اې آی د ستوني د سرطان اټکل کولی شي

تاند (جمعه، د کب/ حوت ۲۹ مه) د سرطان د (ماس جنرال بریګهم او د دانا-فاربر) انستیتیوټ ډاکترانو او ساینسپوهانو د مصنوعي ځیرکتیا (AI) یوه نوې وسیله جوړه کړې ده چې کولی شي وړاندوینه وکړي د ستوني سرطان څنګه د ناروغ په بدن کې خپرېږي.

دا ډول سرطان چې اوروفیرینجیال سرطان بلل کېږي، په ستوني کې پیل کېږي او د سر او غاړې د سرطان له ډلې څخه دی.

دا نوې AI وسیله کولی شي له ډاکټرانو سره مرسته وکړي چې وپېژني کوم ناروغان سختو درملنو ته اړتیا لري لکه وړانګې (ریډیېشن) او کیموتراپي، او کوم ناروغان کولی شي په لږ درملنو ښه پایله ترلاسه کړي.

دا مهمه څېړنه په Journal of Clinical Oncology علمي ژورنال کې خپره شوې ده. ډاکټر بنیامین کان، چې د سرطان متخصص او د دې څېړنې برخوال دی، ویلي چې دا وسیله کولی شي مرسته وکړي چې کوم ناروغان باید پیاوړې درملنه ترلاسه کړي، لکه اضافي کیموتراپي یا نوې درملنې لکه ایمیونوتراپي.

له بلې خوا، دا وسیله دا هم ښيي چې کوم ناروغان ممکن یوازې د جراحي په څېر په سپکې درملنې هم ښه شي.

د ستوني د سرطان درملنه ډېر وخت د بدن لپاره سخته وي. ځینې ناروغان جراحي، وړانګې او کیموتراپي ټولې ترلاسه کوي، چې اوږدمهاله جانبي عوارض لرلی شي. له همدې امله، ډاکټران هڅه کوي د هر ناروغ په مناسبه اندازه درملنه وکړي — نه ډېره زیاته او نه کمه. خو یوه لویه ستونزه دا ده چې پوه شي سرطان تر کومه بریده په بدن کې خپور شوی دی.

د ډاکټرانو لپاره یوه مهم نخښه اکسترانودال ایکسټنشن (ENE) ده. دا هغه وخت پېښېږي چې د سرطان حجرې له لمف نوډونو څخه ووځي او شاوخوا نسجونو ته خپرې شي. که ENE موجود وي، نو دا معنا لري چې سرطان جدي دی او قوي درملنې ته اړتیا لري.

خو اوس مهال، د ENE د معلومولو یوازینۍ کره لاره جراحي ده. ډاکټران لمف نوډونه باسي او پر مایکروسکوپ یې معاینه کوي، چې دا یوه تهاجمي او وخت نیوونکې طریقه ده.

د دې ستونزې د حل لپاره، ډاکټر کان او د هغه ټیم داسې AI وسیله جوړه کړه چې له CT سکنونو څخه کار اخلي — دا د بدن ځانګړي طبي عکسونه دي — ترڅو وړاندوینه وکړي چې ایا سرطان له لمف نوډونو څخه بهر خپور شوی که نه. دا AI وسیله جراحي ته اړتیا نه لري، بلکې د CT عکسونه تحلیل کوي او د پرمختللو کمپیوټري طریقو له لارې اټکل کوي چې څومره لمف نوډونه ښايي د ENE له امله اغېزمن شوي وي.

څېړونکو دا AI وسیله د ۱۷۳۳ هغو ناروغانو پر طبي تصویرونو وازمویله چې اوروفیرینجیال سرطان یې درلود. پایلې ډېرې هیله‌بخښوونکې وې. دې وسیلې وکولای شول وړاندوینه وکړي چې ایا سرطان به خپرېږي یا بېرته راګرځي، او همدارنګه دا چې ناروغان به څومره ژوند وکړي.

کله چې د AI وړاندوینې له هغو عادي ارزونو سره یوځای شوې چې ډاکټران یې له مخکې کاروي، نو پایلې لا ډېرې دقیقې شوې. دا معنا لري چې دا وسیله له ډاکټرانو سره ښه مرسته کوي چې وپېژني کوم ناروغان د ژوندي پاتې کېدو لوړ یا ټیټ چانس لري او کوم قوي درملنې ته اړتیا ده.

ډاکټر کان وویل چې دا وسیله ځکه پیاوړې ده چې د درملنې له پیل مخکې کولی شي د هغو د لمف نوډونو شمېر اټکل کړي چې د ENE له امله اغېزمن شوي دي — دا کار پخوا ممکن نه و. دا نوې طریقه کولی شي د سرطان درجه بندي او د درملنې پلانونه ښه کړي، چې په پایله کې به د ناروغانو پایلې هم ښې وي.

په لنډه توګه، دا څېړنه ښيي چې مصنوعي ځیرکتیا څنګه کولی شي د ستوني د سرطان پر ضد په مبارزه کې ډېره مرستندویه شي.

د کمپیوټري ټکنالوژۍ په مرسته، چې طبي عکسونه په ډېر دقت سره څېړي، ډاکټران کولی شي هوښیارې پرېکړې وکړي او ناروغانو ته په سم وخت کې مناسبه درملنه ورکړي.