په «د نوتر دام کلیسا» ناول کې د کوازیمودو شخصیت لوستونکي ته ښيي چې ظاهري بڼه د انسان د اخلاقي ارزښت د معلومولو لپاره کافي معیار نه دی.
۵- پیاوړې ژبه او انځوریز بیان
د هوګو ژبه له احساساتو، تشبیهاتو، استعارو او ژورو انځورونو څخه ډکه ده. هغه د طبیعت، ښارونو، تاریخي پېښو او انساني احساساتو د بیان لپاره پراخ او رنګین ادبي سبک درلود.
د همدې ځانګړنو له امله د هغه نثر او شعر د فرانسوي ادبیاتو په تاریخ کې ځانګړی مقام لري.
اووم فصل: د ویکتور هوګو په فکر کې د انسان مقام
د ویکتور هوګو د ادبي او فکري نړۍ په مرکز کې انسان او د هغه کرامت قرار لري.
هغه باور درلود چې هر انسان د درناوي وړ دی، که څه هم بېوزلی وي، ټولنیز مقام ونه لري یا د ژوند په اوږدو کې تېروتنې کړې وي.
د هغه د «بېوزلانو» ناول د دې فکر روښانه بېلګه ده. په دې اثر کې ژان والژان د خپل ژوند په اوږدو کې له ګڼو ستونزو سره مخ کېږي، خو د مهربانۍ او انساني چلند له لارې د بدلون فرصت پیدا کوي.
هوګو د انسان د اصلاح او اخلاقي پرمختګ پر امکان باور درلود. د هغه په اند، یوازې سزا ورکول د ټولنیزو ستونزو د حل لپاره کافي نه دي؛ ټولنه باید د ستونزو د لاملونو په پېژندلو او د خلکو په ملاتړ کې هم ونډه واخلي.
هغه د ماشومانو، بېوزلو او ټولنیزو محرومو وګړو ستونزو ته ځانګړې پاملرنه کوله.
د ده د اثارو له لارې لوستونکی دې پایلې ته رسېږي چې له نورو سره خواخوږي، عدالت او مهرباني د یوه سالم انساني ژوند مهم بنسټونه دي.
اتم فصل: د ویکتور هوګو کورنی ژوند او شخصي ستونزې
د ویکتور هوګو ژوند یوازې له ادبي بریاوو او سیاسي فعالیتونو څخه جوړ نه و، بلکې هغه له ګڼو شخصي او کورنیو ستونزو سره هم مخ شوی و.
هغه په ۱۸۲۲ کال کې له ادیل فوشې (Adèle Foucher) سره واده وکړ. د دوی د کورنۍ ژوند د وخت په تېرېدو له بېلابېلو ستونزو سره مخ شو.
هوګو څو اولادونه درلودل او د خپلو اولادونو له برخلیک سره یې ژوره مینه لرله.
خو د هغه د ژوند له تر ټولو دردناکو پېښو څخه یوه په ۱۸۴۳ کال کې د هغه د لور لېوپولډین (Léopoldine) مړینه وه. دې پېښې پر هوګو ژور اغېز وکړ او د هغه په شاعرۍ کې یې د غم، یادونو او انساني ژوند د ناپایښت موضوعات پیاوړي کړل.
د هغه د شعرونو په ټولګه «تفکرات» کې د شخصي درد او غم انعکاس لیدل کېږي.
هوګو د ژوند په اوږدو کې د خپلو سیاسي افکارو له امله هم له سختیو سره مخ شو. نږدې نولس کاله یې له خپل وطن څخه بهر تېر کړل، خو له لیکلو او د خپلو نظریاتو له بیانولو یې لاس وانخیست.
د هغه ژوند موږ ته ښيي چې ادبي استعداد، شخصي تجربې او ټولنیز مسؤولیت کله ناکله په یوه شخصیت کې سره یوځای کېږي او د نړۍ پر ادبي تاریخ ژور اغېز کوي.
نهم فصل: د ویکتور هوګو وروستي کلونه او مړینه
ویکتور هوګو په ۱۸۷۰ کال کې فرانسې ته راستون شو. د هغه راستنېدل د فرانسې په ادبي او سیاسي ژوند کې یوه مهمه پېښه وه.
په وروستیو کلونو کې هم هغه د ادبیاتو او ټولنیزو مسایلو په اړه خپل فعالیتونه روان وساتل. د هغه شهرت ورځ تر بلې زیات شو او د فرانسې خلکو د یوه ستر لیکوال، شاعر او د انساني حقونو د ملاتړي په توګه ورته درناوی کاوه.
د ۱۸۸۵ کال د مې په ۲۲مه ویکتور هوګو د فرانسې په پلازمېنه پاریس کې د ۸۳ کلونو په عمر وفات شو.
د هغه مړینه په فرانسه کې یوه لویه ملي پېښه وه. د هغه جنازه په دولتي او ملي درناوي ترسره شوه او د هغه مړی د پاریس په پانتېون (Panthéon) کې خاورو ته وسپارل شو.
پانتېون هغه تاریخي ځای دی چې د فرانسې د ګڼو مشهورو شخصیتونو مړي پکې ښخ شوي دي.
د هوګو مړینه د هغه د ژوند پای و، خو ادبي او فکري میراث یې تر نن ورځې پورې ژوندی دی.
لسم فصل: د ویکتور هوګو نړیوال شهرت او اغېز
ویکتور هوګو د فرانسې له پولو څخه بهر هم پراخ شهرت لري. د هغه اثار د نړۍ په ګڼو ژبو ژباړل شوي او د بېلابېلو ملتونو لوستونکو ته رسېدلي دي.
د هغه مشهور ناولونه د تیاتر، سینما، تلویزیون او موسیقۍ لپاره هم کارول شوي دي. په ځانګړي ډول «بېوزلان» او «د نوتر دام کلیسا» د نړیوال ادبي او هنري میراث مهمې برخې دي.
د هوګو د اثارو نړیوال شهرت څو مهم لاملونه لري:
۱- هغه د انسانانو داسې ستونزې بیان کړې چې یوازې یوې ځانګړې ټولنې پورې محدودې نه دي.
۲- د هغه په اثارو کې د عدالت، ازادۍ، مینې، بخښنې او انساني کرامت موضوعات مطرح شوي دي.
۳- د هغه د کیسو کرکټرونه د انسانانو بېلابېل احساسات او ټولنیز حالتونه څرګندوي.
۴- د هغه ادبي سبک، پراخ تخیل او ژور ټولنیز لیدلوری د نړۍ پر ګڼو لیکوالانو او هنرمندانو اغېز کړی دی.
هوګو د فرانسوي ادبیاتو له هغو شخصیتونو څخه دی چې د ادبي هنر او ټولنیز مسؤولیت ترمنځ یې اړیکه په څرګنده توګه ښودلې ده.
یوولسم فصل: د ویکتور هوګو ادبي او ټولنیز خدمتونه
ویکتور هوګو د خپل ژوند په اوږدو کې د ادبیاتو، ټولنې او بشري حقونو په برخو کې مهم خدمتونه ترسره کړي دي.
د هغه مهم ادبي او ټولنیز خدمتونه په لاندې ډول دي:
۱- د فرانسوي رومانتیزم پراختیا: هوګو د فرانسوي رومانتیزم له مخکښو څېرو څخه و او د شعر، ناول او ډرامې په برخه کې یې د دې ادبي مکتب د پراختیا لپاره مهم کارونه وکړل.
۲- د بېوزلو او مظلومانو ملاتړ: هغه د خپلو ادبي اثارو له لارې د بېوزلو، یتیمانو او ټولنیزو محرومو خلکو ستونزې انځور کړې.
۳- د انساني حقونو دفاع: هوګو د انسان د ازادۍ، کرامت او د بیان د حق ملاتړ کاوه.
۴- د اعدام د سزا مخالفت: هغه د اعدام له سزا سره مخالفت درلود او په خپلو لیکنو او ویناوو کې یې د دې سزا د لغوه کولو غوښتنه کوله.
۵- د زده کړې او پوهاوي ملاتړ: هغه باور درلود چې زده کړه د ټولنې د پرمختګ او د بېوزلۍ د کمولو لپاره مهمه وسیله ده.
۶- د ټولنیز عدالت غوښتنه: هغه د ټولنیزې نابرابرۍ، ظلم او استبداد پر وړاندې خپل غږ پورته کاوه.
د دغو خدمتونو له امله ویکتور هوګو یوازې د یوه ادبي شخصیت په توګه نه، بلکې د یوه ټولنیز او فکري مبارز په توګه هم پېژندل کېږي.
دولسم فصل: د ویکتور هوګو له ژوند او اثارو څخه زده کړې
د ویکتور هوګو ژوند او اثار موږ ته ګڼ ارزښتناک درسونه راکوي.
۱- د علم او مطالعې ارزښت
هوګو له کوچنیوالي څخه له کتابونو او لیکلو سره مینه درلوده. د هغه ژوند ښيي چې مطالعه، زده کړه او دوامداره هڅې د انسان د فکري ودې لپاره مهمې دي.
۲- د انساني کرامت درناوی
د هغه اثار موږ ته راښيي چې د انسان ارزښت باید د هغه د شتمنۍ، ظاهري بڼې یا ټولنیز مقام له مخې ونه ټاکل شي.
۳- د عدالت ملاتړ
هوګو د بېوزلو او محرومو خلکو ستونزې په خپلو اثارو کې بیان کړې دي. د هغه ادبي پیغام موږ هڅوي چې د نورو حقونو ته درناوی وکړو او د ټولنیزې نابرابرۍ پر وړاندې بېتفاوته پاتې نه شو.
۴- د ستونزو پر وړاندې استقامت
هغه له سیاسي جلاوطنۍ، کورنیو غمونو او نورو ستونزو سره مخ شو، خو خپل ادبي فعالیتونه یې روان وساتل.
۵- د ادبیاتو ټولنیز ارزښت
د هوګو ژوند ښيي چې لیکوال کولای شي د خپلو اثارو له لارې د ټولنې ستونزې روښانه کړي، د خلکو احساسات راویښ کړي او د مثبت بدلون لپاره د فکر زمینه برابره کړي.
دا درسونه یوازې د لیکوالانو لپاره نه دي، بلکې د هر هغه چا لپاره ارزښت لري چې غواړي د خپل علم، اخلاقو او انساني چلند له لارې په ټولنه کې مثبت رول ولوبوي.
پایله
ویکتور هوګو د فرانسې او نړۍ د ادبیاتو له سترو او اغېزناکو شخصیتونو څخه و. هغه د شاعر، ناول لیکونکي، ډرامه لیکونکي او سیاسي متفکر په توګه د خپل وخت پر ادبي او ټولنیز ژوند ژور اغېز وکړ.
د هغه د ژوند سفر له ادبي هڅو، سیاسي مبارزو، کورنیو غمونو او فکري بدلونونو څخه ډک و. له دې ټولو سره سره، هغه د خپل قلم په وسیله د انسان د کرامت، عدالت، ازادۍ او مهربانۍ پیغام خپور کړ.
د «بېوزلانو» او «د نوتر دام کلیسا» په څېر اثارو هغه ته نړیوال شهرت ورکړ. د ده لیکنو د ټولنې د کمزورو وګړو ستونزې څرګندې کړې او لوستونکي یې د انساني حقونو، ټولنیز عدالت او د انسان د باطني ارزښت په اړه فکر کولو ته وهڅول.
که څه هم ویکتور هوګو په ۱۸۸۵ کال کې له نړۍ څخه سترګې پټې کړې، خو د هغه فکري او ادبي میراث لا هم ژوندی دی. د هغه اثار د نړۍ په بېلابېلو برخو کې لوستل کېږي او د انسانانو پر فکرونو اغېز کوي.
په پای کې ویلای شو چې ویکتور هوګو یوازې یو لوی لیکوال نه و، بلکې د انساني کرامت، عدالت او ازادۍ د ارزښتونو یو پیاوړی مدافع هم و. د هغه ژوند موږ ته دا پیغام راکوي چې قلم، علم او ادبیات د انسانانو د پوهاوي او د ټولنې د اصلاح لپاره مهمې وسیلې دي.
د مقالې لنډه پېژندپاڼه
ځانګړنه معلومات
بشپړ نوم ویکتور ماري هوګو (Victor Marie Hugo)
د زېږېدو نېټه ۲۶ فبروري ۱۸۰۲
د زېږېدو ځای بېسانسون، فرانسه
د مړینې نېټه ۲۲ مې ۱۸۸۵
د مړینې ځای پاریس، فرانسه
عمر ۸۳ کاله
مسلکونه شاعر، ناول لیکونکی، ډرامه لیکونکی او سیاسي متفکر
ادبي مکتب فرانسوي رومانتیزم
تر ټولو مشهور ناول بېوزلان (Les Misérables)
بل مشهور ناول د نوتر دام کلیسا (Notre-Dame de Paris)
مشهور شعري اثر تفکرات (Les Contemplations)
مهمې موضوعګانې عدالت، ازادي، مینه، بېوزلي او انساني کرامت
د ښخولو ځای پانتېون، پاریس
د معلوماتو سرچینې او ماخذونه
د دې مقالې د معلوماتو د کرهوالي او لا زیاتو مطالعاتو لپاره لاندې سرچینې ګټورې دي:
۱- Académie française: د فرانسې د اکاډمۍ رسمي وېبپاڼه؛ د ویکتور هوګو د ژوند او ادبي شخصیت په اړه معلومات.
۲- Maisons Victor Hugo: د ویکتور هوګو د موزیمونو رسمي وېبپاڼه؛ د هغه د ژوند، کورني چاپېریال او ادبي فعالیتونو په اړه معلومات.
۳- Larousse: د فرانسې علمي پوهنغونډ؛ د ویکتور هوګو ژوند، ادبي آثار او تاریخي مقام.
۴- State Library Victoria: د ویکتور هوګو د ادبي میراث او مشهور ناول «بېوزلان» په اړه معلومات.
۵- Encyclopaedia Britannica: د ویکتور هوګو د ژوند، سیاسي فعالیتونو او ادبي خدمتونو په اړه علمي معلومات.