تاند (چهارشنبه، د وري/ حمل ۲۶ مه) د انسان او حیوان ترمنځ د خبرو اترو امکان له ډېر پخوا راهیسې د ساینسي-تخیلي کیسو موضوع وه، خو نوې علمي څېړنې ښيي چې د بېلابېلو ژوو ترمنځ یو ډول محدود ارتباط ښايي په راتلونکي کې لا ښه درک شي، که څه هم دا به هیڅکله د انسانانو د خبرو په شان نه وي.
ساینسپوهان ټینګار کوي چې حیوانات په بېلابېلو لارو لکه غږونو، د بدن حرکاتو، بوی او بصري نښو له لارې له یو بل سره اړیکه نیسي. ځینې ټولنیز ژوي لکه دولفینان، نهنګان، بیزوګان، لېوان او سپي نسبتاً پېچلي ارتباطي سیستمونه لري.
څېړنو ښودلې چې ځینې حیوانات کولی شي یو ډول ژبه یا پېچلی ارتباط ولري. د بېلګې په توګه، شامپانزې په ازمیښتي شرایطو کې د اشارې ژبه زده کړې، دلفینان د معلوماتو د لېږد لپاره ځانګړي شپېلکي کاروي، او د نهنګانو د غږونو رازونه د معلومېدو په حال کې دي.
خو بیا هم ډېری څېړونکي باور لري چې ریښتینې ژبه چې ګرامر ولري او د پېچلو او انتزاعي مفاهیمو د بیان وړتیا ولري، ښايي یوازې په انسانانو پورې محدوده وي، او حیوانات په طبیعي ډول داسې سیستم نه کاروي.
د حیواناتو د اړیکو درک کول ستونزمن دي، ځکه هر ډول حیوان خپله ځانګړې حسي نړۍ او تجربې لري. که څه هم یو حیوان د انسان د کلمو کارولو وړتیا هم ولري، د ادراک او بیولوژیکي لومړیتوبونو توپیر کولی شي دا معنا ولري چې د هغه پیغام اصلي مفهوم انسان ته په بشپړه توګه روښانه نه وي. له همدې امله ځینې ساینسپوهان باور لري چې د انسان په معنا ریښتینې خبرې اترې ښايي هېڅکله د انسان او حیوان ترمنځ رامنځته نه شي.
په همدې حال کې د ټکنالوژۍ پرمختګ، په ځانګړي ډول د مصنوعي ځیرکتیا، نوې هیلې رامنځته کړې دي. د ژورې زدهکړې وسایل کولی شي د حیواناتو په غږونو او نښو کې پېچلي نمونې وپېژني او ښايي یوه ورځ د هغو په دقیقې ژباړې یا تفسیر کې مرسته وکړي. دا به د وحشي ژوو د ساتنې، د کورنیو حیواناتو د اړتیاوو د ښه درک او د چاپېریال د مدیریت په برخه کې ډېره ګټه ولري.
په پایله کې، که څه هم د انسان او حیوان ترمنځ د انسانانو ترمنځ د مکالمې په شان د پوره خبرو امکان ډېر کم ښکاري، خو علمي څېړنې موږ د نورو ژوو د اړیکو د ښه درک لور ته نژدې کوي؛ دا یو داسې ګام دی چې کولی شي له طبیعي نړۍ او نورو ژونديو موجوداتو سره زموږ د اړیکو په اړه نظر بدل کړي.