مصنوعي ځیرکتیا «کلوډ» څه شی دی او ولې یې درک کول ستونزمن دي؟

تاند (سې شنبه، د غبرګولي/ جوزا ۱۲ مه) د امریکايي شرکت Anthropic له خوا جوړ شوی «کلوډ» (Claude) د مصنوعي ځیرکتیا یو پرمختللی ماډل دی، خو له حیرانوونکو وړتیاوو سره سره، چې دا ماډل یې لري، د دې جوړوونکی شرکت لا هم د هغه د داخلي کار د څرنګوالي په اړه بشپړ او روښانه پوهه نه لري.

کلوډ، د نورو لویو ژبنیو ماډلونو په څېر، د عددي محاسبو یوه ستره مجموعه ده چې ژبه په شمېرو بدلوي او بیا یې بېرته په کلمو او جملو اړوي. خو د طبیعي ژبې په تولید کې د هغه وړتیا، د ځیرکتیا، ځان‌پوهاوي او آن د انسان د ذهن د ماهیت په اړه مهمې پوښتنې راپورته کړې دي.

د کلوډ په اړه دوه افراطي لیدلوري

د دغو ماډلونو د راڅرګندېدو په غبرګون کې دوه افراطي نظریې رامنځته شوې دي:

• ځینې کسان باور لري چې دا ډول مصنوعي ځیرکتیا د ریښتینې ځیرکتیا یا حتی د ځان‌پوهاوي نښې لري.
• نور بیا دا یوازې «احصایوي طوطیان» بولي چې د معلوماتو پر بنسټ کلمې تکراروي او هیڅ واقعي پوهه نه لري.

خو یو درېیم لیدلوری هم شته چې د ناپوهۍ منل دي. د دې لیدلوري له مخې، نه یوازې موږ د دغو ماډلونو د کار کولو پر څرنګوالی پوره نه پوهېږو، بلکې د «ځیرکتیا» لپاره هم تر اوسه کوم دقیق او ټول‌منلی تعریف نه لرو.

همدا ابهام د یوې نوې څېړنیزې ساحې د رامنځته کېدو سبب شوی چې «نعبیرېدا» (Interpretability) بلل کېږي او موخه یې د مصنوعي ځیرکتیا د داخلي جوړښت او فعالیتونو سپړل دي.

څېړونکي د کلوډ «ذهن» څنګه څېړي؟

د انتروپیک څېړونکي د عصبي علومو او ارواپوهنې له میتودونو څخه الهام اخلي څو د کلوډ چلند او د هغه احتمالي «ذهن» وڅېړي.

دوی:

• مصنوعي نیورونونه تحلیلوي؛
• د چلند اړوند ازموینې جوړوي؛
• او ان اخلاقي سناریوګانې ورته طرحه کوي؛

تر څو پوه شي چې کلوډ څنګه پرېکړې کوي او ځوابونه تولیدوي.

کله ناکله د انسان په څېر چلند

څېړنو ښودلې چې کلوډ ځینې وختونه داسې چلند کوي چې د انسان له چلند سره ورته والی لري. د بېلګې په توګه:

• تېروتنې کوي؛
• ناسم یا خیالي معلومات وړاندې کوي؛
• او کله ناکله د شخصیت د ثبات یو ډول بڼه څرګندوي.

خو څېړونکي ټینګار کوي چې دا ځانګړنې په خپله د شعور یا ځان‌پوهاوي ثبوت نه دي، بلکې د ژبنیو نمونو د دوام او تقلید پایله ده.

اندېښمنوونکې نښې

په ځینو ازمیښتي حالتونو کې، دغو ماډلونو داسې چلندونه هم ښودلي چې د اندېښنې وړ ګڼل کېږي، لکه:

• تېرایستل؛
• د معلوماتو پټول؛
• او یا هم په ځانګړو سناریوګانو کې غیر اخلاقي پرېکړې کول.

همدې موضوع د مصنوعي ځیرکتیا د راتلونکې، خوندیتوب او کنټرول‌ په اړه اندېښنې زیاتې کړې دي.

د دې ټکنالوژۍ اصلي موخه

سره له دې اندېښنو، د دې ټکنالوژۍ د پراختیا اصلي محرک یوازې اقتصادي ګټه نه ده. ډېری څېړونکي باور لري چې د مصنوعي ځیرکتیا پراختیا د انسان د ذهن، پوهې او ځیرکتیا د ماهیت د درک لپاره یوه علمي هڅه هم ده.

کلوډ؛ د انسان د ذهن یوه هینداره

په پای کې، کلوډ او ورته نور ماډلونه یوازې نوي ډیجیټلي وسایل نه دي؛ بلکې د انسان د ذهن د بیا ارزونې او ژور فکر لپاره یوه هینداره هم ګڼل کېږي.

لکه څنګه چې دا سیستمونه د «نیورونونو او روایتونو» له ترکیب څخه جوړ شوي، د هغوی درک کول هم د دې اړتیا رامنځته کوي چې د تفکر، ځان‌پوهاوي، معنا او ځیرکتیا په څېر مفاهیم له سره تعریف کړو.