تاند (سې شنبه، د سلواغې/ دلوې ۱۶ مه) د ماشومانو یوه ملاتړې اداره، چې “د ماشومانو او وسلهوالو شخړو د څار لیست” نومیږي، وايي چې چاودیدونکي توکي لا هم په افغانستان کې د ماشومانو د تلفاتو اصلي لامل دي.
د دې ادارې د راپور له مخې، پر له پسې تاوتریخوالی او د ښوونځیو ترڅنګ د چاودیدونکو موادو شتون لا هم د ماشومانو د زدهکړې او اساسي خدماتو ته د لاسرسي مخه نیسي، د دوی د تګ راتګ ازادي محدودوي او امنیت یې له ګواښ سره مخامخوي.
د یوناما د بشري حقونو د راپور له مخې، چې د ۲۰۲۴ کال له اکتوبر تر دسمبر پورې موده رانغاړي، له جګړې څخه پاتې چاودیدونکي مواد د ۴۷ ماشومانو د مرګژوبلې سبب شوي، چې له دې ډلې ۸ نجونې او ۳۹ هلکان دي.
د ماشومانو د حقونو ملاتړ سازمان غوښتنې:
✔ د ملګرو ملتونو امنیت شورا باید له ټولو ښکیلو خواوو وغواړي چې د نړیوالو قوانینو، بشري حقونو او بشردوستانه اصولو ته پوره ژمن پاتې شي.
✔ له واکمنو چارواکو څخه باید غوښتنه وشي چې د ماشومانو د ساتنې لپاره د افغانستان ملي او نړیوالو ژمنو ته پابند پاتې شي، چې پکې دا موارد شامل دي:
- د ماشوم تعریف له ۱۸ کلونو څخه کم عمره فرد په توګه
- د ماشومانو د حقونو نړیوال کنوانسیون
- په وسلهوالو شخړو کې د ماشومانو د ګډون د بندیز پروتوکول
- د پاریس اصول او ژمنې
✔ د ملګرو ملتونو امنیت شورا باید له ټولو خواوو وغواړي چې بشري مرستو ته اجازه ورکړي، څو بشري کارکوونکي، په ځانګړې توګه ښځینه کارکوونکي، د نړیوالو قوانینو مطابق خوندي، بېخنډه، او چټک بشري خدمات غیرنظامیانو ته ورسوي.