انسان | زهير سپېڅلی

انسان د یوه ټولنیز موجود په توګه له پیدایښت څخه تر مرګه ؛ ټولنیزی اړیکې پالــي او همدا اړیکې دی چــې د انسان ژوند ته بل رنګ ورکوي ، اړیکــې د انسان پر ژوند مستقیمه اغیزه پریږدي او د انسان ژوند له ټولنې سره تړي.
انسان بی له ټولنیزو اړیکو ژونـد نشی کولای همدا اړیکې دی چــې د انسان ، عواطف ، علایق او احساسات له ټولنې سره او په ټولنه کـې له میشتو کسانو سره تنظیموي.
پخوا انساني اړیکـې د ټولنیزو ارزښتونو پر بنسټ تنظیمېدې ؛ ټولنیز ارزشتونه ، دود ، عرف ، عنعنات او کلتور په ټولنه کــې د انسانی ژوند معیار ګڼل کــېـده .
بی شمــېـره احساسات ، عواطف ، احترام ، عزت او مینه د داسې اړیکو د مثبتو عناصرو په توګه یادولای شو .، په داسی حال کــې ټولنیزی اړیکـې خورا قوی او له احساساتو څخه ډکی وی ، انسان تل هڅه کوله چـې د نورو په غم او ښادی کــې ځان شریک وبولـــي او خپلـې کورنۍ او خپلوانو ته وخت ځانګړی کړي.
خو دا اړیکــې له بل اړخه د سیمه ایزو واټونو له امله محدود پاتــې کېدې او اقتصادی ارزښت یی هم لوړ وو. که چــېرې چا غوښتل چــې د یو کس احوال واخلي او یا په ټولنیزو مراسمو کی برخه واخلی نو یا به یی خط لیکه او په ورځو به د خط ځواب ته په تمه پاتـې کېده او یا هم اوږد مزل به یې تر سره کړ تر څو موخې ته ځان ورسوي.
نن انسانی اړیکــې تیکنالوژی او انترنیټ تنظیموي ، موبایل ، ایمیل ، انلاین ټولنیزی شبکی او داسې نور په ټولنه کــې د انساني ژوند معیار ګڼل کیږي . تیکنالوژی او انټرنیټ د نړۍ په کچه واټونه او فاصلی له منځه وړي او د اړیکو له اړخه نړۍ يــې په یوه کوچني کـلــي بدله کړې ده د تیکنالوژی او انترنیټ په مرسته انسان په ډیره چټکۍ او کم لګښت سره کولای شي د هېواد د ننه او بهر اړیکــې ټینګـــې کــړي ، د خپلی کورنۍ ، ملګـرو او خپلوانو له حاله ځان خبر او حتا کولای شی خپل ملګــری او د کورنۍ غړی د نړۍ په هر ګوډ کـې په ژونـدۍ بڼه وګوري او مخامخ خبرې ورسره وکړي.
خو له بله اړخه په تیکنالوژی ډیره اتکا او باور د انسانانو تر منځ احساسات ، عواطف ، احترام ، عزت او مینی کچه په بی ساري توګه را ټیټوي ؛ په ټولنه کـــې پر انساني ژونـد خورا بده اغیزه پریږدي او د انسان حضوری او فزیکي اړیکــې له ټولنې سره کمزورې کوي.