تاند (جمعه، د وږي/ سنبلې ۲۷ مه) د افغانستان د پرزول شوي جمهوري حکومت د وروستۍ دورې د ملي امنیت سلاکار حمدالله محب محب د افغانستان او د جمهوري حکومت د پرزېدو په اړه په خپل کتاب کې، چې تازه په انګلیسي ژبه چاپ شوی، د جمهوري حکومت د پرزېدو پړه تر ډېره د افغانستان لپاره د امریکا د سولې پر استازي زلمي خلیلزاد اچولې ده.
ده لیکلي، د افغانستان پخوانی ولسمشر اشرف غني له هماغه پیله د خلیلزاد د ټاکل کېدو په اړه اندېښمن و. د محب په وینا، غني فکر کاوه چې د خلیلزاد رول ښايي د افغانستان لپاره ناوړه پایلې ولري.
د محب په ادعا، خلیلزاد د افغانستان د سولې د خبرو لپاره د امریکا له خوا تر ټاکل کېدو وروسته له افغان حکومت پرته له طالبانو سره مستقیمو اړیکو ته دوام ورکړ.
هغه ادعا کوي چې خلیلزاد کابل ته له راتګ وروسته حتی له ده او د سولې د بهیر د هغه مهال له مسوول سلام رحیمي سره ونه کتل، څو د افغان حکومت دریځ د سولې د خبرو په اړه واوري.
محب وايي، د خلیلزاد دې تګلارې طالبانو ته دا ډاډ ورکړ چې له افغان حکومت پرته هم کولی شي له واشنګټن سره مستقیمې خبرې وکړي او له همدې امله د طالبانو سیاسي دریځ پیاوړی شو.
د پخواني ملي امنیت سلاکار په وینا، خلیلزاد د پاکستان له سفر وروسته اشرف غني ته د خپلو خبرو بشپړ معلومات هم ورنه کړل او افغان چارواکي وروسته خبر شول چې هغه له طالبانو سره په پاکستان کې لیدلي دي.
محب لیکي چې افغان حکومت نه پوهېده، خلیلزاد دا کارونه د امریکا د رسمي سیاست له مخې کوي او که د خپل شخصي نوښت له مخې.
د امریکا له چارواکو سره د محب اختلاف
محب په کتاب کې د خپل هغه سفر یادونه هم کړې چې واشنګټن ته یې کړی و. نوموړي ویلي، هلته یې پر دې زغرد انتقاد کړی و چې د خلیلزاد هڅې د افغانستان د جمهوري نظام د کمزوري کېدو او د طالبانو د پیاوړي کېدو سبب کېږي.
د محب په وینا، هغه هڅه وکړه معلومه کړي چې ایا خلیلزاد د امریکا د حکومت په رسمي استازیتوب دا سیاست پر مخ وړي او که نه، خو د ده په خبره، هغه مهال ورته ورکړل شوي ځوابونه متضاد وو.
محب وايي، وروسته له دې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت له چارواکو سره د ده ځینې ټاکل شوې لیدنې هم لغوه شوې.
د خلیلزاد په اړه د محب اصلي نیوکه
محب په ټول کتاب کې خلیلزاد تورنوي چې د افغانستان پخوانی حکومت یې د سولې له خبرو څنډې ته کړ، له طالبانو سره یې مستقیمې او په ځینو مواردو کې پټې خبرې وکړې او د دې ډلې سیاسي دریځ یې پیاوړی کړ.
د هغه په باور، دغه اقدامات په پای کې د هغه بهیر یوه مهمه برخه وه چې د ۲۰۲۱ کال په اګست کې د جمهوري نظام د سقوط او د طالبانو د بیا واکمنېدو لامل شو.
خلیلزاد تر دې وړاندې په خپلو مرکو کې دې ته ورته روایتونه، چې ښاغلي محب په خپل کتاب کې ورته اشاره کړې، رد کړي دي او د جمهوریت مشران یې د جمهوري نظام په ماتې او ناکامۍ کې پړه بللي دي.
دمعلوماتی تکنالوژی تخصص اوجمهور ریس ملی امنیت سلاکار ی څومره ورته والی سره لری ؟
درنو لوستونکو ته سلام او په درنښت!
لومړی خو یو شخص که هغه خلیل زاد وي او ټرامپ نه شي کولی دغسې پرېکړې وکړي، چې د دنیا او یا کومې سیمې مخ او څټ وربدل کړي. که ټرتمپ دی او که پوتین دی، په یو سر هېڅ هم نه شي، مګر که په یو سیستم کې یوه ډله وي، چې د سیاست او ادارې اړخونه څېړي، شاربي یې او په پای کې یې د پرېکړې لاسلیک او یا ابراز ته وړاندې کوي.
ټرمپ نن سبا هم خپل لیونتوب د خپل ګوند یعنې جمهوریتیانو او خپلې ډلې تر شا تر سره کوي، چې پر ایران یې بربنډ تیری وکړ، د وینزیویلا ولسمشر مدورا یې د ښځې له غېږې پوړته کړ او د امریکا په زېرخانو کې یې وچولو، نو همدا د ټیم کار دی.
رابه شم د افغانستان مسلې ته! افغانستان په وروستیو ۵ لسیزو کې د شوروي اتحاد (روسیه) بیا د پاکستان او ایران لخوا او وروسته بیا د امریکا لخوا اشغال شوی وو، چې له کارمله نیولې تر غني پورې ټولو د بهرنیو یا اشغالګرو د مشاورینو او یا بادارانو لخوا ورته نغوته کېدله او لاسپوڅي ورته اوړېدل او رااوړېدل!
د افغانستان په قانون کې، چې یو چا بهرنۍ مېرمن درلودله، نو نه یې شوی کولی، چې لوړپوړی چارواکی وي، چې اشرف غني حتی ولسمشر هم شو او تاسو د امریکایانو زوم واست! خو د اشغال د وخت لوړپوړی چارواکی. په امریکا، روسیه، جرمني، نیدرلند … او داسې نورو کې هم همدا سناریو ده.
له طالبانو سره خبرې اترې لیه له ۲۰۰۷ م کاله پیل شوې وې، چې خلیلزاد کوم رول نه درلودلو. د قطر په خبرواترو کې د طالبانو استازي د ګوتو په شمېر ول، مګر ستاسو د حکومت استازي له ۳۰۰ تنو زیات ول، چې خوشخوریو او خوشوختیو په سر اخیستي ول. نه په خبرو پوهېدل او نه هم په نزاکت! بس څو تنه بړواګان مو قطر ته لېږلي ول، له بل اړخه په شلو کلونو کې د اشغال تر سیوري لاندې دولتداري څه لاسته راوړنه درلوده، چې د ویاړ وړ وي، هغه چا چې لږ تحصیل کړی وو، هغه هم د موقعې سره برابر له ملکه وتښول. نو خلیل زاد مه ګرموی او لاس خپاې غاړې ته واچوی! ستاسو د بري په تمه، وسلام،
زاغ زنده باد!
په دیره ساده او صافو کلیمو کې
وایی( یوپټی رشقه یې وخوړه خو ته یې لاخوسکی بولې!)
محبه زه نه پوهیږم چې تا به دانیم ونیم کله داکتری څنګه اوچېرې لوستی وی ؟ که انلاین وی خو نه ارزی او که بې لاینه وی نو ښکاری چې په ټیلو او ټمبو به فارغ شوی یی.
که زه ستا پر ځای وای نو چیرته مې ځان غلی کاًوه .
دنر سړی یا خرپ وی او یاترپ خو له بده مرغه ته له دواړو بې برخې وی ستا ټول تصامیم دنرښځی په څیر دی . کله چې دیوه مېړنی ولس دامنیت سلا کار دومره کمزوری شی چې استخباراتی کاسه اوکپړیو [ملا] ته [نظام] پریږدی دخدای ج نعلت دې ورباندې وی
ته نه پوهیدې چې خلیل په بن کې او دسفارت په وخت کې کومه توره له همدې ولس سره وکړه چې تا بده تمه دمطریو په دوحه کې ور نه کوله؟
کله چې ته واقعا دملی امنیت مشر یا کوټوال وې نوخلیل بیا دچا ………وه!
زه فکر کوم تاسې ټول دبالیوود هغه ساختګی ، احساساتی، عقبګر نمایشی امیتوران ظاهری[ خود کوزه وکوزه ګر وکوزه فروش] کوزړۍ یاست چې یو کار مو هم دنر نرخ اوکرکتر ته نه پاتې کېږی چې دې قالب کې ډایپر احمد مسعو دجبهه تجارت وملامت خپل سری ماشوم دی . چا ، کوم قانون ، کوم اهلیت ، غیرت اوعزت رهبر کړی؟
لږ له عقلانیت ااوشعړر نه کار واخلی شرم او حیا ښه صفت دی دغه ولس تاسې وینی او ډیر مدبر ، عالم دصبر اوثبات کسان اوشخصیتونه لری ان شاء الله دغه ولس به خپل برخلیک خامخا ټاکی
خلیلزاد پوهیده چی د افغانستان حکومت نیم د ماشومانو په لاس کښی ده چی له هغی جمله یو تاسو دی امریکا ناخلفه ماشوم وې او نیم نوریې دغلو او چپاولګرو په لاس کښی ده نو دا حکومت نه بلکی د ماشومانو لوبی دې لوې مثال یې دې قطر خبرې دې چې موجودې دې په هغی کښې دې غنی نماینده ګان لکه ماشومان غږېدل او په اصل کښی نه پوهیدل چې مذاکره یمنی څه نو څکه خلیلزاد تاسو ته کوم اهمیت در نکړو په اصل کښی تاسو نه پوهیدی چې څنګه راغلی او څنګه بیرته ولاړې ستاسو ټول فکر د غلا او چور پر سر راټول وه نور نه ړې وطن فکر در سره وه اونه د اسلام په اصل کښی تاسو د اسلام د نام بدی په خاطر تربیه شوې وې امریکا پوهیده چې اسلام په همدغو ماشومان مونږ له بین نه وړې شو ولی دخدا کار بل وه چې خپله امریکا همدی ماشومانو وشرموله او خپی یې له افغانستان نه سپکی کړې نو ته ماشوم محب اول خلیلزاد ډیر فرق لرې تاسو یو لس کاله نور هم ضرورت لری چی صرف پوه شې چې تاسو څنکه دغنی حکومت ته را داخل شوې او څنګه وشړل شوی
ستاسو جمهوریت هغه ورځ ناکامه شو ، چې په یوه ورځ مو دوه ولسمشران پیدا کړل او دواړو په یوه ورځ ملت ته د وفادارۍ سوګند یاد کړ ، خو په سبا مو هغه ټولې وعدې او سوګندونه مات کړل .
زه به هم د ښاغلی لمر دخبری یوه برخه نوره هم پیاوړې کړم او هغه دا چی د د دوحی د سولی په خبرو کی د افغانستان اسلامی جمهوریت استازیو یوازې د۵۰۰۰۰ پنځوس زرو ډالرو ایسکریم خوړلی وو. او اوس دا خبری نوری هم په ټولنیزو رسنیو کی له لاسوندونو سره خپریږی چي د افغانستان اسلامی جمهوریت د دولتی اډانی د ننه جګپوړو چارواکو په پټه کی هر یوه پځانګړې توګه له طالبانو سره اړیکی پخی کړی او تارونه یی ورسره غځولی وو.نو داسې دولت به ولی سقوط نه کوی چی د۲۸۷ بیلینونو ډالرو په اخیستلو سره یی بیا هم اقتصاد او GDP له 19 بیلیونو ډالرو زیاته نشوه! (دسیګار راپور). لدی څخه تر لمر روښانه بریښی چی تر کاسه لاندی نیمه کاسه وه. وایی یو وخت د یوه کوچی کور ودانه په حق رسیدلی وه او نور کوچیان یی فاتحی یا دوعا ته راتلل او په دوعاکی به یی ویل چی اجاڼۍ د خدای وبښی ښه ښځه وه! د مړې ښځې میړه به له نورو سره یوځای ویل آمین،مګر د همدی مړې کوچی ځوان زوی به ویل چی خدای خبر! کله چی پلار او زوی یوازی شول پلاریی زوی ته وویل ولی مور د نه وه؟! زړه د ندی ورپۍې بد؟!تا ته یی له سرو غوښو سپینې پۍ (شیدی) درکړی وی نو ولی داسی وایی؟ زوی یی ورته وویل پلاره زړه می هم ډیر پسې بد دی او دوعا هم ورته کوم مګر د خدای حق به هم سره وایو،خدای به دا څرنګه وبسي چی لمونځ یی په کیناستو کولو او غړک یی په ولاړو شاربله!.