تاند (شنبه، د وري/ حمل ۲۲ مه) د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي چې که له ایران سره د سولې په خبرو کې هوکړه و نه شي، نو امریکا به پر ایران سخت او ځواکمن بریدونه وکړي.
هغه د جمعې په ورځ ګواښ وکړ چې د امریکا په جنګي بېړیو کې «تر ټولو پرمختللې وسلې او مهمات» بارېږي، چې که په پاکستان کې د سولې خبرې ناکامې شي، بریدونه بېرته پیل کړي.
ټرمپ د خپل مرستیال جې ډي ونس او خپلو ځانګړو استازو تر روانېدو لږ وروسته یوې ورځپاڼې ته وویل چې په راتلونکو ۲۴ ساعتونو کې به څرګنده شي چې خبرې بریالۍ کېږي که نه.
هغه وویل: «موږ د بیا تنظیم په حال کې یوو. موږ په خپلو بېړیو کې هغه غوره وسلې باروو چې تر اوسه جوړې شوې دي، حتی له هغو هم پیاوړې چې مخکې مو کارولې وې.»
ټرمپ زیاته کړه: «که هوکړې ته ونه رسېږو، نو دا وسلې به وکاروو او ډېر اغېزمن به یې وکاروو.»
هغه له دې وړاندې په خپله خواله رسنۍ کې یو لنډ او مبهم پیغام هم خپور کړی و او لیکلي یې و: «په نړۍ کې تر ټولو ځواکمن بیا تنظیم!»
د ایران د پلاوي غړي لا په رسمي ډول نه دي اعلان شوي، خو ځینې سرچینې وايي چې محمدباقر قالیباف او عباس عراقچي به پکې شامل وي.
په عین حال کې ایراني چارواکو ویلي، تر څو چې د خبرواترو دوه مهم شرطونه، یعني پر لبنان د اسراییل بریدونه او د ایران د کنګل شویو پیسو خلاصون عملي شوی نه وي، دوی خبرې نه کوي.
د ایران دې دوو شرطونو د خبرو احتمال له شکونو سره مخامخ کړی دی خو نن به ولیدل شي چې د دوی غیرمستقیم خبرې ممکن دي او که نه دي.
ټرمپ د ایراني چارواکو په اړه وویل: «موږ له داسې کسانو سره مخامخ یوو چې نه پوهېږو رښتیا وايي که نه.»
هغه زیاته کړه چې ایراني چارواکي مخامخ ورته وايي چې له اتومي وسلو تېرېږي، خو بیا له رسنیو سره بل ډول خبرې کوي.
ټرمپ وروسته د هرمز تنګي موضوع ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې ایران هڅه کوي د نړیوالو اوبو له لارې نړۍ تر فشار لاندې راولي.
هغه ایران ته خبرداری ورکړ او ویې ویل: «یوازینی دلیل چې هغوی لا ژوندی دي، دا دی چې خبرې وکړي.»
له بلې خوا راپورونه ښيي چې د اوربند له اعلان سره سره د هرمز تنګي له لارې بل هم بېړۍ ازادې تګ راتګ نه شي کولی. تر پرونه پورې یوازې هغه ګوته په شمېر بېړۍ له هرمز تنګي څخه تېرې شوي چې د ایران بیرف پرې لګېدلی و.
د امریکا متحدوایالتونو د ۲۰۲۲ کال له اکتوبر راهیسې له خپل هیواده لږ تر لږه ۱۰۴ افغان اتباع افغانستان ته بېرته استولي دي.
دا شمېرې د فدرالي معلوماتو له تحلیل څخه ترلاسه شوې دي، چې د «ډیپورټېشن ډیټا پروژې» له لوري راټولې شوې دي. د دغو معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۲ له اکتوبر څخه د ۲۰۲۶ تر مارچ پورې ټولټال ۱۱۵۶ افغانان له امریکا څخه ایستل شوي، خو ډېری یې مستقیم افغانستان ته نه، بلکې درېیمو هېوادونو ته لېږل شوي دي.
دا معلومات د افغان پناه غوښتونکو د وضعیت په اړه مخ پر زیاتېدونکو اندېښنو ته اشاره کوي، ځکه چې د ایستلو پالیسۍ له بشري مسوولیتونو او د خوندیتوب له خطرونو سره ټکر کوي.
سره له دې چې د بشري حقونو بنسټونو پرلهپسې خبرداری ورکړی، بیا هم د افغانانو ایستنې دوام لري، حال دا چې بېرته ستنېدونکي ښايي له جدي ګواښونو سره مخامخ شي.
په دې راپور کې یوه مهمه موندنه دا ده چې جنايي سابقه د ایستلو په پرېکړو کې نژدې هېڅ رول نه لري. شاوخوا ۹۷ سلنه هغه افغانان چې ایستل شوي، یوازې د کډوالۍ د قوانینو د سرغړونې له امله ثبت شوي او نه یې کوم جنايي محکومیت درلود او نه پرې کومه قضیه روانه وه.
له هغو ۱۰۴ کسانو څخه چې مستقیم افغانستان ته ستانه شوي، ۸۷ تنه یې هېڅ جنايي سابقه نه لرله، یوازې ۱۴ کسان محکوم شوي وو او درې نور له ناحل شوو قضیو سره مخامخ وو.
ډېری هغه کسان چې شړل شوي، یعنې ۹۲ تنه، د ایستلو وروستۍ پرېکړه یې ترلاسه کړې وه. خو ۱۲ کسان پرته له وروستۍ پرېکړې ایستل شوي، چې دا موضوع د حقوقي کارپوهانو لپاره د قانوني بهیر او اصولو په اړه پوښتنې راپورته کوي.
د معلوماتو له مخې، ډېری ایستنې په چټک ډول ترسره شوې دي. کابو ۹۰ سلنه قضیې د «نه منلو وړ» په توګه ثبت شوې دي، چې معنا یې دا ده چې دا کسان د کډوالۍ د محاکمې بهیر ته له داخلېدو پرته، ډېری وخت د امریکا د پولې په شاوخوا کې له نیول کېدو لږ وروسته، بېرته شړل شوي دي.