تاند (پنجشنبه، د کب/ حوت ۲ مه) مصري چارواکو د سې‌شنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د فرعون تحوتموس دوهم ورکه مقبره، چې د لرغوني مصر د اتلسمې سلسلې وروستۍ ناموندل شوې سلطنتي مقبره ګڼل کېده، وموندل شوه.

د مصر د اتلسمې سلسلې تاریخ
دا سلسله له شاوخوا ۱۵۵۰ میلادمخکې څخه تر ۱۲۹۲ میلادمخکې پورې، څه باندې دوې پېړۍ پر مصر واکمنه وه. له ۱۹۲۲ کال راهیسې، کله چې د فرعون توت عنخ‌آمون مقبره کشف شوه، دا لومړۍ سلطنتي مقبره ده چې لرغون‌پوهانو وموندله.

د مقبرې موندنه
دا مقبره د مصر او بریتانیا د لرغونپوهانو ګډې ډلې د لوېدیځ اقصر او د «پاچهانو درې» ته نژدې د تبس په سیمه کې کشف کړه.

د اکتشاف بهیر

• د مقبرې اصلي دروازه او دهلیز په ۲۰۲۲ کال کې کشف شو.
• له هغه وخت راهیسې، د مقبرې داخلي برخې سپړل کېدې.

د لرغونپوهانو څېړنې
د مصر د لرغونو اثارو د عالي شورا سرمنشي ډاکټر محمد اسماعیل خالد، وویل چې په لومړي سر کې ګومان کېده چې دا مقبره د یوې ملکې وي. ځکه چې دا د درېیم تحوتموس د مېرمنې او د ملکه حتشپسوت مقبرې ته نژدې موقعیت لري.

• دا مقبره اصلاً د پاچا د ماندینو د مقبرې په توګه د حتشپسوت لپاره جوړه شوې وه. خو کله چې هغه په خپله واک ته ورسېده، نو د پاچهانو په درې کې ښخه کړل شوه.

د تحوتموس د دوهمې مقبرې نوي شواهد
د کیندنو په دوام کې، نوې شواهد وموندل شول چې ثابته یې کړه دا مقبره په دوهم فرعون تحوتموس پورې تړاو لري. موندنې دا هم ښیي چې د هغه د تدفین مراسم د ملکې حتشپسوت (چې هم یې خور وه او هم مېرمن) تر سرپرستۍ لاندې ترسره شوي وو.

• د ملکې حتشپسوت نوم هم په کتیبه کې لیدل شوی، چې د مقبرې اصلي هویت تاییدوي.

د دې کشف ارزښت
ډاکټر خالد دا کشف «د وروستیو کلونو تر ټولو د لرغونپوهنې تر ټولو مهم کشف» وباله او ویې ویل، چې دا موندنه د دوهم تحوتموس د واکمنۍ او د تبس د سیمې د تاریخ په اړه ارزښتناک معلومات وړاندې کوي.

د دوهم فرعون تحوتموس مومیایي د نولسمې پېړۍ په جریان کې، په بله سیمه، «دیر البحري» کې کشف شوی و.

د مومیایي انتقال
لرغونپوهان باور لري چې دا مومیایی جسد له پېړیو وروسته، د اصلي مقبرې له لوټ کېدو وروسته دې ځای ته انتقال شوی و. اوس‌مهال، د دې لرغوني مصري فرعون مومیایی د مصر د تمدن په ملي موزیم کې، د نورو سلطنتي مومیاییو ترڅنګ نندارې ته ایښودل شوی دی.

د مقبرې اوسنی وضعیت
د مصري د سپړونکې ډلې مشر، ډاکټر محمد عبدالبدیع، وویل چې دا مقبره د دوهم تحوتموس له مړینې وروسته، د سیلونو له امله سخته زیانمن شوې او په خراب حالت کې ده.

نوي موندنې

• د لومړنیو مطالعاتو له مخې، د مقبرې زیاتره اصلي توکي له دې لرغونو سیلابونو وروسته بل ځای ته انتقال شوي دي.
• د څېړنیزې ډلې غړو د مقبرې پر دیوالونو د تزییناتو پاتې شوني موندلي، چې ژېړ ستوري او شین رنګه لیکنې لري.

د تدفین مذهبي متن

• د مقبرې دننه د «ایمي‌دوات» کتاب یوه برخه موندل شوې، په دې کتاب کې د لرغوني مصر تر ټولو مهم تدفیني متون شامل دي، چې د مړو د ارواوو د اخروي سفر لارښوونه پکې لیکل شوي دي.