تاند (یکشنبه، د وري/ حمل ۳۰ مه) د ملګرو ملتونو تر ادارې لاندې د افغانستان د بشري مرستو صندوق په ۲۰۲۵ کال کې څه باندې ۷۳ میلیون ډالره د مرستو لپاره ځانګړي کړي، څو له هغو میلیونونو خلکو سره مرسته وشي چې له سخت بشري بحران سره مخامخ دي.
د ملګروملتو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (OCHA) ویلي، دا صندوق د ۷۱ شریکو بنسټونو له لارې ۱۱۹ پروژې تمویل کړې، چې تر ډېره یې د هېواد تر ټولو زیانګالي قشرونه په نښه کړي دي.
د راپور له مخې، افغانستان په ۲۰۲۵ کال کې له څو هممهالو ستونزو سره مخامخ و، لکه له ګاونډیو هېوادونو د کډوالو بېرته ستنېدل، زلزلې، وچکالي او نور اقلیمي بدلونونه.
ټولټال شاوخوا ۷۳.۴ میلیون ډالر په بېلابېلو برخو کې لګول شوي، چې پکې روغتیا، د خوړو خوندیتوب، اوبه او حفظالصحه، سرپناه او ساتنه شامل دي. دا مرستې میلیونونو کسانو ته رسېدلې دي.
راپور زیاتوي چې نژدې ۲۲.۹ میلیونه افغانان — چې د هېواد کابو نیمايي نفوس جوړوي — بشري مرستو ته اړتیا لري، او له دې ډلې ۱۴.۸ میلیونه کسان د خوړو له شدید کمښت سره مخامخ دي.
سرچینې کمې، اړتیاوې ډېرې
سره له دې چې اړتیاوې ډېرې دي، خو د مرستو کچه د نړیوالو بحرانونو لکه د اوکراین، غزې او سوډان له امله راکمه شوې ده. بیا هم دا صندوق د نړۍ له سترو بشري صندوقونو څخه پاتې شوی او د بریتانیا، هالنډ او استرالیا په ګډون د څو هېوادونو له لوري تمویلېږي.
په ۲۰۲۵ کال کې شاوخوا ۵۴.۳ میلیون ډالر نوې مرستې ورکړل شوې، خو د لګښت کچه تر دې لوړه وه، چې دا د پخوانیو زېرمو کارول ښيي.
پر کورنیو بنسټونو زیات تمرکز
راپور ښيي چې د مرستو یوه مهمه برخه افغان بنسټونو ته سپارل شوې ده. په ۲۰۲۵ کال کې ۳۹ سلنه مرستې کورنیو موسسو ته ورکړل شوې، چې دا شمېر تېر کال ۲۸ سلنه و.
همداراز، د ښځو په مشرۍ بنسټونو ته هم ملاتړ زیات شوی، او ۸ داسې بنسټونو ته مستقیمې مرستې رسېدلې دي.
ستونزې او راتلونکی
د مرستو رسولو بهیر له یو شمېر خنډونو سره مل هم و، لکه د ښځینه کارکوونکو محدودیتونه، د لاسرسي ستونزې او اداري ځنډونه. سره له دې، مرستندویو ادارو د خدماتو په بدلون او تنظیم سره هڅه کړې چې خلکو، په ځانګړي ډول ښځو او نجونو ته لاسرسی ولري.
راپور خبرداری ورکوي چې په ۲۰۲۶ کال کې به هم د مرستو اړتیا لوړه پاتې شي، خو د تمویل کمښت به دوام ولري، او دا به د لومړیتوبونو ټاکل لا ستونزمن کړي.