تاند (شنبه، د سلواغې/ دلوې ۲۵مه) هغه بریتانیايي جوړه چې شاوخوا اووه نیمې میاشتې د طالبانو له خوا په افغانستان کې بنديان ول، وايي چې بریتانیا ته له ستنېدو وروسته یې له سخت کلتوري بدلون (کلچر شاک) سره مخامخ شوي دي.
پیټر رینولډز چې ۸۰ کلن دی او د هغه مېرمن باربي رینولډز چې ۷۶ کلنه ده، وایي چې دوی ته هیڅکله ونه ویل شول چې ولې نیول شوي ول او نه هم په دې اړه ورته څه وویل شول چې ولې په سپټمبر میاشت کې خوشې شول.
دا جوړه چې نژدې شل کاله یې په افغانستان کې خیریه کار کاوه، د بيبيسي نیوزنایټ ته ویلي چې په بریتانیا کې خپل وروستی پنځه میاشتې ژوند “بیخي بدل” احساسوي.
باربي وویل:
«څه چې موږ تېر کړي، موږ یې بدل کړي یو. دا تجربې د انسان فکر او نظر بدلوي، او ژوند ته په بل نظر ګورو.»
باربي وویل چې په بامیان ولایت کې د اوسېدو په لړ کې به یې تل حجاب اغوسته او اجازه یې نه لرله چې له خپل مېړه پرته یوازې له کوره ووځي.
هغې زیاته کړه:
«دلته ازادي ډېره جالبه ده؛ خلک ازاد دي چې څه واغوندي او هر ځای چې غواړي ولاړ شي.»
دا جوړه د ۲۰۲۵ کال د فبرورۍ په لومړۍ نېټه هغه مهال ونیول شوه چې له کابل څخه بامیان ته په یوه کرایه موټر کې روان ول. د دوی ژباړن هم نیول شوی ول، خو وروسته خوشې شو.
طالبانو ویلي چې دې جوړې د افغانستان قوانین مات کړي وو او د قضايي بهیر له بشپړېدو وروسته خوشې شول، خو تر اوسه یې د نیولو اصلي لامل نه دی څرګند کړی.
دوی د قطر په منځګړیتوب خوشې شول، خو پیټر وایي چې د نیولو دلیل یې لا هم “یو بشپړ راز” دی.
پیټر او باربي چې په ۱۹۷۰ کال کې یې په کابل کې واده کړی و، وایي چې دوی په ۱۰ بېلابېلو زندانونو کې ساتل شوي ول او یو وخت یې فکر کاوه چې ښايي اعدام شي.
پیټر وویل:
«زه نه پوهېدم چې باربي ژوندۍ ده که نه.»
باربي وویل چې هغې له ۲۴۰ ښځو سره د محبس په یوه بلاک کې ژوند کاوه او نور بلاکونه هم ول چې ښځې او شاوخوا ۴۰ ماشومان پکې ساتل کېدل.
هغې وویل:
«ځای ډېر تنګ و، یوازې اووه تشنابونه ول، شاورونه به خرابېدل او نالۍ به تل ډکې وې.»
د روژې په میاشت کې به هغې یوازې یو وخت ډوډۍ خوړله، خو له روژې وروسته به هم هماغه اندازه خواړه ورکول کېدل، یوازې په دوه وخته ویشل کېدل.
هغې وویل چې سخت خوارځواکې شوه او کمخوني (انیمیا) ورته پیدا شوه:
«پیټر وویل چې کله یې بیا ولیدلم، داسې ښکارېدم لکه شل کاله مې چې عمر زیات شوی وي.»
طالب چارواکو ویلي چې دې جوړې ته په زندان کې مناسب طبي خدمتونه ورکړل شوي او بشري حقونه یې خوندي ول.
هغه محبس چې دوی پکې ساتل شوي ول، پلچرخي زندان و، چې د کابل یو مشهور زندان دی.
د یوې مودې لپاره دوی دوې میاشتې په داسې کوټو کې ول چې هېڅ کړکۍ یې نه لرله. خو په بند وروستیو اوونیو کې پورته خونې ته ولېږدول شول، چې خواړه ښه شول او له دوی سره ښه چلند کېده.
پیټر وویل چې کله یې له میاشتو وروسته باربي ولیده، ډېر سخت حیران شو:
«هغې نور د ۷۶ کلنې ښځې بڼه نه لرله، داسې ښکارېده لکه په ۹۰ کلونو کې چې وي.»
دوی مخکې ویلي وو چې غواړي هغه کسان “په غېږ کې ونیسي” چې دوی یې بنديان کړي ول او هغوی وبخښي.
پیټر وویل:
«زه له هغوی سره کینه نه لرم.»
هغه زیاته کړه چې لا هم غواړي د افغانستان له حکومت سره د خلکو د خیر لپاره کار وکړي.
دې جوړې کریګ او لینډسي فورمین ته هم پیغام واستاوه، چې د ۲۰۲۵ کال په جنورۍ کې په ایران کې نیول شوي ول.
باربي وویل:
«هیله مه بایلئ، صبر وکړئ.»
یوازي جاهلان به دا ومني سي دومره خدایی خدمتګاران ول. دوی سپین په سرو بدلوي.لکه بیل ګیټ سوډر سي په افریقا کې په انسانانو تجربې کولې.دوی د خدایی خدمتګارانو په نوم بیرته خپلو هیوادو ته میلونران ستنیږي.اخ کله به موږ له دغه جهالته او شرکه راپاڅیږو ؟ 😭کله مو د بغدادي پیر په نوم کفر ته کاږي همدغه د لویدیځ سوډران کله د پیر په نامه.دوی خدمتګاران نه وه هسي ګڼکپان وه د موږ د ولس په وینو یې ځانونه څربول.اوس د خیراتي کارکونکو یا بنسټونو ډیر افغان ګڼکپان هم پیدا سوي. دغه ګڼکپان له په بهر کې اوسیدونکو خیراتونه ټولوي ځانونه ورباندي وپړسوي د یوه غریب مازي سوڼډي غوړې کړې نورې کڅوړي ته واچوي او خپلې چړچې ورباندي کوي. اوسنۍ پیړۍ کې د حاتم طایی په شان سخیان نسته ټول د بل په غوښو ځانونه څربوي. لویه بدبختي داده کله سي انسان له الله تعالی ویره ونکړي بس تر مرګه لکه خنزیر په مردارو کې غرق وي.مرګ ورنه هیر وي ګور د انسان یوازي بدن مني که په کفن کې یاپه دریشي کې.قبر ته نور هیڅ نه وړل کیږي.کاشکي انسان که مسلمان وي او یا د بل دین او یا حتی بیدینه وي. په دې وپوهیږي سي قبر ګور ته نور هیڅ له ځانه سره نه وړل کیږي. چا څه یوړل ؟ راکپیلر سوډر اوبل کوم د مال دولت سردار ؟ هو یوازي د چا به قبر ښکلی د مرمرو له طلایی ګمبزې څخه جوړ وي، مګر په دننه کې دده په بدن چینجي کښته پورته کیږي بدن خوړین شړیږي او او اخیر هغه چینجیان هم خاوري سي. دا الهي قانون ده بیله څښتن هیڅوک ابدې په دې نړۍ کې نه پاتیږي.که سل کاله یا زر کله مرګ ورته ناخبره راځي او وړي یې. 😭 الله تعالی په ستر اسماني کلام قران کریم کې موږ ته ویلي انسان حریث ده . دریغه دریغه شیطان د بنده په غاړه کې خپل ځنځیر وراچولی او لوبي ورباندي کوي.څوک سي بل وزني کاشکي د هغه تر مرګ مخکي دا فکر وکړي سي که زه دی مړ کړم زه هم نن یا سبا مرم. 😔