ښارونه یوازې په ودانیو او واټونو نه پېژندل کېږي؛ د اوسېدونکو فکرونه، چلندونه او په خپلو لاسونو جوړ شوي برخلیکونه یې هم هویت ټاکي. ځینې ښارونه په هیلو او آرمانونو ویاړي، ځینې د تاریخ په ټپونو کې ژوند کوي او ځینې نور د داسې بدمرغیو په لومو کې راګیر دي چې نسلونه یې ترې د وتلو لار نه مومي.
لمرڅټی ښار بیا بېل دی؛ دلته د بدمرغۍ یوه برخه له ناسمو شرایطو سرچینه اخلي او بله د هغو انتخابونو پایله ده چې خلک یې په خپله کوي.
په دې ښار کې دروغ د مجبوریت په نوم توجیه کېږي، دوکه د هوښیارۍ نښه ګڼل کېږي او رښتینولي د سادهګۍ مترادف بلل کېږي. هر څوک د بل په نیت شک کوي او د خپلې کړنې د سپیناوي لپاره د پلمو ټوکرۍ پر سر ګرځوي. ټول د عدالت نارې وهي؛ کله چې یې شخصي ګټې له خطر سره مخ شي، اصول هېروي.
هر اوسېدونکی د خپل درد کیسه لري، مګر لږ کسان د خپلو کړنو مسؤلیت مني. څوک د ژوند د سختیو له امله دروغ وایي، څوک د ګټې لپاره د بل حق خوري او څوک له ناسمو عادتونو سره دومره روږدی شوی چې د خپل عمل پر ناسموالي هم نه پوهېږي.
کله چې دروغ پر عادت واوړي، حقیقت پردی شي؛ دوکه د بریا جامه واغوندي او صداقت د کمزورۍ نښه وګرځي. په دې توګه، د یوه فرد تېروتنه ورو ورو د ټولنې په اخلاقو کې ریښې غځوي.
د لمرڅټي ښار اصلي ستونزه یوازې د خلکو تېروتنې نه دي؛ ستونزه دا ده چې هر څوک د خپلې تېروتنې لپاره دلیل لري او لږ کسان یې د سمولو هڅه کوي.
که د ژوند سختي یو انسان دې ته اړ کړي چې پر بل ظلم وکړي، ایا مجبوریت یې توجیه کېدای شي؟ په داسې ټولنه کې چې دروغ د بریا لار وي او رښتینی انسان یوازې پاتې شي، د قرباني شوي انسان حق به څوک ادا کوي؟
د ښار اوسېدونکي د خپل حالت په اړه ډېرې خبرې کوي او د نورو تېروتنې په ګوته کوي؛ خپلې نیمګړتیاوې بیا د مجبوریت، مصلحت او زمانې تر شا پټوي. هر څوک غواړي نور بدل شي، مګر لږ کسان د بدلون پیل له ځانه کوي.
دوی نه ویني چې ټولنه یوازې د هغو کسانو په لاس نه ورانېږي چې تېری کوي؛ کله ناکله د هغو کسانو له چوپتیا هم نړېږي چې ظلم ویني لیکن د خپلې ګټې لپاره ترې سترګې پټوي.
ښايي د لمرڅټي ښار تر ټولو لویه بدمرغي همدا وي: هر څوک یې له تیارې شکایت کوي، خو لږ کسان یې د روښانولو لپاره څراغ بلوي.
لیکوال: شاه زلمی
٢٠٢٦ کال د اکتوبر ١٨ مه