تاند (دوشنبه، د تلې/ میزان ۲۷ مه) ۲۵ کلنې ملکې د خوړو د کمښت له امله خپل یو ماشوم له لاسه ورکړی دی. اوس یې درې کلنه لور د خوارځواکۍ له امله تر درملنې لاندې ده. ملکه په کابل کې د ماشومانو په یوه روغتون کې وايي: «زه اندېښنه لرم چې لور مې مړه نه شي.»
د ځینو ماشومانو لاسونه، ګېډې او پښې پړسېدلې دي، خو لاسونه او پښې یې نرۍ دي. د ځینو ماشومانو پر مخونو د جراحۍ سپینې پټۍ لګېدلې دي، څو د پزې له لارې معدې ته د خوړو رسولو نل په خپل ځای کې وساتي. په افغانستان کې، چې ډېرې کورنۍ د خوړو د پېرلو لپاره کافي پیسې نه لري، خوارځواکي د ګڼو ماشومانو د ورځني ژوند یوه برخه ګرځېدلې ده.
«زه د خپلې لور په اړه اندېښنه لرم، وېرېږم چې مړه نه شي.» دا د ملکې خبرې دي، چې درې کلنه لور یې، کلثوم، د افغانستان د ماشومانو په لوی روغتون، اندرا ګاندي کې د خوارځواکۍ په څانګه کې تر درملنې لاندې ده.
ملکه د خپلو درېیو زامنو په اړه هم اندېښمنه ده. مېړه یې که کار پیدا کړي، چې هره ورځ یې نه شي موندلی، د ورځې له ۳۰ تر ۴۵ افغانۍ پورې عاید لري. دا پیسې د کورنۍ د مړولو لپاره بسنه نه کوي. څو میاشتې وړاندې یې پنځه کلنه لور د خوارځواکۍ له امله مړه شوه.
کلثوم د روغتون د خوارځواکۍ په څانګه کې له ۲۰ بسترو څخه پر یوه بستر پرته ده. روغتون د نورو بسترو د برابرولو وس نه لري، په داسې حال کې چې اړتیا تر دې ډېره زیاته ده. کله ناکله دوه ماشومان پر یوه بستر ویده کېږي او دا څانګه تقریباً تل له ناروغانو ډکه وي.
«تر دې مخکې بېساري کچه»
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (WFP) مشر، جان ایلیف، وايي چې اوس تر بل هر وخت ډېر خلک له لوږې سره مخ دي.
د هغه په وینا، په راتلونکو میاشتو کې به د افغانستان نژدې ۴۰ سلنه وګړي، یعنې شاوخوا ۱۹ میلیونه کسان، له داسې لوږې سره مخ شي چې ژوند یې ګواښلی شي.
جان ایلیف وايي، شدیده خوارځواکي لا له وړاندې بېساري کچې ته رسېدلې ده.
۱۰۰ روغتیايي مرکزونه تړل شوي دي
افغانستان د نړۍ له بېوزلو هېوادونو څخه دی او د څو لسیزو جګړو له امله سخت زیانمن شوی دی. پنځه کاله وړاندې د طالبانو له بیا واکمنېدو راوروسته د نړیوالو مرستندویانو مرستې زښتې کمې شوې دي، چې له امله یې لا ډېر خلک بېوزله شوي دي.
د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونیسف) په وینا، یوازې د روان کال په اوږدو کې د مرستو د کمښت له امله له ۱۰۰ څخه ډېر هغه روغتیايي مرکزونه تړل شوي چې د خوارځواکو ماشومانو درملنه یې کوله.
د خوړو نړیوال پروګرام په افغانستان کې د نورو ټولو ادارو پرتله ډېرې خوراکي مرستې ترلاسه کوي، خو د بشري مرستو د ټولو ادارو مالي سرچینې ورځ تر بلې کمېږي. دغه پروګرام اوس د افغانستان د ۲۰۲۲ کال د بودجې لپاره یوازې ۱۲ سلنه پیسې لري.
جان ایلیف وايي: «موږ اړ یو چې له اوو هغو ښځو او ماشومانو څخه چې په شدیده خوارځواکۍ اخته دي، شپږ یې له روغتیايي مرکزونو بېرته وګرځوو. موږ په ساده ډول داسې خواړه نه لرو چې هغوی ته یې ورکړو.»
د ملګرو ملتونو د اګست میاشتې د یوه راپور له مخې، شاوخوا ۳.۷ میلیونه ماشومان د خوارځواکۍ تر ټولو په خطرناکو ډولونو اخته دي.
د خوړو نړیوال پروګرام اټکل کوي چې راتلونکی کال به ۵.۳ میلیونه کسان د شدیدې خوارځواکۍ درملنې ته اړتیا ولري.
دا شمېر د ۲۰۲۲ کال پرتله ۱.۳ میلیونه زیات دی.
سرچینې: ملګري ملتونه، د خوړو نړیوال پروګرام (WFP)